Albert Joleik - Sideversjonshistorikk

Hans P. Hosar: korrektur

2020-12-09T17:30:06Z

korrektur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. des. 2020 kl. 17:30
Linje 27:		Linje 27:
	Løytnant Joleik gjorde militær teneste som pelotongssjef (troppssjef/tilsvarande), tilsynelatande i avdelingar av afrikanske soldatar. Men stillinga medførte også ei rekkje sivile funksjonar og oppgåver. Joleik sjølv ramsar det opp som følgjer: «fut og forlikskommissær og sjukehjelpar og lagerchef og agronom og landeleitar». Når det gjeld det siste, «landleitinga» eller oppdagarverksemda, legg han til: «De siste var eg mykje, for paa dei tri aara var eg sjau maanadir paa farande fot i villmarkja.»		Løytnant Joleik gjorde militær teneste som pelotongssjef (troppssjef/tilsvarande), tilsynelatande i avdelingar av afrikanske soldatar. Men stillinga medførte også ei rekkje sivile funksjonar og oppgåver. Joleik sjølv ramsar det opp som følgjer: «fut og forlikskommissær og sjukehjelpar og lagerchef og agronom og landeleitar». Når det gjeld det siste, «landleitinga» eller oppdagarverksemda, legg han til: «De siste var eg mykje, for paa dei tri aara var eg sjau maanadir paa farande fot i villmarkja.»

	Kong Leopolds Kongo-styre vart kjent som noko av det mest brutale blant koloniregima i samtida. Det vart praktisert ei ekstrem utbytting av folk og ressursar, der bestialske straffemetodar og massedrap inngjekk blant verkemidla. Viktigaste maktinstrumentet var leigehærar, i stor mon afrikanske soldatar, men med offiserar rekruttert frå Europa og Amerika. Joleik vart i ettertid konfrontert med dette biletet av kolonien, men avviste kritikken. Han meinte det berre var bakvasking som den rivaliserande kolonimakta England stod bak, mellom anna målbore gjennom forfattaren Sir Arthur Conan Doyle, og som Joleik avskriv som ein «simpel spiritist». I ein kvass polemikk ca. 1950 framheldt Joleik at historiene om mishandling av dei innfødde berre var tull, for Joleik «hadde aldri høyrt eller sett ein negersoldat skrike når han vart dengd».<ref>Klepsvik, L.T.</ref>		Kong Leopolds Kongo-styre vart kjent som noko av det mest brutale blant koloniregima i samtida. Det vart praktisert ei ekstrem utbytting av folk og ressursar, der bestialske straffemetodar og massedrap inngjekk blant verkemidla. Viktigaste maktinstrumentet var leigehærar, i stor mon afrikanske soldatar, men med offiserar rekruttert frå Europa og Amerika. Joleik vart i ettertid konfrontert med dette biletet av kolonien, men avviste kritikken. Han meinte det berre var bakvasking som den rivaliserande kolonimakta England stod bak, mellom anna målbore gjennom forfattaren Sir Arthur Conan Doyle, og som Joleik avskriv som ein «simpel spiritist». I ein kvass polemikk ca. 1950 framheldt Joleik at historiene om mishandling av dei innfødde berre var tull, for Joleik sjølv «hadde aldri høyrt eller sett ein negersoldat skrike når han vart dengd».<ref>Klepsvik, L.T.</ref>

	Den viktigaste private følgja av Afrika-opphaldet for Joleik var at han fekk ein son med den afrikanske sambuaren sin der. Sonen, [[Olav Joleik\|Olav]], vart med far sin heim og vaks opp hjå besteforeldra i Sunnfjord. Mora, [[Wanga Djesa]], skulle også ha vore med til Noreg, men ombestemte seg i siste liten. Opplysningane om Wanga Djesa må seiast å vere uvisse og til dels sprikande. Dei er prega av å ha blitt gjenfortalt på folkemunne i fleire generasjonar. Det har versert forestillingar og klisjear som «negerprinsesse» og «hovdingdotter». Ein versjon er at Wanga var dotter av ein «etiopisk embetsmann». Både han og dottera skulle drepast, men Joleik skal ha vore med og berga dei. Ein annan variant er at Wanga var sjukepleiar for Joleik under eit malariaåtak.		Den viktigaste private følgja av Afrika-opphaldet for Joleik var at han fekk ein son med den afrikanske sambuaren sin der. Sonen, [[Olav Joleik\|Olav]], vart med far sin heim og vaks opp hjå besteforeldra i Sunnfjord. Mora, [[Wanga Djesa]], skulle også ha vore med til Noreg, men ombestemte seg i siste liten. Opplysningane om Wanga Djesa må seiast å vere uvisse og til dels sprikande. Dei er prega av å ha blitt gjenfortalt på folkemunne i fleire generasjonar. Det har versert forestillingar og klisjear som «negerprinsesse» og «hovdingdotter». Ein versjon er at Wanga var dotter av ein «etiopisk embetsmann». Både han og dottera skulle drepast, men Joleik skal ha vore med og berga dei. Ein annan variant er at Wanga var sjukepleiar for Joleik under eit malariaåtak.
Linje 76:		Linje 76:
	:«Eit møte av fabrikkarbeidarar i Odda hev laga eit skjitviktigt vedtak imot at ein fabrikk i Odda kauper råemne frå Spania, or den parten av lande som Franco og katolikkane styrer [...] Det er både ilt og løgje å sjå buslitne kommunar gjera vedtak om å senda nokre 10-kroningar til bolsjeviksida i Spania, etter forbøn av ei nemnd i Folkets Hus i Oslo."»<ref>Frå Fjordaposten, her sitert etter Dalane Tidende 29.6.1938.</ref>		:«Eit møte av fabrikkarbeidarar i Odda hev laga eit skjitviktigt vedtak imot at ein fabrikk i Odda kauper råemne frå Spania, or den parten av lande som Franco og katolikkane styrer [...] Det er både ilt og løgje å sjå buslitne kommunar gjera vedtak om å senda nokre 10-kroningar til bolsjeviksida i Spania, etter forbøn av ei nemnd i Folkets Hus i Oslo."»<ref>Frå Fjordaposten, her sitert etter Dalane Tidende 29.6.1938.</ref>

	Gjennomgådde kjelder gjev likevel ikkje grunnlag for å tilleggje Joleik nokon fascistisk eller nazistisk ideologi. Han åtvara mot Hitler og faren tysk revansjisme før krigen. Han nærma seg ikkje Quisling og NS. I studentjubileumsboka frå 1946 skriv Joleik dette: «[Fjordaposten] laut eg leggje ned daa tyskane hertok Noreg, elles hadde eg vorte skoten for kvart nummer.»		Gjennomgådde kjelder gjev likevel ikkje grunnlag for å tilleggje Joleik nokon fascistisk eller nazistisk ideologi. Han åtvara mot Hitler og faren for tysk revansjisme før krigen. Han nærma seg ikkje Quisling og NS. I studentjubileumsboka frå 1946 skriv Joleik dette: «[Fjordaposten] laut eg leggje ned daa tyskane hertok Noreg, elles hadde eg vorte skoten for kvart nummer.»

	Når Joleik i studentjubileumsboka frå 1921 skal trekkje fram dei "hugmaal" som han "mæter mest" (verdset høgast), så gjeld det:		Når Joleik i studentjubileumsboka frå 1921 skal trekkje fram dei "hugmaal" som han "mæter mest" (verdset høgast), så gjeld det:
Linje 82:		Linje 82:
	:«[...] at Noreg skulde styrast so de vert ein hugnadheim fyr 10-12 millionar menneskje; og at Noregsvelde vart atterreist med grensur fraa Magnus lagabøtir si tid.»		:«[...] at Noreg skulde styrast so de vert ein hugnadheim fyr 10-12 millionar menneskje; og at Noregsvelde vart atterreist med grensur fraa Magnus lagabøtir si tid.»
	Men det ville ikkje vore heilt Albert Joleik om han ikkje hadde lagt til denne sjølvironiske kommentaren:		Men det ville ikkje vore heilt Albert Joleik om han ikkje hadde lagt til denne sjølvironiske kommentaren:
	:«Desse hugmaala er so draumfjerre at i denne døgrpolitiske tid er de ~~barnslagt~~ av meg aa nemne deim, men eg gjer de lel (eg er no yngste student og!)»		:«Desse hugmaala er so draumfjerre at i denne døgrpolitiske tid er de barnslegt av meg aa nemne deim, men eg gjer de lel (eg er no yngste student og!)»

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==

Hans P. Hosar: Portrett

2020-10-14T06:33:32Z

Portrett

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. okt. 2020 kl. 06:33
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Albert~~, Olav og Wanga~~.jpg\|Albert Joleik med ~~sonen Olav og sambuar Wanga Djesa i Kongo~~. ~~1907 eller 1908~~.\|Ukjend fotograf}}		<onlyinclude>{{thumb\|Joleik, Albert 1946.jpg\|Albert Joleik. Frå studentjubileumsboka 1946, der Joleik skriv: «Eg vonar enno at kvinnfolkja skal faa vit til aa lokke med ynde av langt haar, o karane pryde seg med skjegg, o at Noreg vert eit vælstyrt o rikt Noregsvelde. Med reint norskt maal.»\|Ukjend fotograf}}
	'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår fram til andre verdskrigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for opphaldet sitt i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.		'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår fram til andre verdskrigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for opphaldet sitt i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.
	</onlyinclude>		</onlyinclude>
	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
			{{thumb\|Albert, Olav og Wanga.jpg\|Albert Joleik med sonen Olav og sambuar Wanga Djesa i Kongo. 1907 eller 1908.\|Ukjend fotograf}}
	Albert var den eldste av åtte sysken. Foreldra var Abraham Andersen (22.02.1854 - 08.10.1931, fødd i [[Eikefjord kommune\|Eikefjord]]) og Susanne Abrahamsdotter Vasset (17.12.1854-12.12.1951, også fødd i Eikefjord). Albert fekk på eit seinare tidspunkt skifta ut familienamnet Andersen med det norrønt inspirerte Joleik. Namneskiftet skjedde i 1905, og Joleik gjorde eit ekstra poeng av at det var godkjent av «1905-ministerie».<ref>F.eks. i Studentene fra 1896.</ref>		Albert var den eldste av åtte sysken. Foreldra var Abraham Andersen (22.02.1854 - 08.10.1931, fødd i [[Eikefjord kommune\|Eikefjord]]) og Susanne Abrahamsdotter Vasset (17.12.1854-12.12.1951, også fødd i Eikefjord). Albert fekk på eit seinare tidspunkt skifta ut familienamnet Andersen med det norrønt inspirerte Joleik. Namneskiftet skjedde i 1905, og Joleik gjorde eit ekstra poeng av at det var godkjent av «1905-ministerie».<ref>F.eks. i Studentene fra 1896.</ref>

Hans P. Hosar: Språkvask, litt tillegg

2020-10-14T05:49:54Z

Språkvask, litt tillegg

Vis endringer

Hans P. Hosar: Korrektur

2020-10-13T09:19:35Z

Korrektur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 09:19
Linje 7:		Linje 7:
	På den tida Albert vart fødd, dreiv faren som handelsmann på strandstaden Florø. Men før Albert var ferdig med folkeskulen, flytta familien ut på bygda til Eikefjord, og dreiv frå da av garden Vassethola. Faren dreiv nok også noko verksemd utanom gardsbruket. Iallfall er han i folketeljinga 1910 registrert som «reisende for et symaskinfirma».<ref>[https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01036734005800 Folketeljinga 1910]</ref>		På den tida Albert vart fødd, dreiv faren som handelsmann på strandstaden Florø. Men før Albert var ferdig med folkeskulen, flytta familien ut på bygda til Eikefjord, og dreiv frå da av garden Vassethola. Faren dreiv nok også noko verksemd utanom gardsbruket. Iallfall er han i folketeljinga 1910 registrert som «reisende for et symaskinfirma».<ref>[https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01036734005800 Folketeljinga 1910]</ref>

	Albert Joleik gifta seg veslejulaftan i 1912 med lærar Olava Hjulstad (1888–1965) frå [[Inderøy]] i Trøndelag. Foreldra hennar var gardbrukarparet Olav Nilson og Amalia Kristine Andreasdotter Hjulstad. Albert og Olava Joleik fekk 11 born, fødde i tidsrommet 1914-1934. Albert hadde ein son frå før, [[Olav Joleik\|Olav]], fødd i Kongo 1908. Han voks opp hjå besteforeldra sine i Eikefjord.		Albert Joleik gifta seg veslejulaftan i 1912 med lærar [[Olava Joleik\|Olava Amalie Hjulstad]] (1888–1965) frå [[Inderøy]] i Trøndelag. Foreldra hennar var gardbrukarparet Olav Nilson og Amalia Kristine Andreasdotter Hjulstad. Albert og Olava Joleik fekk 11 born, fødde i tidsrommet 1914-1934. Albert hadde ein son frå før, [[Olav Joleik\|Olav]], fødd i Kongo 1908. Han voks opp hjå besteforeldra sine i Eikefjord.

	Albert Joleik og familien budde fast i Bergen til 1932. Da kjøpte dei garden Kleppstølen i [[Naustdal]]. Albert budde også etter dette i Bergen monalege delar av året av omsyn til avis- og granskingsarbeidet.		Albert Joleik og familien budde fast i Bergen til 1932. Da kjøpte dei garden Kleppstølen i [[Naustdal]]. Albert budde også etter dette i Bergen monalege delar av året av omsyn til avis- og granskingsarbeidet.
Linje 58:		Linje 58:

	== Omsetjar og filolog ==		== Omsetjar og filolog ==
	Nynorsk skriftmål og dei norrøne språkhistoriske røtene var ei hovudinteresse som Albert Joleik dyrka gjennom heile sitt vaksne liv. «I studentertida las eg dei fleste bøker paa gamalnorsk og nynorsk som var utgjevne fyre 1900,» fortel han i sjølvbiografien i studentjubileumsboka 1921. Interessa bar frukter i form av fleire omsetjingar av tre islandske ættesoger (sjå bibliografien nedanfor). Han og kona samarbeidde om ein del av dette. I ''Jomsvikingane'' stod Albert for omsetjinga av versa, medan ~~Olaug~~ tok seg av prosateksten.		Nynorsk skriftmål og dei norrøne språkhistoriske røtene var ei hovudinteresse som Albert Joleik dyrka gjennom heile sitt vaksne liv. «I studentertida las eg dei fleste bøker paa gamalnorsk og nynorsk som var utgjevne fyre 1900,» fortel han i sjølvbiografien i studentjubileumsboka 1921. Interessa bar frukter i form av fleire omsetjingar av tre islandske ættesoger (sjå bibliografien nedanfor). Han og kona samarbeidde om ein del av dette. I ''Jomsvikingane'' stod Albert for omsetjinga av versa, medan Olava tok seg av prosateksten.

	Joleik omsette også frå moderne språk. Iallfall omsette han den franske romanen Tartarin de Tarascon (av Alphonse Daudet, 1872) som framhaldssoge i ''Den 17de Mai		Joleik omsette også frå moderne språk. Iallfall omsette han den franske romanen ''Tartarin de Tarascon'' (av Alphonse Daudet, 1872) som framhaldssoge i ''Den 17de Mai
	'' dei vekene han arbeidde der 1910 (?).		'' dei vekene han arbeidde der 1910 (?).

Cnyborg: hbr

2020-10-13T09:13:32Z

hbr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 09:13
Linje 96:		Linje 96:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==

			* {{hbr1-1\|pf01065522066564\|Albert Joleik}}.
	*Eithun, Gerdfinn: «Eit portrett av Kongofararen Albert Joleik» i Bang, A. og Kjerland, K.A. (red) ''Nordmenn i Afrika – afrikanere i Norge''. Fagbokforlaget/Vigmostad og Bjørke, Bergen 2002. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014010708196}}.		*Eithun, Gerdfinn: «Eit portrett av Kongofararen Albert Joleik» i Bang, A. og Kjerland, K.A. (red) ''Nordmenn i Afrika – afrikanere i Norge''. Fagbokforlaget/Vigmostad og Bjørke, Bergen 2002. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014010708196}}.
	*Frøholm, Anders: Melding av Soga um Jølst, i Heimen, bd. XIV 1967–1969, s. 345–348.		*Frøholm, Anders: Melding av Soga um Jølst, i Heimen, bd. XIV 1967–1969, s. 345–348.

Hans P. Hosar på 13. okt. 2020 kl. 08:04

2020-10-13T08:04:43Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 08:04
Linje 47:		Linje 47:
	Med omsyn til den historiefaglege nivået, held Sandnes fram:		Med omsyn til den historiefaglege nivået, held Sandnes fram:
	:«Joleik hadde store og allsidige historiekunnskaper og gir på de fleste områder god og interessant historieframstilling, rett nok med endel synspunkter som ikke kan være riktige, f.eks. at ''laupen'' i høgmiddelalderen ikke var smør-, men kornmål.»		:«Joleik hadde store og allsidige historiekunnskaper og gir på de fleste områder god og interessant historieframstilling, rett nok med endel synspunkter som ikke kan være riktige, f.eks. at ''laupen'' i høgmiddelalderen ikke var smør-, men kornmål.»

			Ein viktig del av Joleik sin lokalhistoriske produksjon finst att i tidsskriftet ''Sunnfjord. Tidsskrift om Sunnfjord-soga, segn og sed'', som Joleik gav ut i «Bjørgvin» (Bergen) 1919-1922.<ref>''Sunnfjord''. Utg. Gula tidend. Bjørgvin. 1919. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2018110281474_001}}.</ref> Tidsskriftet vart trykt av Gula Tidend.

	== Norskdom og målstrev ==		== Norskdom og målstrev ==
Linje 54:		Linje 56:

	I Bergen kjende Joleik seg godt heime i [[Vestmannalaget]], der han vart æresmedlem i 1958.<ref>Hannaas, Clausen, Jerdal 1978: s. 396 og 420-421.</ref> I Vestmannalaget har høgnorsk-lina alltid stått sterkt, dvs. at dei ville halde på Ivar Aasens opphavlege formverk for det norske målet. Sterkt individualistisk som Joleik var også i målsaka, nøgde seg likevel ikkje med å følgje Aasen-normalen, men laga seg sitt eige norrønt-prega skriftmål, mellom anna med bruk av "stungen d" (ð).		I Bergen kjende Joleik seg godt heime i [[Vestmannalaget]], der han vart æresmedlem i 1958.<ref>Hannaas, Clausen, Jerdal 1978: s. 396 og 420-421.</ref> I Vestmannalaget har høgnorsk-lina alltid stått sterkt, dvs. at dei ville halde på Ivar Aasens opphavlege formverk for det norske målet. Sterkt individualistisk som Joleik var også i målsaka, nøgde seg likevel ikkje med å følgje Aasen-normalen, men laga seg sitt eige norrønt-prega skriftmål, mellom anna med bruk av "stungen d" (ð).

			== Omsetjar og filolog ==
			Nynorsk skriftmål og dei norrøne språkhistoriske røtene var ei hovudinteresse som Albert Joleik dyrka gjennom heile sitt vaksne liv. «I studentertida las eg dei fleste bøker paa gamalnorsk og nynorsk som var utgjevne fyre 1900,» fortel han i sjølvbiografien i studentjubileumsboka 1921. Interessa bar frukter i form av fleire omsetjingar av tre islandske ættesoger (sjå bibliografien nedanfor). Han og kona samarbeidde om ein del av dette. I ''Jomsvikingane'' stod Albert for omsetjinga av versa, medan Olaug tok seg av prosateksten.

			Joleik omsette også frå moderne språk. Iallfall omsette han den franske romanen Tartarin de Tarascon (av Alphonse Daudet, 1872) som framhaldssoge i ''Den 17de Mai
			'' dei vekene han arbeidde der 1910 (?).

			Eigentleg språkhistorisk forsking dreiv han ikkje noko vidare. Men han gav i 1960 eit hefte med tittelen ''Ord sum er sams i rysk, norsk og svensk''.


	== Samfunn og politikk ==		== Samfunn og politikk ==

Hans P. Hosar på 13. okt. 2020 kl. 07:23

2020-10-13T07:23:01Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 07:23
Linje 1:		Linje 1:
	{{~~Under samarbeid~~}}		<onlyinclude>{{thumb\|Albert, Olav og Wanga.jpg\|Albert Joleik med sonen Olav og sambuar Wanga Djesa i Kongo. 1907 eller 1908.\|Ukjend fotograf}}
	'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår før krigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for opphaldet sitt i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.		'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår før krigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for opphaldet sitt i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.
			</onlyinclude>
	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
	Albert var den eldste av åtte sysken. Foreldra var Abraham Andersen (22.02.1854 - 08.10.1931, fødd i [[Eikefjord kommune\|Eikefjord]]) og Susanne Abrahamsdotter Vasset (17.12.1854-12.12.1951, også fødd i Eikefjord). Albert fekk på eit seinare tidspunkt skifta ut familienamnet Andersen med det norrønt inspirerte Joleik. Namneskiftet skjedde i 1905, og Joleik gjorde eit ekstra poeng av at det var godkjent av «1905-ministerie».<ref>F.eks. i Studentene fra 1896.</ref>		Albert var den eldste av åtte sysken. Foreldra var Abraham Andersen (22.02.1854 - 08.10.1931, fødd i [[Eikefjord kommune\|Eikefjord]]) og Susanne Abrahamsdotter Vasset (17.12.1854-12.12.1951, også fødd i Eikefjord). Albert fekk på eit seinare tidspunkt skifta ut familienamnet Andersen med det norrønt inspirerte Joleik. Namneskiftet skjedde i 1905, og Joleik gjorde eit ekstra poeng av at det var godkjent av «1905-ministerie».<ref>F.eks. i Studentene fra 1896.</ref>

Hans P. Hosar: Utbygging

2020-10-13T07:15:12Z

Utbygging

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 07:15
Linje 58:		Linje 58:
	Albert Joleik var ein markant offentleg meiningsytrar, og var medviten om si rolle som såvoren: "Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningi; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa." Viktigaste talerøyret var hans eigne aviser, særleg da dei to tiåra som Fjordaposten kom ut. Den avisa vart oppfatta som ei Bondeparti-avis, og Joleik vedgjekk at han mest tenkte politisk i den leia.<ref>Hoel, O.L. 2011 s. 322-323.</ref> Da hadde han gått ein opinionsveg som ikkje var uvanleg for norskdomsaktivistar. Frå å identifisere seg med Venstre som målrørsla sitt parti, vart det nye Bondepartiet frå ca. 1920 eit alternativ for dei meir høgrenasjonalistisk innstilte blant nynorskforkjemparane. Spegjelen var sjølverklært venstrelojal da Joleik sette i gang med dette bladet i 1911: "Bladet skal vere vinstreblad og arbeide for vinstre sine saker."<ref>Sitert hjå Joleik, N. 2005, s. 63.</ref>		Albert Joleik var ein markant offentleg meiningsytrar, og var medviten om si rolle som såvoren: "Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningi; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa." Viktigaste talerøyret var hans eigne aviser, særleg da dei to tiåra som Fjordaposten kom ut. Den avisa vart oppfatta som ei Bondeparti-avis, og Joleik vedgjekk at han mest tenkte politisk i den leia.<ref>Hoel, O.L. 2011 s. 322-323.</ref> Da hadde han gått ein opinionsveg som ikkje var uvanleg for norskdomsaktivistar. Frå å identifisere seg med Venstre som målrørsla sitt parti, vart det nye Bondepartiet frå ca. 1920 eit alternativ for dei meir høgrenasjonalistisk innstilte blant nynorskforkjemparane. Spegjelen var sjølverklært venstrelojal da Joleik sette i gang med dette bladet i 1911: "Bladet skal vere vinstreblad og arbeide for vinstre sine saker."<ref>Sitert hjå Joleik, N. 2005, s. 63.</ref>

	Det er eit merkbart høgreradikalt innslag i Joleiks meiningsytringar i mellomkrigstida. Det gjeld kanskje tydelegast i den stillinga han tok for ~~falangistsida~~ i den spanske borgarkrigen. Det heng tydeleg i hop med den sterke aversjonen han hadde mot den sosialistiske arbeidarrørsla. Dette kjem på illustrerande vis fram i ein kommentar han har til Spania-hjelpa (solidaritetsarbeidet for den lovlege spanske ~~regjeringssida~~ i borgarkrigen) i 1938:		Det er eit merkbart høgreradikalt innslag i Joleiks meiningsytringar i mellomkrigstida. Det gjeld kanskje tydelegast i den stillinga han tok for Franco-sida i den spanske borgarkrigen.<ref>Øverbø, S.D.</ref> Det heng tydeleg i hop med den sterke aversjonen han hadde mot den sosialistiske arbeidarrørsla. Dette kjem på illustrerande vis fram i ein kommentar han har til Spania-hjelpa (solidaritetsarbeidet for den lovlege spanske regjeringa i borgarkrigen) i 1938:
	:~~"Eit~~ møte av fabrikkarbeidarar i Odda hev laga eit skjitviktigt vedtak imot at ein fabrikk i Odda kauper råemne frå Spania, or den parten av lande som Franco og katolikkane styrer [...] Det er både ilt og løgje å sjå buslitne kommunar gjera vedtak om å senda nokre 10-kroningar til bolsjeviksida i Spania, etter forbøn av ei nemnd i Folkets Hus i Oslo."<ref>Frå Fjordaposten, her sitert etter Dalane Tidende 29.6.1938.</ref>		:«Eit møte av fabrikkarbeidarar i Odda hev laga eit skjitviktigt vedtak imot at ein fabrikk i Odda kauper råemne frå Spania, or den parten av lande som Franco og katolikkane styrer [...] Det er både ilt og løgje å sjå buslitne kommunar gjera vedtak om å senda nokre 10-kroningar til bolsjeviksida i Spania, etter forbøn av ei nemnd i Folkets Hus i Oslo."»<ref>Frå Fjordaposten, her sitert etter Dalane Tidende 29.6.1938.</ref>

			Gjennomgådde kjelder gjev ikkje grunnlag for å tilleggje Joleik nokon fascistisk eller nazistisk ideologi. Han åtvara mot Hitler og faren tysk revansjisme før krigen. Han nærma seg ikkje Quisling og NS.

			Når Joleik i studentjubileumsboka frå 1921 skal trekkje fram dei "hugmaal" som han "mæter mest" (verdset høgast), så gjeld det:

			:«[...] at Noreg skulde styrast so de vert ein hugnadheim fyr 10-12 millionar menneskje; og at Noregsvelde vart atterreist med grensur fraa Magnus lagabøtir si tid.»
			Men det ville ikkje vore heilt Albert Joleik om han ikkje hadde lagt til denne sjølvironiske kommentaren:
			:«Desse hugmaala er so draumfjerre at i denne døgrpolitiske tid er de barnslagt av meg aa nemne deim, men eg gjer de lel (eg er no yngste student og!)»

	== Bibliografi ==		== Bibliografi ==

Hans P. Hosar på 13. okt. 2020 kl. 04:15

2020-10-13T04:15:10Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 04:15
Linje 56:		Linje 56:

	== Samfunn og politikk ==		== Samfunn og politikk ==
	Albert Joleik var ein markant offentleg meiningsytrar, og var medviten om si rolle som såvoren: "Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningi; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa." Viktigaste talerøyret var hans eigne aviser, særleg da dei to tiåra som Fjordaposten kom ut. Den avisa vart oppfatta som ei Bondeparti-avis, og Joleik vedgjekk at han mest tenkte politisk i den leia.<ref>Hoel, O.L. 2011 s. 322-323.</ref>~~, til partiet for bonden og fiskaren.~~ Da hadde han gått ein opinionsveg som ikkje var uvanleg for norskdomsaktivistar. Frå å identifisere seg med Venstre som målrørsla sitt parti, vart det nye Bondepartiet frå ca. 1920 eit alternativ for dei meir høgrenasjonalistisk innstilte blant nynorskforkjemparane. Spegjelen var sjølverklært venstrelojal da Joleik sette i gang med dette bladet i 1911: "Bladet skal vere vinstreblad og arbeide for vinstre sine saker."<ref>Sitert hjå Joleik, N. 2005, s. 63.</ref>		Albert Joleik var ein markant offentleg meiningsytrar, og var medviten om si rolle som såvoren: "Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningi; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa." Viktigaste talerøyret var hans eigne aviser, særleg da dei to tiåra som Fjordaposten kom ut. Den avisa vart oppfatta som ei Bondeparti-avis, og Joleik vedgjekk at han mest tenkte politisk i den leia.<ref>Hoel, O.L. 2011 s. 322-323.</ref> Da hadde han gått ein opinionsveg som ikkje var uvanleg for norskdomsaktivistar. Frå å identifisere seg med Venstre som målrørsla sitt parti, vart det nye Bondepartiet frå ca. 1920 eit alternativ for dei meir høgrenasjonalistisk innstilte blant nynorskforkjemparane. Spegjelen var sjølverklært venstrelojal da Joleik sette i gang med dette bladet i 1911: "Bladet skal vere vinstreblad og arbeide for vinstre sine saker."<ref>Sitert hjå Joleik, N. 2005, s. 63.</ref>

	Det er eit ~~tydeleg~~ høgreradikalt innslag i Joleiks meiningsytringar i mellomkrigstida. ~~Han~~		Det er eit merkbart høgreradikalt innslag i Joleiks meiningsytringar i mellomkrigstida. Det gjeld kanskje tydelegast i den stillinga han tok for falangistsida i den spanske borgarkrigen. Det heng tydeleg i hop med den sterke aversjonen han hadde mot den sosialistiske arbeidarrørsla. Dette kjem på illustrerande vis fram i ein kommentar han har til Spania-hjelpa (solidaritetsarbeidet for den lovlege spanske regjeringssida i borgarkrigen) i 1938:
			:"Eit møte av fabrikkarbeidarar i Odda hev laga eit skjitviktigt vedtak imot at ein fabrikk i Odda kauper råemne frå Spania, or den parten av lande som Franco og katolikkane styrer [...] Det er både ilt og løgje å sjå buslitne kommunar gjera vedtak om å senda nokre 10-kroningar til bolsjeviksida i Spania, etter forbøn av ei nemnd i Folkets Hus i Oslo."<ref>Frå Fjordaposten, her sitert etter Dalane Tidende 29.6.1938.</ref>

Hans P. Hosar på 13. okt. 2020 kl. 03:53

2020-10-13T03:53:02Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2020 kl. 03:53
Linje 1:		Linje 1:
	{{Under samarbeid}}		{{Under samarbeid}}
	'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår før krigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for sitt ~~opphald~~ i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.		'''[[Albert Joleik\|Albert Sigvard Joleik]]''' (fødd i [[Florø]] 14. mars 1880, død i [[Bergen]] 30. april 1968) var pressemann, forfattar og omsetjar, offiser, gardbrukar og lokalhistorikar. Ikkje minst var han ein ihuga målstrevar og norskdomsmann. I fleire tiår før krigen var han ein markant og viktig aktør i den nynorske pressa. Mange kjenner han best for bygdebøkene og distriktssoga han skreiv frå Sunnfjord. Elles har Joleik vore mykje omtala for opphaldet sitt i Fristaten Kongo 1905–1908 som offiser i kolonihæren til Kong Leopold II av Belgia.

	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
Linje 56:		Linje 56:

	== Samfunn og politikk ==		== Samfunn og politikk ==
			Albert Joleik var ein markant offentleg meiningsytrar, og var medviten om si rolle som såvoren: "Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningi; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa." Viktigaste talerøyret var hans eigne aviser, særleg da dei to tiåra som Fjordaposten kom ut. Den avisa vart oppfatta som ei Bondeparti-avis, og Joleik vedgjekk at han mest tenkte politisk i den leia.<ref>Hoel, O.L. 2011 s. 322-323.</ref>, til partiet for bonden og fiskaren. Da hadde han gått ein opinionsveg som ikkje var uvanleg for norskdomsaktivistar. Frå å identifisere seg med Venstre som målrørsla sitt parti, vart det nye Bondepartiet frå ca. 1920 eit alternativ for dei meir høgrenasjonalistisk innstilte blant nynorskforkjemparane. Spegjelen var sjølverklært venstrelojal da Joleik sette i gang med dette bladet i 1911: "Bladet skal vere vinstreblad og arbeide for vinstre sine saker."<ref>Sitert hjå Joleik, N. 2005, s. 63.</ref>

			Det er eit tydeleg høgreradikalt innslag i Joleiks meiningsytringar i mellomkrigstida. Han