Bø kyrkje (Karmøy) - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: Teksterstatting – «Kategori:Kirker» til «»

2022-11-24T12:38:34Z

Teksterstatting – «Kategori:Kirker» til «»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. nov. 2022 kl. 12:38
Linje 14:		Linje 14:
	*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998		*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998

	~~[[Kategori:Kirker]]~~
	[[Kategori:Karmøy kommune]]		[[Kategori:Karmøy kommune]]
	[[Kategori:Steinkirker]]		[[Kategori:Steinkirker]]
	[[kategori:Middelalderkirker]]		[[kategori:Middelalderkirker]]
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T09:24:47Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 09:24
Linje 18:		Linje 18:
	[[Kategori:Steinkirker]]		[[Kategori:Steinkirker]]
	[[kategori:Middelalderkirker]]		[[kategori:Middelalderkirker]]
			{{nn}}

Cnyborg på 21. mar. 2013 kl. 21:04

2013-03-21T21:04:15Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. mar. 2013 kl. 21:04
Linje 14:		Linje 14:
	*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998		*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998

	[[Kategori:Kirker i Karmøy kommune]]		[[Kategori:Kirker]]
			[[Kategori:Karmøy kommune]]
	[[Kategori:Steinkirker]]		[[Kategori:Steinkirker]]
	[[kategori:Middelalderkirker]]		[[kategori:Middelalderkirker]]

Kallrustad: fjerner kategorien Historiske kirker, som skal slettes

2012-02-29T13:25:40Z

fjerner kategorien Historiske kirker, som skal slettes

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. feb. 2012 kl. 13:25
Linje 17:		Linje 17:
	[[Kategori:Steinkirker]]		[[Kategori:Steinkirker]]
	[[kategori:Middelalderkirker]]		[[kategori:Middelalderkirker]]
	~~[[Kategori:Historiske kirker]]~~

Dena Utne: Kategori:Kirker i Karmøy kommune

2010-10-15T10:09:08Z

Kategori:Kirker i Karmøy kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. okt. 2010 kl. 10:09
Linje 14:		Linje 14:
	*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998		*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998

	[[Kategori:Kirker i ~~Rogaland~~]]		[[Kategori:Kirker i Karmøy kommune]]
	[[Kategori:Steinkirker]]		[[Kategori:Steinkirker]]
	[[kategori:Middelalderkirker]]		[[kategori:Middelalderkirker]]
	[[Kategori:Historiske kirker]]		[[Kategori:Historiske kirker]]

Dageb: Kategorier ~~~~

2008-12-12T12:58:08Z

Kategorier ~~~~

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. des. 2008 kl. 12:58
Linje 15:		Linje 15:

	[[Kategori:Kirker i Rogaland]]		[[Kategori:Kirker i Rogaland]]
			[[Kategori:Steinkirker]]
			[[kategori:Middelalderkirker]]
	[[Kategori:Historiske kirker]]		[[Kategori:Historiske kirker]]

Siri J: Bø kyrkje flyttet til Bø kyrkje (Karmøy): entydig - det er flere kirker med samme navn

2008-08-06T09:56:18Z

Bø kyrkje flyttet til Bø kyrkje (Karmøy): entydig - det er flere kirker med samme navn

← Eldre sideversjon

Sideversjonen fra 6. aug. 2008 kl. 09:56

Siri J: +kat

2008-07-29T09:54:50Z

+kat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. jul. 2008 kl. 09:54
Linje 13:		Linje 13:
	*Fyllingsnes, Frode: ''Karmøys historie. B. 2: Middelalderen''. Karmøy kommune, 2000		*Fyllingsnes, Frode: ''Karmøys historie. B. 2: Middelalderen''. Karmøy kommune, 2000
	*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998		*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998

			[[Kategori:Kirker i Rogaland]]
			[[Kategori:Historiske kirker]]

Frode på 2. jun. 2008 kl. 09:16

2008-06-02T09:16:04Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. jun. 2008 kl. 09:16
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{under arbeid}}~~
	'''Bø kyrkje''' var ei steinkyrkje på garden [[Bø i Torvastad]] på [[Karmøy]]. Første gongen kyrkja er nemnt i eit bevart skriftleg dokument, er i samband med ein visitas [[biskop Arne av Stavanger]] gjennomførte på Karmøy i [[1301]]. Kyrkja stod om lag på det høgste punktet i gamletunet på Bø. Det finst i dag ingen synlege spor etter Bø kyrkje.		'''Bø kyrkje''' var ei steinkyrkje på garden [[Bø i Torvastad]] på [[Karmøy]]. Første gongen kyrkja er nemnt i eit bevart skriftleg dokument, er i samband med ein visitas [[biskop Arne av Stavanger]] gjennomførte på Karmøy i [[1301]]. Kyrkja stod om lag på det høgste punktet i gamletunet på Bø. Det finst i dag ingen synlege spor etter Bø kyrkje.

Linje 6:		Linje 5:

	==Var Bø kyrkje soknekyrkje?==		==Var Bø kyrkje soknekyrkje?==
	Truleg vart kyrkja på Bø reist som eit privat kapell for stormannsslekta på garden. Det er likevel mogeleg at ho seinare fungerte som [[soknekyrkje]] i ein periode. Folkeauke i høgmellomalderen kan ha medverka til at kyrkja endra status. I første halvdel av 1300-talet var det vanleg å skilja mellom sokneprestar (hovudprestar) og kapellprestar (underprestar). Ved biskop Arne sin visitas i 1301 er det ingen ting som tyder på at Sigurd, prest i Bø-kyrkja, hadde nokon annan status enn dei andre prestane på Karmøy. Soknekyrkjene hadde gravleggingsrett og dåpsrett. Skjelettfunn vitnar om at Bø kyrkje i alle høve hadde den første retten, medan vi ikkje veit noko om dåpsretten. Eit vitnebrev skrive i [[Halsnøy kloster]] i [[1316]] er utstedt av presten i [[Skåre]] og Nikolas, prest i Bø. Dersom Bø ikkje ~~hadde vore~~ soknekyrkje, ville det vore rimeleg å kome med ein nærare opplysning om kvar kyrkja stod. Alt i alt er det difor mest rimeleg at Bø kyrkje fungerte som soknekyrkje i tida rundt 1300.		Truleg vart kyrkja på Bø reist som eit privat kapell for stormannsslekta på garden. Det er likevel mogeleg at ho seinare fungerte som [[soknekyrkje]] i ein periode. Folkeauke i høgmellomalderen kan ha medverka til at kyrkja endra status. I første halvdel av 1300-talet var det vanleg å skilja mellom sokneprestar (hovudprestar) og kapellprestar (underprestar). Ved biskop Arne sin visitas i 1301 er det ingen ting som tyder på at Sigurd, prest i Bø-kyrkja, hadde nokon annan status enn dei andre prestane på Karmøy. Soknekyrkjene hadde gravleggingsrett og dåpsrett. Skjelettfunn vitnar om at Bø kyrkje i alle høve hadde den første retten, medan vi ikkje veit noko om dåpsretten. Eit vitnebrev skrive i [[Halsnøy kloster]] i [[1316]] er utstedt av presten i [[Skåre]] og Nikolas, prest i Bø. Dersom Bø kyrkje ikkje var soknekyrkje, ville det vore rimeleg å kome med ein nærare opplysning om kvar kyrkja stod. Alt i alt er det difor mest rimeleg at Bø kyrkje fungerte som soknekyrkje i tida rundt 1300.

	==Forfall==		==Forfall==

Frode på 2. jun. 2008 kl. 09:11

2008-06-02T09:11:23Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. jun. 2008 kl. 09:11
Linje 1:		Linje 1:
	{{under arbeid}}		{{under arbeid}}
	'''Bø kyrkje''' var ei steinkyrkje på garden [[Bø i Torvastad]] på [[Karmøy]]. Første gongen kyrkja er nemnt i eit bevart skriftleg dokument, er i samband med ein visitas biskop Arne av Stavanger gjennomførte på Karmøy i 1301. Kyrkja stod om lag på det høgste punktet i gamletunet på Bø. Det finst i dag ingen synlege spor etter Bø kyrkje.		'''Bø kyrkje''' var ei steinkyrkje på garden [[Bø i Torvastad]] på [[Karmøy]]. Første gongen kyrkja er nemnt i eit bevart skriftleg dokument, er i samband med ein visitas [[biskop Arne av Stavanger]] gjennomførte på Karmøy i [[1301]]. Kyrkja stod om lag på det høgste punktet i gamletunet på Bø. Det finst i dag ingen synlege spor etter Bø kyrkje.

	==Datering og byggherre==		==Datering og byggherre==
	Det vart i alt reist 19 [[steinkyrkjer]] i [[Rogaland]] i mellomalderen. Dateringsmessig og stilmessig samlar dei seg i to hovudperiodar. Ei gruppe kyrkjer i [[romansk stil]] skriv seg frå 1100-talet, truleg i stor grad frå kring midten av århundret. Den neste store byggefasen kom i andre halvdel av 1200-talet, då det blei reist kyrkjer i [[gotisk ~~stil9~~]. Det er ikkje avklart kva fase Bø-kyrkja høyrde heime i, men mest truleg stamma ho frå 1100-talet. Frå kyrkjestaden på Bø er det fritt utsyn over Bøvågen til [[Olavskyrkja på Avaldsnes]]. Samanlikna med kongen si Olavskyrkje, ville steinkyrkja på Bø fortona seg som svært lita. Å byggja kyrkjer i stein var prestisjeprosjekt som krov store ressursar, og det rimer betre dersom ein stormann på Bø fekk reist kyrkja på 1100-talet. Då ville ho i om lag 100 år ha vore den einaste steinkyrkja på Karmøy. Det er mogeleg at den gamle storgarden Bø var [[lendmann]]ssete på 1100-talet.		Det vart i alt reist 19 [[steinkyrkjer]] i [[Rogaland]] i mellomalderen. Dateringsmessig og stilmessig samlar dei seg i to hovudperiodar. Ei gruppe kyrkjer i [[romansk stil]] skriv seg frå 1100-talet, truleg i stor grad frå kring midten av århundret. Den neste store byggefasen kom i andre halvdel av 1200-talet, då det blei reist kyrkjer i [[gotisk stil]]. Det er ikkje avklart kva fase Bø-kyrkja høyrde heime i, men mest truleg stamma ho frå 1100-talet. Frå kyrkjestaden på Bø er det fritt utsyn over Bøvågen til [[Olavskyrkja]] på [[Avaldsnes]]. Samanlikna med kongen si Olavskyrkje, ville steinkyrkja på Bø fortona seg som svært lita. Å byggja kyrkjer i stein var prestisjeprosjekt som krov store ressursar, og det rimer betre dersom ein stormann på Bø fekk reist kyrkja på 1100-talet. Då ville ho i om lag 100 år, ha vore den einaste steinkyrkja på Karmøy. Det er mogeleg at den gamle storgarden Bø var [[lendmann]]ssete på 1100-talet.

	==Var Bø kyrkje soknekyrkje?==		==Var Bø kyrkje soknekyrkje?==
	Truleg vart kyrkja på Bø reist som eit privat kapell for stormannsslekta på garden. Det er likevel mogeleg at ho seinare ~~kan ha fungert~~ som [[soknekyrkje]] i ein periode. Folkeauke i høgmellomalderen kan ha medverka til at kyrkja endra status. I første halvdel av 1300-talet var det vanleg å skilja mellom sokneprestar (hovudprestar) og kapellprestar (underprestar). Ved biskop Arne sin visitas i 1301 er det ingen ting som tyder på at Sigurd, prest i Bø-kyrkja, hadde nokon annan status enn dei andre prestane på Karmøy. Soknekyrkjene hadde gravleggingsrett og dåpsrett. Skjelettfunn vitnar om at Bø kyrkje i alle høve hadde den første retten, medan vi ikkje veit noko om dåpsretten. Eit vitnebrev skrive i [[Halsnøy kloster]] i [[1316]] er utstedt av presten i [[Skåre]] og Nikolas, prest i Bø. Dersom Bø ikkje hadde vore soknekyrkje, ville det vore rimeleg å kome med ein nærare opplysning om kvar kyrkja stod. Alt i alt er det difor mest rimeleg at Bø kyrkje fungerte som soknekyrkje i tida rundt 1300.		Truleg vart kyrkja på Bø reist som eit privat kapell for stormannsslekta på garden. Det er likevel mogeleg at ho seinare fungerte som [[soknekyrkje]] i ein periode. Folkeauke i høgmellomalderen kan ha medverka til at kyrkja endra status. I første halvdel av 1300-talet var det vanleg å skilja mellom sokneprestar (hovudprestar) og kapellprestar (underprestar). Ved biskop Arne sin visitas i 1301 er det ingen ting som tyder på at Sigurd, prest i Bø-kyrkja, hadde nokon annan status enn dei andre prestane på Karmøy. Soknekyrkjene hadde gravleggingsrett og dåpsrett. Skjelettfunn vitnar om at Bø kyrkje i alle høve hadde den første retten, medan vi ikkje veit noko om dåpsretten. Eit vitnebrev skrive i [[Halsnøy kloster]] i [[1316]] er utstedt av presten i [[Skåre]] og Nikolas, prest i Bø. Dersom Bø ikkje hadde vore soknekyrkje, ville det vore rimeleg å kome med ein nærare opplysning om kvar kyrkja stod. Alt i alt er det difor mest rimeleg at Bø kyrkje fungerte som soknekyrkje i tida rundt 1300.

	==Forfall==		==Forfall==
	Ein gong mellom midten av 1300-talet og 1563 gjekk Bø kyrkje ut av bruk. Bø si tid som stormannssete var no over, og folketapet etter [[svartedauden]] og påfølgjande [[pest]]epidemiar medverka til at det ikkje lengre var behov for kyrkja. Omkring 1780 stod enno kyrkjemurane i vindaugshøgde. I byrjinga av 1840-åra var berre tomta tilbake. [[J.K. Christie]] skildra i [[1842]] tilhøva på Bø slik: ''I Bøtunet støter man ved gravning tett under gresstorven på en hel hoben med menneskeben og gården drøner fra de hule grave under den gåendes fot''. Ved vegarbeid i 1920-åra kom det for dagen beinrestar frå to begravelsar. Andre ~~opplysingar~~ går ut på at det dukka fram skjelettrestar nok til å fylla fleire kassar. Stein frå kyrkjeruinen blei nytta i husmurar og gjerde på Bø. Ei helle som låg framfor kordøra hamna som trappestein på eit av våningshusa på garden. Kanskje er det denne hella som ligg i øvste trinnet ned til kjellardøra på lensmannsstova på bruk nr. 9. Stein frå Bø-kyrkja skal også ha hamna i ei låvevru på nabogarden [[Øvrabø]].		Ein gong mellom midten av 1300-talet og 1563 gjekk Bø kyrkje ut av bruk. Bø si tid som stormannssete var no over, og folketapet etter [[svartedauden]] og påfølgjande [[pest]]epidemiar medverka til at det ikkje lengre var behov for kyrkja. Omkring 1780 stod enno kyrkjemurane i vindaugshøgde. I byrjinga av 1840-åra var berre tomta tilbake. [[J.K. Christie]] skildra i [[1842]] tilhøva på Bø slik: ''I Bøtunet støter man ved gravning tett under gresstorven på en hel hoben med menneskeben og gården drøner fra de hule grave under den gåendes fot''. Ved vegarbeid i 1920-åra kom det for dagen beinrestar frå to begravelsar. Andre opplysningar går ut på at det dukka fram skjelettrestar nok til å fylla fleire kassar. Stein frå kyrkjeruinen blei nytta i husmurar og gjerde på Bø. Ei helle som låg framfor kordøra, hamna som trappestein på eit av våningshusa på garden. Kanskje er det denne hella som ligg i øvste trinnet ned til kjellardøra på lensmannsstova på bruk nr. 9. Stein frå Bø-kyrkja skal også ha hamna i ei låvevru på nabogarden [[Øvrabø]].

	==Litteratur==		==Litteratur==
	*Fyllingsnes, Frode: Karmøys historie b. 2: Middelalderen. Karmøy kommune, 2000.		*Fyllingsnes, Frode: ''Karmøys historie. B. 2: Middelalderen''. Karmøy kommune, 2000
	*Haaland, Kjetil: Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?. Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998.		*Haaland, Kjetil: ''Bygdekirkene i stein. Monumenter over Rogalands aristokrati i høymiddelalderen?'' Hovedfagsoppgave i historie. NTNU, 1998