Åsta Holth - Sideversjonshistorikk

PaulVIF: /* Liv og virke */

2023-08-17T13:43:18Z

Liv og virke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. aug. 2023 kl. 13:43
Linje 30:		Linje 30:
	Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995). I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av [[Finlands løves orden]].		Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995). I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av [[Finlands løves orden]].

	{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho ~~ersett~~ opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. I 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].		{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho er sett opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. I 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].

	==Bibliografi==		==Bibliografi==

Cnyborg på 17. aug. 2023 kl. 09:15

2023-08-17T09:15:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. aug. 2023 kl. 09:15
Linje 12:		Linje 12:
	==Liv og virke==		==Liv og virke==

	<onlyinclude>Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege.</onlyinclude> Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.		<onlyinclude>Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den nest yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege.</onlyinclude> Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.

	Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.		Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.

PaulVIF på 1. aug. 2023 kl. 20:19

2023-08-01T20:19:38Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. aug. 2023 kl. 20:19
Linje 28:		Linje 28:
	Dei finske tradisjonane går som ein raud tråd gjennom heile forfattarskapet, og Åsta Holth engasjerte seg òg på andre måtar i bevaring av tradisjonane. Ho var styremedlem på museet [[Finnetunet]], og testamenterte huset sitt dit. Ho teikna [[Finnskogsbunaden]] for menn og kvinner, og ho tok initiative til [[Finnskogdagene]] på Svullrya. Under denne festivalen vert Finnskogen kvart år utropt som [[Republikken Finnskogen\|republikk]], og Åsta Holth var livstidspresident for denne.		Dei finske tradisjonane går som ein raud tråd gjennom heile forfattarskapet, og Åsta Holth engasjerte seg òg på andre måtar i bevaring av tradisjonane. Ho var styremedlem på museet [[Finnetunet]], og testamenterte huset sitt dit. Ho teikna [[Finnskogsbunaden]] for menn og kvinner, og ho tok initiative til [[Finnskogdagene]] på Svullrya. Under denne festivalen vert Finnskogen kvart år utropt som [[Republikken Finnskogen\|republikk]], og Åsta Holth var livstidspresident for denne.

	Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995). I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av Finlands løves orden.		Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995). I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av [[Finlands løves orden]].

	{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho ersett opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. I 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].		{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho ersett opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. I 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].
Linje 76:		Linje 76:
	[[Kategori:NKP-politikere]]		[[Kategori:NKP-politikere]]
	[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]		[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]
			[[Kategori:Finlands løves orden]]
	[[Kategori:Grue kommune]]		[[Kategori:Grue kommune]]
	[[Kategori:Lokalpolitikere]]		[[Kategori:Lokalpolitikere]]

Marianne Wiig: noinclude

2022-08-11T10:15:04Z

noinclude

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. aug. 2022 kl. 10:15
Linje 16:		Linje 16:
	Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.		Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.
	<onlyinclude>		<onlyinclude>
	Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ho dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. Særleg i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<ref>Holth 1979: 44.</ref>		Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ho dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. Særleg i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<noinclude><ref>Holth 1979: 44.</ref></noinclude>

	Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.		Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.

Marianne Wiig: kat.

2021-11-30T15:34:48Z

kat.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2021 kl. 15:34
Linje 3:		Linje 3:
	<onlyinclude>'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.		<onlyinclude>'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.
	</onlyinclude>		</onlyinclude>

	==Slekt og familie==		==Slekt og familie==

Linje 73:		Linje 74:
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	[[kategori:Forfattere]]		[[kategori:Forfattere]]
	~~[[kategori:Finner og kvener]]~~
	[[Kategori:NKP-politikere]]		[[Kategori:NKP-politikere]]
	[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]		[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]
	[[Kategori:Grue kommune]]		[[Kategori:Grue kommune]]
	[[Kategori:Lokalpolitikere]]		[[Kategori:Lokalpolitikere]]
			[[Kategori:Skogfinsk historie og kultur]]
	[[Kategori:Finnskogen]]		[[Kategori:Finnskogen]]
	[[kategori:Fødsler i 1904]]		[[kategori:Fødsler i 1904]]

PaulVIF på 6. jul. 2021 kl. 09:08

2021-07-06T09:08:09Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. jul. 2021 kl. 09:08
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}		{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}
	{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}		{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}
	'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.		<onlyinclude>'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.
			</onlyinclude>
	==Slekt og familie==		==Slekt og familie==

Linje 11:		Linje 11:
	==Liv og virke==		==Liv og virke==

	Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege. Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.		<onlyinclude>Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege.</onlyinclude> Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.

	Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.		Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.
			<onlyinclude>
	Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ho dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. Særleg i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<ref>Holth 1979: 44.</ref>		Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ho dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. Særleg i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<ref>Holth 1979: 44.</ref>

	Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.		Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.
			</onlyinclude>
	Etter krigen flytte ho attende til Finnskogen, der ho var lærarvikar og dreiv ein kafé ved sidan av skrivinga. Ho haldt fram med noveller, og arbeidde òg med sin første roman. ''Kornet og freden'' kom i 1955, og vart det litterære gjennombrotet hennar. Den var basert på stoff ho fann då ho granska farsslekta si. Romanen vart utvida til ein trilogi med ''Steinen blømer'' frå 1963 og ''Kapellet'' frå 1967. Historia følger eit finsk par og deira etterkomarar frå 1600-talet fram til hennar eiga tid. Ho tok òg for seg morsslekta [[Plahte]], og det kom det nok ein trilogi ut av: ''Gullsmeden'' frå 1958, ''Presten'' frå 1971 og ''Johannes'' frå 1975. Her er det i stor grad kvinnene som står i sentrum, i skildringar av hardt slit, men òg av kjærleiken til jorda og dyra.		Etter krigen flytte ho attende til Finnskogen, der ho var lærarvikar og dreiv ein kafé ved sidan av skrivinga. Ho haldt fram med noveller, og arbeidde òg med sin første roman. ''Kornet og freden'' kom i 1955, og vart det litterære gjennombrotet hennar. Den var basert på stoff ho fann då ho granska farsslekta si. Romanen vart utvida til ein trilogi med ''Steinen blømer'' frå 1963 og ''Kapellet'' frå 1967. Historia følger eit finsk par og deira etterkomarar frå 1600-talet fram til hennar eiga tid. Ho tok òg for seg morsslekta [[Plahte]], og det kom det nok ein trilogi ut av: ''Gullsmeden'' frå 1958, ''Presten'' frå 1971 og ''Johannes'' frå 1975. Her er det i stor grad kvinnene som står i sentrum, i skildringar av hardt slit, men òg av kjærleiken til jorda og dyra.

Hans P. Hosar: korr

2021-06-22T05:55:34Z

korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. jun. 2021 kl. 05:55
Linje 9:		Linje 9:
	Den 11. august 1951 vart ho gift med [[Per Vestlien]], som var son av småbrukar [[Kardo Knutsen Tyskeberget]] og [[Marie Eberhardtsdotter (1868–1923)\|Marie Eberhardtsdotter]], og bror av forfattaren [[Martin Vestlien]].		Den 11. august 1951 vart ho gift med [[Per Vestlien]], som var son av småbrukar [[Kardo Knutsen Tyskeberget]] og [[Marie Eberhardtsdotter (1868–1923)\|Marie Eberhardtsdotter]], og bror av forfattaren [[Martin Vestlien]].

	==Liv og ~~vyrke~~==		==Liv og virke==

	Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege. Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.		Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege. Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.

Marianne Wiig: F-merking

2021-06-22T05:11:58Z

F-merking

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. jun. 2021 kl. 05:11
Linje 9:		Linje 9:
	Den 11. august 1951 vart ho gift med [[Per Vestlien]], som var son av småbrukar [[Kardo Knutsen Tyskeberget]] og [[Marie Eberhardtsdotter (1868–1923)\|Marie Eberhardtsdotter]], og bror av forfattaren [[Martin Vestlien]].		Den 11. august 1951 vart ho gift med [[Per Vestlien]], som var son av småbrukar [[Kardo Knutsen Tyskeberget]] og [[Marie Eberhardtsdotter (1868–1923)\|Marie Eberhardtsdotter]], og bror av forfattaren [[Martin Vestlien]].

	==Liv og ~~verke~~==		==Liv og vyrke==

	Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege. Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.		Ho vaks opp på finnetorpet [[Sør-Revholt]] på [[Grue Finnskog]] som den yngste i ein stor syskenflokk. Det var trange kår, og som fjortenåring fekk ho sin første jobb som hushjelp. Det var hardt arbeid der klasseforskjellane mellom tenestefolk og arbeidsgjevarar var tydelege. Som ho skreiv i ''Piga'' i 1979: «...det skein igjennom ... at Finnskogen, det var ei grend av mindreverdige. ... Dei sa det ikkje med reine ord, men på eit eller anna vis fekk dei meg til å kjenne meg mindreverdig.».<ref>Holth 1979: 45.</ref> Då ho seinare skreiv eit skodespel med replikker henta frå denne tida vart det avvist som overdrive og karikert; kritikarane kunne ikkje tru at det hadde vore så ille.
Linje 15:		Linje 15:
	Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.		Ho klarte å få seg meire skulegang. Etter [[framhaldsskule]]n fulgte hagebruksskule, teiknekurs og eit kurs på Nordisk folkehøgskole i Genève. Dei skogfinske røtene og livet som landbrukar trakk ho mot [[Finnskogen]], medan lysta til å skrive trakk ho mot den store verda.

	Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ha dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. ~~Særlig~~ i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<ref>Holth 1979: 44.</ref>		Det var som dramatiker ho byrja, med sitt første skodespel for amatørteater i 1929. Det hadde tittelen ''I Luråsen'', og vart publisert av [[Noregs ungdomslag]]. Det kom fleire slike, men i dag er dette ein mindre kjend del av forfattarskapet. Frå 1935 levde ho dels av skrivinga, mellom anna ved å skrive noveller for ukeblad. Særleg i ''[[Arbeidermagasinet]]'' fekk ho inn ein del. Somme av dei var underteikna med Åsta Paavolainen, slekta sitt finske namn; andre med Åsta Holth etter torpet Sør-Revholt. Ho sa sjølv om skrivemåten: «Visst er Holth eit jålet namn, med den h'en hengt på. Men det var mote den gongen far min forkorta Revholt.».<ref>Holth 1979: 44.</ref>

	Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.		Den første boka ho gav ut var novellesamlinga ''Gamle bygdevegen'' frå 1944. Dette er framleis ein klassikar, med nokre av dei finaste finnskogsforteljingane ho skreiv. Som lyrikar debuterte ho i 1946 med diktsamlinga ''Porkkalafela''.

	Etter krigen flytte ho attende til Finnskogen, der ho var lærarvikar og dreiv ein kafé ved sidan av skrivinga. Ho haldt fram med noveller, og arbeidde òg med sin første roman. ''Kornet og freden'' kom i 1955, og vart det litterære gjennombrotet hennar. Den var basert på stoff ho fann då ho granska farsslekta si. Romanen vart ~~utvide~~ til ein trilogi med ''Steinen blømer'' frå 1963 og ''Kapellet'' frå 1967. Historia følger eit finsk par og deira etterkomarar frå 1600-talet fram til hennar eiga tid. Ho tok òg for seg morsslekta [[Plahte]], og det kom det nok ein trilogi ut av: ''Gullsmeden'' frå 1958, ''Presten'' frå 1971 og ''Johannes'' frå 1975. Her er det i stor grad kvinnene som står i sentrum, i skildringar av hardt slit, men òg av kjærleiken til jorda og dyra.		Etter krigen flytte ho attende til Finnskogen, der ho var lærarvikar og dreiv ein kafé ved sidan av skrivinga. Ho haldt fram med noveller, og arbeidde òg med sin første roman. ''Kornet og freden'' kom i 1955, og vart det litterære gjennombrotet hennar. Den var basert på stoff ho fann då ho granska farsslekta si. Romanen vart utvida til ein trilogi med ''Steinen blømer'' frå 1963 og ''Kapellet'' frå 1967. Historia følger eit finsk par og deira etterkomarar frå 1600-talet fram til hennar eiga tid. Ho tok òg for seg morsslekta [[Plahte]], og det kom det nok ein trilogi ut av: ''Gullsmeden'' frå 1958, ''Presten'' frå 1971 og ''Johannes'' frå 1975. Her er det i stor grad kvinnene som står i sentrum, i skildringar av hardt slit, men òg av kjærleiken til jorda og dyra.

	Ho vart i 1948 vald inn i heradsstyret i Grue for [[Norges Kommunistiske Parti]], og der satt ho til 1963.		Ho vart i 1948 vald inn i heradsstyret i Grue for [[Norges Kommunistiske Parti]], og der satt ho til 1963.

	I 1957 kom barneboka ''Fem år på Nuttila'', som i 1977 vart dramatisert for skulefjernsynet. Romanen ''Fattigmanns kokebok'' fortel om livet på eit småbruk, og i sjølvbiografien ''Piga'' fortel ho om sitt ~~eiga~~ slit, men òg om gleda i livet. I 1987 kom romanen ''Volva'', der ho tok for seg mystikken som står sterkt i den skogfinske kulturen. I romanen ''Den blå hesten'' frå 1990 tok ho opp kvinnesak att i ei fortelking om ei kvinne som ikkje ~~vart~~ tilfreds med å stelle heime, men måtte finne ein måte å nytte evnene sine ~~utafor~~ garden.		I 1957 kom barneboka ''Fem år på Nuttila'', som i 1977 vart dramatisert for skulefjernsynet. Romanen ''Fattigmanns kokebok'' fortel om livet på eit småbruk, og i sjølvbiografien ''Piga'' fortel ho om sitt eige slit, men òg om gleda i livet. I 1987 kom romanen ''Volva'', der ho tok for seg mystikken som står sterkt i den skogfinske kulturen. I romanen ''Den blå hesten'' frå 1990 tok ho opp kvinnesak att i ei fortelking om ei kvinne som ikkje var tilfreds med å stelle heime, men måtte finne ein måte å nytte evnene sine utanfor garden.

	Dei finske tradisjonane går som ein ~~rød~~ tråd gjennom heile forfattarskapet, og Åsta Holth engasjerte seg òg på andre ~~måter~~ i bevaring av tradisjonane. Ho var styremedlem på museet [[Finnetunet]], og testamenterte huset sitt dit. Ho teikna [[Finnskogsbunaden]] for menn og kvinner, og ho tok initiative til [[Finnskogdagene]] på Svullrya. Under denne festivalen vert Finnskogen kvart år utropt som [[Republikken Finnskogen\|republikk]], og Åsta Holth var livstidspresident for denne.		Dei finske tradisjonane går som ein raud tråd gjennom heile forfattarskapet, og Åsta Holth engasjerte seg òg på andre måtar i bevaring av tradisjonane. Ho var styremedlem på museet [[Finnetunet]], og testamenterte huset sitt dit. Ho teikna [[Finnskogsbunaden]] for menn og kvinner, og ho tok initiative til [[Finnskogdagene]] på Svullrya. Under denne festivalen vert Finnskogen kvart år utropt som [[Republikken Finnskogen\|republikk]], og Åsta Holth var livstidspresident for denne.

	Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995. I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av Finlands løves orden.		Ho fekk kunstnarstipend gjennom mange år, og mottok mellom anna [[Kongens fortenstmedalje]] i gull, [[Sunnmørsprisen]] (1955), [[Melsom-prisen]] (1956, [[Gyldendals legat]] (1963), [[Språklig samlings litteraturpris]] (1964), [[Doblougprisen]] (1977), [[Norsk-finsk kulturpris]] (1992) og [[Hedmark fylkeskommunes kulturpris]] (1995). I 1994 vart ho ridder av 1. klasse av Finlands løves orden.

	{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho ~~er satt~~ opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. i 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].		{{thumb\|Åsta Holth byste.jpg\|Byste av Skule Waksvik.\|Siri Iversen\|2018}} Holth er gravlagt ved [[Grue Finnskog kirke\|Grue Finnskog kyrkje]]. Ein byste av ho ersett opp ved huset hennar på Svullrya; den vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995. I 2004 opna ein permanent utstilling i Åsta Holth-museet, som er ein del av [[Norsk Skogfinsk Museum]].

	==Bibliografi==		==Bibliografi==
Linje 81:		Linje 81:
	[[kategori:Fødsler i 1904]]		[[kategori:Fødsler i 1904]]
	[[kategori:Dødsfall i 1999]]		[[kategori:Dødsfall i 1999]]
	~~[[Kategori:F-merkingsforslag]]~~		{{nn}}
	{{nn}}{{kvinner i lokalhistoria}}		{{kvinner i lokalhistoria}}
			{{F2}}

Kallrustad: kategori + F-merkingsforslag

2021-02-01T12:49:26Z

kategori + F-merkingsforslag

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. feb. 2021 kl. 12:49
Linje 77:		Linje 77:
	[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]		[[Kategori:Kongens fortjenstmedalje]]
	[[Kategori:Grue kommune]]		[[Kategori:Grue kommune]]
			[[Kategori:Lokalpolitikere]]
	[[Kategori:Finnskogen]]		[[Kategori:Finnskogen]]
	[[kategori:Fødsler i 1904]]		[[kategori:Fødsler i 1904]]
	[[kategori:Dødsfall i 1999]]		[[kategori:Dødsfall i 1999]]
			[[Kategori:F-merkingsforslag]]
	{{nn}}{{kvinner i lokalhistoria}}		{{nn}}{{kvinner i lokalhistoria}}

Stigrp på 17. nov. 2020 kl. 15:14

2020-11-17T15:14:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. nov. 2020 kl. 15:14
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av Skule Waksvik i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}		{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}
	{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}		{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}
	'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.		'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. nov. 2020 kl. 15:14
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av Skule Waksvik i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}		{{thumb\|Åsta Holt-museet.jpg\|Åsta Holth-museet vart opna i heimen hennar på Svullrya i 2004. Bysta utafor vart laga av [[Skule Waksvik]] i 1995.\|Siri Iversen\|2018}}
	{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}		{{thumb\|Høgåsen og Holt.jpg\|Åsta Holth og [[Ola Martinus Høgåsen\|Martinus Høgåsen]] på Hovden-stemne i Ørsta i 1960.\|Ole Arnfinn Torgersrud}}
	'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.		'''[[Åsta Holth]]''' (fødd [[13. februar]] [[1904]] på [[Svullrya]], død [[16. mars]] [[1999]] på [[Kongsvinger]]) var forfattar og [[skogfinner\|skogfinsk]] kulturformidlar.