Allmannajuvet - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 26. mai 2023 kl. 07:21

2023-05-26T07:21:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. mai 2023 kl. 07:21
Linje 31:		Linje 31:
	*''Arkitektur N'', 5/2017, s. 16-33.		*''Arkitektur N'', 5/2017, s. 16-33.

	[[Kategori: Bergverk]]		[[Kategori:Bergverk]]
	~~[[Kategori: Næringsliv~~]]		[[Kategori:Sauda kommune]]
	[[Kategori: Sauda kommune]]
	{{F2}}		{{F2}}
	{{nn}}		{{nn}}

Olve Utne: {{nn}}

2018-05-02T21:24:43Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mai 2018 kl. 21:24
Linje 35:		Linje 35:
	[[Kategori: Sauda kommune]]		[[Kategori: Sauda kommune]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{nn}}

Kallrustad på 6. okt. 2017 kl. 13:16

2017-10-06T13:16:25Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. okt. 2017 kl. 13:16
Linje 9:		Linje 9:

	{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|		{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|
	Frå galleriet i Allmannajuvet. Det er laga til ei ustilling med dokumentasjon av gruvedrifta, som også omfattar arbeidsreidskapar som vart nytta. ~~(Foto:~~ Knut Rage)\|}}		Frå galleriet i Allmannajuvet. Det er laga til ei ustilling med dokumentasjon av gruvedrifta, som også omfattar arbeidsreidskapar som vart nytta.\|Knut Rage}}

	Produksjonen i sinkgruvene varierte med prisane på marknaden. På det meste var 168 personar tilsett samstundes. Gruva skifta eigarar ei rekkje gongar. I 1899 var lønsemda så låg at produksjonen av malm vart avvikla for godt.		Produksjonen i sinkgruvene varierte med prisane på marknaden. På det meste var 168 personar tilsett samstundes. Gruva skifta eigarar ei rekkje gongar. I 1899 var lønsemda så låg at produksjonen av malm vart avvikla for godt.

Kallrustad: /* Litteratur */ vidare lesing

2017-10-06T12:25:31Z

Litteratur: vidare lesing

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. okt. 2017 kl. 12:25
Linje 27:		Linje 27:
	*Kjartan Fløgstad: ''Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år''. Samlaget, 1990.		*Kjartan Fløgstad: ''Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år''. Samlaget, 1990.

			== Vidare lesing ==

			*''Arkitektur N'', 5/2017, s. 16-33.

	[[Kategori: Bergverk]]		[[Kategori: Bergverk]]

Kallrustad på 10. aug. 2017 kl. 07:46

2017-08-10T07:46:29Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. aug. 2017 kl. 07:46
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet.\|[[Knut Rage]]\|2017}}		<onlyinclude>{{thumb\|Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet.\|[[Knut Rage]]\|2017}}
	'''[[Allmannajuvet]]''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. ~~</onlyinclude>~~ I dag er dei nedlagde malmgruvene omgjort til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande.		'''[[Allmannajuvet]]''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. I dag er dei nedlagde malmgruvene omgjort til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande. </onlyinclude>

	==Gruvedrifta==		==Gruvedrifta==
Linje 6:		Linje 6:
	<onlyinclude>Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898, vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.		<onlyinclude>Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898, vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.

	Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital dit. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani. Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland.~~</onlyinclude>~~ Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>		Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital dit. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani.</onlyinclude> Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland. Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>

	{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|		{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|

Kallrustad: /* Litteratur */

2017-08-10T07:39:31Z

Litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. aug. 2017 kl. 07:39
Linje 23:		Linje 23:

	==Litteratur==		==Litteratur==
	:*Faldar utgjeve av Statens vegvesen.		*Faldar utgjeve av Statens vegvesen.
	:*Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1993.		*Finn E. Våga: ''De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda''. Samlaget, 1993.
	:*Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990.		*Kjartan Fløgstad: ''Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år''. Samlaget, 1990.

Kallrustad: Kategorijustering, utdrag, F-merking

2017-08-10T07:38:52Z

Kategorijustering, utdrag, F-merking

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. aug. 2017 kl. 07:38
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\| Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet.\|Knut Rage\|2017}}		<onlyinclude>{{thumb\|Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet.\|[[Knut Rage]]\|2017}}
	'''[[Allmannajuvet]]''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. I dag er dei nedlagde malmgruvene ~~omgort~~ til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande.		'''[[Allmannajuvet]]''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. </onlyinclude> I dag er dei nedlagde malmgruvene omgjort til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande.

	==Gruvedrifta==		==Gruvedrifta==

	Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898 vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.		<onlyinclude>Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898, vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.

	Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital dit. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani. Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland. Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>		Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital dit. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani. Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland.</onlyinclude> Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>

	{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|		{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|
Linje 29:		Linje 29:

	[[Kategori: Bergverk]]		[[Kategori: Bergverk]]
	[[Kategori: ~~Gruvearbeidere~~]]		[[Kategori: Næringsliv]]
	[[Kategori: Sauda kommune]]		[[Kategori: Sauda kommune]]
			{{F2}}

Kallrustad: /* Levande gruvehistorie */

2017-08-10T07:36:14Z

Levande gruvehistorie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. aug. 2017 kl. 07:36
Linje 15:		Linje 15:
	==Levande gruvehistorie==		==Levande gruvehistorie==

	I 2002 gav [[Statens vegvesen]] den verdskjende sveitsiske arkitekten [[Peter Zumthor]] i oppdrag å teikna eit anlegg som kan levandegjera den gamle gruvehistoria i Sauda. Dei enkle bygga er inspirert av gruvearbeidarane ~~sltt~~ slit og strabasiøse kvardag. Anlegget består i dag av eit galleri, ein gruvekafe, toalett og parkering, stiar og trappar. Fundamenteringa av galleriet og kafeen er noko av det mest krevjande som er gjort her i landet. I galleriet kan ein sjå utstilingar som dokumenterer den historiske delen av gruvedrifta, både arbeidsreidskapar og kopiar av historiske dokument.		I 2002 gav [[Statens vegvesen]] den verdskjende sveitsiske arkitekten [[Peter Zumthor]] i oppdrag å teikna eit anlegg som kan levandegjera den gamle gruvehistoria i Sauda. Dei enkle bygga er inspirert av gruvearbeidarane sitt slit og strabasiøse kvardag. Anlegget består i dag av eit galleri, ein gruvekafe, toalett og parkering, stiar og trappar. Fundamenteringa av galleriet og kafeen er noko av det mest krevjande som er gjort her i landet. I galleriet kan ein sjå utstilingar som dokumenterer den historiske delen av gruvedrifta, både arbeidsreidskapar og kopiar av historiske dokument.

	Frå 2018 vil gruvene truleg bli opna for guida turar. Anlegget ligg ved riksveg 520, som er ein del av attraksjonen [[Nasjonale turistvegar]].		Frå 2018 vil gruvene truleg bli opna for guida turar. Anlegget ligg ved riksveg 520, som er ein del av attraksjonen [[Nasjonale turistvegar]].

Kallrustad på 10. aug. 2017 kl. 07:35

2017-08-10T07:35:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. aug. 2017 kl. 07:35
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\| Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet. ~~(Foto:~~ Knut Rage)\|}}		{{thumb\| Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|Allmannajuvet i Sauda kommune, frå anlegget teikna av den sveitsiske arkitekten Peter Zumthor. Her ser ein galleriet.\|Knut Rage\|2017}}
			'''[[Allmannajuvet]]''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. I dag er dei nedlagde malmgruvene omgort til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande.
	'''Allmannajuvet''' i [[Sauda kommune]] var i åra frå 1882 til 1898 eit gruveområde der det vart henta ut malm. I dag er dei nedlagde malmgruvene omgort til ein turistattraksjon som årleg tiltrekkjer seg tusenvis av besøkande.

	==Gruvedrifta==		==Gruvedrifta==

Knut Rage: /* Gruvedrifta */

2017-08-04T15:10:33Z

Gruvedrifta

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. aug. 2017 kl. 15:10
Linje 7:		Linje 7:
	Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898 vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.		Det første registrerte funnet av malm i Sauda vart notert 2. oktober 1881. Fram til drifta vart nedlagd i 1898 vart det produsert 12 000 tonn malm i gruvene. Dei første åra vart malmen frakta med kløvhestar ned til fjorden. Hestane bar 100 kilo malm, mens mennene tok 25 kilo kvar. Malmen vart transportert vidare med dampbåt langs [[Saudafjorden]] og eksportert til utlandet.

	Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital ~~til Sauda~~. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani. Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland. Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>		Det var husmannen og ferjemannen [[Gregoirus Hansson Tengesdal]] som i 1881 gjorde eit funn som skulle bli starten for industristaden Sauda, og dermed føra arbeidarklassen, industri og utanlandsk kapital dit. Han fann nemleg hovudåra i eit belte av sinkblende. I det solfattige juvet 6-7 kilometer aust for Sauda fekk bygda si første industriverksemd, Sauda Grubekompani. Det vart frå første stund importert arbeidskraft til gruvene, både svenske rallarar, finske gruvearbeidarar og norske bondegutar frå Austlandet og Nordland. Saman la dei spira til det særmerkte industriarbeidarmiljøet som har prega Sauda fram til i dag. Det var eit hardt slit, kosthaldet var dårleg og løna var låg. Men det er ingenting som tyder på noko form for organisering blant arbeidarane i Sauda før på 1900-talet. <ref>Kjartan Fløgstad: Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år. Samlaget, 1990, s. 161.</ref> I ein rapport frå fabrikktilsynet for 1893 blir det slått fast at "nogen klage fra arbeiderne er ikke hørt". Derimot kom det mange klagar på gateuorden og ordensforstyrringar i Sauda, på "Kortspil eller anden Lystighed". <ref> Finn E. Våga: De unge slekter. Rørsla som bygde Sauda. Samlaget, 1990 s. 21.</ref>

	{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|		{{thumb\| Frå galleriet i Allmannajuvet i Sauda kommune.JPG\|