Berdalen (Bykle gnr 3) - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: Teksterstatting – «fylke = Aust-Agder» til «fylke = Agder»

2020-05-13T06:36:13Z

Teksterstatting – «fylke = Aust-Agder» til «fylke = Agder»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. mai 2020 kl. 06:36
Linje 12:		Linje 12:
	\| sokn = [[Bykle sokn\|Bykle]]		\| sokn = [[Bykle sokn\|Bykle]]
	\| kommune = [[Bykle kommune\|Bykle]]		\| kommune = [[Bykle kommune\|Bykle]]
	\| fylke = [[~~Aust-~~Agder]]		\| fylke = [[Agder fylke\|Agder]]
	\| gnr = 3		\| gnr = 3
	\| bnr =		\| bnr =

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-26T09:40:24Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. jan. 2016 kl. 09:40
Linje 343:		Linje 343:
	[[Kategori:Bykle kommune]]		[[Kategori:Bykle kommune]]
	{{F1}}		{{F1}}
			{{nn}}

Cnyborg: språk

2015-05-11T09:21:47Z

språk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. mai 2015 kl. 09:21
Linje 285:		Linje 285:
	:* Margit, g m Ånund Bjugsson Åkre		:* Margit, g m Ånund Bjugsson Åkre

	Namnet til kona åt Torjus står i det fyrromtala brevet frå 1623, men kvar ho ~~var utstokke~~ er på vona. [[Alfred Ryningen]] ymtar forsiktig om at Margit Torjusdotter, som var gift med Ånund Bjugsson Åkre i Valle, kanskje var dotter åt Torjus og Gyro ( jfr. ''Valle'' VI, 99). Om ein berre hadde hatt farsnamnet å byggje på, ville nok dette vore heller usikkert, men eit moment som Ryningen ikkje nemner støttar godt opp om gjetinga hans: Svålaug Ånundsdotter Åkre ervde ein part på 1 1/2 kalveskinn i Berdalen på skiftet etter faren i 1670, og det er all grunn til å tru at denne parten har kome frå mor hennes.		Namnet til kona åt Torjus står i det fyrromtala brevet frå 1623, men kvar ho stamme frå er på vona. [[Alfred Ryningen]] ymtar forsiktig om at Margit Torjusdotter, som var gift med Ånund Bjugsson Åkre i Valle, kanskje var dotter åt Torjus og Gyro ( jfr. ''Valle'' VI, 99). Om ein berre hadde hatt farsnamnet å byggje på, ville nok dette vore heller usikkert, men eit moment som Ryningen ikkje nemner støttar godt opp om gjetinga hans: Svålaug Ånundsdotter Åkre ervde ein part på 1 1/2 kalveskinn i Berdalen på skiftet etter faren i 1670, og det er all grunn til å tru at denne parten har kome frå mor hennes.

	I bolken om Hoslemo vert det fortalt at Knut Knutsson Byklum noko fyre 1667 bytte til seg 5 skinn i den garden mot «gods og odel i Berdalen». Dette tyder på at den neste kjende oppsitjaren her truleg hadde gods i Hoslemo å byte bort, og då kan ein kanskje gjeta på at han var frå den garden.		I bolken om Hoslemo vert det fortalt at Knut Knutsson Byklum noko fyre 1667 bytte til seg 5 skinn i den garden mot «gods og odel i Berdalen». Dette tyder på at den neste kjende oppsitjaren her truleg hadde gods i Hoslemo å byte bort, og då kan ein kanskje gjeta på at han var frå den garden.

Cnyborg: bilete

2014-12-10T07:59:31Z

bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. des. 2014 kl. 07:59
Linje 3:		Linje 3:
	\| bgfarge =		\| bgfarge =
	\| navn = Berdalen		\| navn = Berdalen
	\| bilde =		\| bilde = Berdalen 1.jpg
	\| bildetekst =		\| bildetekst = Mot Berdalen frå Berdalsbru 5.8.2005. {{byline\|Aanund Olsnes}}
	\| altnavn =		\| altnavn =
	\| førstnevnt =		\| førstnevnt =
Linje 21:		Linje 21:
	\| postnr =		\| postnr =
	}}		}}
			<onlyinclude>{{thumb\|Berdalen 2.jpg\|Mot Berdalen frå Berdalsbru 26.11.2002. Biletet vart funne i kommunearkivet.\|Knut Erik Paulsen}}
	'''[[Berdalen (Bykle gnr 3)\|Berdalen]]''' er ein [[matrikkelgard]] i [[Bykle kommune]]. To-tre km nordanfor [[Hoslemo (Bykle gnr 4-5)\|Hoslemo]] går ein dal austetter frå [[Otra\|Otra-dalføret]]. I botnen av denne dalen renn elva [[Berdøla]], og oppi lia på nordsida av elva ligg Berdalsgardane.		'''[[Berdalen (Bykle gnr 3)\|Berdalen]]''' er ein [[matrikkelgard]] i [[Bykle kommune]]. To-tre km nordanfor [[Hoslemo (Bykle gnr 4-5)\|Hoslemo]] går ein dal austetter frå [[Otra\|Otra-dalføret]]. I botnen av denne dalen renn elva [[Berdøla]], og oppi lia på nordsida av elva ligg Berdalsgardane.

Linje 29:		Linje 30:
	Filologen Olav Haslemo (''Stadnamn frå Bykle. Hoslemo skulekrins'', h.oppgv. norsk, 1968, 62 f) meiner det er gale å setje opp elvenamnet som utgangspunkt for gardsnamnet. Han har større tru på den forklaringa som set namnet til å koma av gamalnorsk ''bera'', f., «binne», men landar likevel på kvinnenamnet Bera som det mest sannsynlege grunnordet til fyrstelekken i namnet, «fordi vi elles helst finn [hankjønnsordet] bjørn i utmerkingsleden når det er tale om «Fællesnavnet» [...] Vi får då Berdalen som beinveges samansetning», medan elvenamnet vert sekundært i høvet til namnet på dalen elva renn igjennom. «Både ber og berg kan vi sjå bort ifrå», seier han, «og det same gjeld den tolkinga T. Nomeland har lagt fram i ''Bykle Gards- og ættesoge'' (1966, s. 221)».		Filologen Olav Haslemo (''Stadnamn frå Bykle. Hoslemo skulekrins'', h.oppgv. norsk, 1968, 62 f) meiner det er gale å setje opp elvenamnet som utgangspunkt for gardsnamnet. Han har større tru på den forklaringa som set namnet til å koma av gamalnorsk ''bera'', f., «binne», men landar likevel på kvinnenamnet Bera som det mest sannsynlege grunnordet til fyrstelekken i namnet, «fordi vi elles helst finn [hankjønnsordet] bjørn i utmerkingsleden når det er tale om «Fællesnavnet» [...] Vi får då Berdalen som beinveges samansetning», medan elvenamnet vert sekundært i høvet til namnet på dalen elva renn igjennom. «Både ber og berg kan vi sjå bort ifrå», seier han, «og det same gjeld den tolkinga T. Nomeland har lagt fram i ''Bykle Gards- og ættesoge'' (1966, s. 221)».

	Etter Nomeland skal gardsnamnet tyde «den berre dalen, berrsynt og open som han er og ikkje løynd av skog eller fjell». Dette er heilt urimeleg, meiner Haslemo, «elles i landet finn [ein ikkje ]døme på liknande namn med ei slik tyding.» Det kan heller ikkje vera rett å seia at dalen ikkje er løynd av skog, tvertom er han «godt skogsett».		Etter Nomeland skal gardsnamnet tyde «den berre dalen, berrsynt og open som han er og ikkje løynd av skog eller fjell». Dette er heilt urimeleg, meiner Haslemo, «elles i landet finn [ein ikkje ]døme på liknande namn med ei slik tyding.» Det kan heller ikkje vera rett å seia at dalen ikkje er løynd av skog, tvertom er han «godt skogsett».</onlyinclude>

	Me skal her slutte oss til synsmåtane åt Haslemo. Einast skal me leggje innåt at dersom det er rett at namnet er samansett med eit personnamn, vil det plassere Berdalen som eit typisk vikingtidsnamn (dvs. frå perioden 800-1050). Ei arkeologisk undersøking (Oldsaksamlinga, topografisk arkiv, Ole Lindquist 1984) stadfester at her har vore menneskeleg		Me skal her slutte oss til synsmåtane åt Haslemo. Einast skal me leggje innåt at dersom det er rett at namnet er samansett med eit personnamn, vil det plassere Berdalen som eit typisk vikingtidsnamn (dvs. frå perioden 800-1050). Ei arkeologisk undersøking (Oldsaksamlinga, topografisk arkiv, Ole Lindquist 1984) stadfester at her har vore menneskeleg
Linje 310:		Linje 311:
	Skogsala åt Olav Knutsson i 1687 og 1700 var nok turvande for å få halde på garden, vil me tru, men endå sto skattane ubetala. Fylgja av dette vart at kongen i 1702 eller 1703 overtok eigedomsretten til ein part på 1/3 kalveskinn.		Skogsala åt Olav Knutsson i 1687 og 1700 var nok turvande for å få halde på garden, vil me tru, men endå sto skattane ubetala. Fylgja av dette vart at kongen i 1702 eller 1703 overtok eigedomsretten til ein part på 1/3 kalveskinn.

			{{thumb\|Berdalen 3.jpg\|Sarv på prospektkort frå 1925. Frå Setesdalsmuseet.}}
	Resten skal Olav i fylgje skattelista frå 1703 ha greidd å halde fast på, men frå andre kjelder veit me at presten Esaias Bugge hadde 3 kalveskinn med pantegods i garden då han døydde ca 1698, så det Olav sat att med av rein eige i 1703 kan ikkje ha vore meir enn 2 2/3 skinn (jfr. ''Valle'' IV, 304).		Resten skal Olav i fylgje skattelista frå 1703 ha greidd å halde fast på, men frå andre kjelder veit me at presten Esaias Bugge hadde 3 kalveskinn med pantegods i garden då han døydde ca 1698, så det Olav sat att med av rein eige i 1703 kan ikkje ha vore meir enn 2 2/3 skinn (jfr. ''Valle'' IV, 304).

Linje 336:		Linje 338:
	På denne bakgrunnen skal me i den vidare framstillinga taka kvart bruk for seg (sjå lenkjer i tabellen ovafor).		På denne bakgrunnen skal me i den vidare framstillinga taka kvart bruk for seg (sjå lenkjer i tabellen ovafor).

	{{Byklesoga}}		{{Byklesoga\|[[Røyrvikåsen bustadfelt 10 (Bykle)\|Røyrvikåsen bustadfelt 10]]\|[[Der uppe (Bykle gnr 3/4)\|Berdalen Der uppe]]}}

	[[Kategori:Garder]]		[[Kategori:Garder]]
	[[Kategori:Bykle kommune]]		[[Kategori:Bykle kommune]]
			{{F1}}

Cnyborg: /* Den udela garden */

2014-10-29T11:37:10Z

Den udela garden

Cnyborg: korr

2014-10-29T11:36:40Z

korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 11:36
Linje 327:		Linje 327:
	'''Arne Olavsson Berdalen''', f ca 1652, d ca 1711		'''Arne Olavsson Berdalen''', f ca 1652, d ca 1711
	: g m Hæge(?), d etter 1721. Born, iallfall:		: g m Hæge(?), d etter 1721. Born, iallfall:
	:* Kari, g 1715 m Åsmund Tarjeisson Espetveit, sjå [[Der uppe (Bykle gnr 3/4)\|~~Ber~~ uppe]], bnr 4		:* Kari, g 1715 m Åsmund Tarjeisson Espetveit, sjå [[Der uppe (Bykle gnr 3/4)\|Der uppe]], bnr 4
	:* Targjerd, f ca 1698, d 1765, ug		:* Targjerd, f ca 1698, d 1765, ug

Cnyborg: /* Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen */

2014-10-29T09:01:27Z

Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 09:01
Linje 221:		Linje 221:
	\|utmarksteig med bustadtomt		\|utmarksteig med bustadtomt
	\|1965		\|1965
			\|-
			\|160
			\|[[Granly (Bykle gnr 3/160)\|Granly]]
			\|
			\|16
			\|1977
			\|Bustadtomt
			\|1978
	\|-		\|-
	\|164		\|164

Cnyborg: /* Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen */

2014-10-29T08:47:35Z

Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 08:47
Linje 215:		Linje 215:
	\|-		\|-
	\|35		\|35
	\|[[Maurstad (Bykle gnr 3/35)\|~~Maurheim~~]]		\|[[Maurstad (Bykle gnr 3/35)\|Maurstad]]
	\|1		\|1
	\|6		\|6

Cnyborg: /* Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen */

2014-10-29T08:33:45Z

Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 08:33
Linje 207:		Linje 207:
	\|-		\|-
	\|21		\|21
	\|[[~~Bjones~~ (Bykle gnr 3/21)\|~~Bjones~~]] (~~Solhaug~~)		\|[[Solhaug (Bykle gnr 3/21)\|Solhaug]] (Bjones)
	\|5		\|5
	\|1		\|1

Cnyborg: /* Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen */

2014-10-29T08:31:43Z

Bruk og bustadtomter under gnr 3 Berdalen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 08:31
Linje 207:		Linje 207:
	\|-		\|-
	\|21		\|21
	\|[[~~Solhaug~~ (Bykle gnr 3/21)\|~~Solhaug~~]] (~~Bjones~~)		\|[[Bjones (Bykle gnr 3/21)\|Bjones]] (Solhaug)
	\|5		\|5
	\|1		\|1

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. okt. 2014 kl. 11:37
Linje 273:		Linje 273:
	Men så finn me som nemnt Åsmund Berdalen i 1613. Denne mannen heitte Åsmund Aresson. Kona hans hadde skyldskap til [[Åkre (Valle)\|Åkre]] i [[Valle kommune\|Valle]], og Åsmund er difor omtala i brev som gjeld den garden (jfr. ''Valle'' IV, 96). Desse breva, som vart skrivne i 1617 og 1623, fortel m.a. at Åsmund hadde vore gift med ei enke frå Berdalen, som heitte Margit Tallaksdotter. Vidare går det fram at Åsmund i 1623 budde på [[Reindal (Tokke)\|Reindal]] i [[Mo kommune (Telemark)\|Mo]], og grunnen til at han vert nemnd er at Margit då var død, og at son hennes frå fyrste ekteskapet, som heitte Torjus Gunsteinsson, løyste ut «helmingsretten» hennes, dvs. retten hennes til halve arven etter fyrste ektemaken, frå Åsmund. I og med at sonen vert kalla Gunsteinsson, veit me at fyrste mannen åt Margit må ha heitt Gunstein, og han vert då den fyrste oppsitjaren i Berdalen me kjenner namnet på.		Men så finn me som nemnt Åsmund Berdalen i 1613. Denne mannen heitte Åsmund Aresson. Kona hans hadde skyldskap til [[Åkre (Valle)\|Åkre]] i [[Valle kommune\|Valle]], og Åsmund er difor omtala i brev som gjeld den garden (jfr. ''Valle'' IV, 96). Desse breva, som vart skrivne i 1617 og 1623, fortel m.a. at Åsmund hadde vore gift med ei enke frå Berdalen, som heitte Margit Tallaksdotter. Vidare går det fram at Åsmund i 1623 budde på [[Reindal (Tokke)\|Reindal]] i [[Mo kommune (Telemark)\|Mo]], og grunnen til at han vert nemnd er at Margit då var død, og at son hennes frå fyrste ekteskapet, som heitte Torjus Gunsteinsson, løyste ut «helmingsretten» hennes, dvs. retten hennes til halve arven etter fyrste ektemaken, frå Åsmund. I og med at sonen vert kalla Gunsteinsson, veit me at fyrste mannen åt Margit må ha heitt Gunstein, og han vert då den fyrste oppsitjaren i Berdalen me kjenner namnet på.

	'''Gunstein''', d fyre 1613		*'''Gunstein''', d fyre 1613
	: g m Margit Tallaksdtr., d fyre 1623, g 2. m Åsmund Aresson. Born iallfall:		: g m Margit Tallaksdtr., d fyre 1623, g 2. m Åsmund Aresson. Born iallfall:
	:* '''Torjus''', n m.a. 1615, d ca 1657, sjå nedanfor		:* '''Torjus''', n m.a. 1615, d ca 1657, sjå nedanfor
Linje 279:		Linje 279:
	Kvar Margit Tallaksdotter skal plasserast i ættesamanheng er ukjent, men Gunstein var ein eldre bror åt Niklos Åkre i Valle. Ein yngre bror heitte Ånund. Kvar foreldra budde er uvisst (jfr. ''Valle'' VI, 97). Åsmund Aresson budde som nemnt på Reindal i Mo, og etter ''Mosoga'' (I, s.420) sat han med den garden iallfall i perioden 1611-23, men likevel svara han altså ein brukarskatt for Berdalen i 1613, og må vel då ha vore her det året. Sidan var det styksonen, Torjus Gunsteinsson, som budde her. Han svara all skatt av garden frå og med 1615 til og med 1657. Me reknar difor med at han har døytt i eller kort etter det sistnemnde året. Som me var inne på ovanfor, løyste han ut halve farsarven sin frå stykfaren i 1623, og i odelsmanntalet frå 1624 ser me at han då åtte alle dei 6 skinna i Berdalen. Dertil hadde han 3 kalveskinn til i [[Jeiskeli (Bykle gnr 3/7)\|Jeiskeli]] og endå 3 i Åkre i Valle.		Kvar Margit Tallaksdotter skal plasserast i ættesamanheng er ukjent, men Gunstein var ein eldre bror åt Niklos Åkre i Valle. Ein yngre bror heitte Ånund. Kvar foreldra budde er uvisst (jfr. ''Valle'' VI, 97). Åsmund Aresson budde som nemnt på Reindal i Mo, og etter ''Mosoga'' (I, s.420) sat han med den garden iallfall i perioden 1611-23, men likevel svara han altså ein brukarskatt for Berdalen i 1613, og må vel då ha vore her det året. Sidan var det styksonen, Torjus Gunsteinsson, som budde her. Han svara all skatt av garden frå og med 1615 til og med 1657. Me reknar difor med at han har døytt i eller kort etter det sistnemnde året. Som me var inne på ovanfor, løyste han ut halve farsarven sin frå stykfaren i 1623, og i odelsmanntalet frå 1624 ser me at han då åtte alle dei 6 skinna i Berdalen. Dertil hadde han 3 kalveskinn til i [[Jeiskeli (Bykle gnr 3/7)\|Jeiskeli]] og endå 3 i Åkre i Valle.

	'''Torjus Gunsteinsson Berdalen''', n m.a.1614, 1657		*'''Torjus Gunsteinsson Berdalen''', n m.a.1614, 1657
	: g m Gyro Ulvsdtr., n 1623. Born:		: g m Gyro Ulvsdtr., n 1623. Born:
	:* ? '''dotter NN''', g m Olav Knutsson (Hoslemo?), sjå nedanfor		:* ? '''dotter NN''', g m Olav Knutsson (Hoslemo?), sjå nedanfor
Linje 290:		Linje 290:
	Når me, slik familielista ovanfor viser, trur at denne mannen helst var gift med eldste dotter åt Torjus og Gyro, er også det lite meir enn gjeting. Men iallfall heitte ein av sønene Torjus, ser me, og det ville unekteleg høve godt om den nye mannen var gift med ei dotter åt den fyrre kjende oppsitjaren. Elles veit me ikkje stort meir om han enn namnet, den omtrentlege alderen, og namn og alder på nokre søner. Dette går fram av manntalet frå 1666.		Når me, slik familielista ovanfor viser, trur at denne mannen helst var gift med eldste dotter åt Torjus og Gyro, er også det lite meir enn gjeting. Men iallfall heitte ein av sønene Torjus, ser me, og det ville unekteleg høve godt om den nye mannen var gift med ei dotter åt den fyrre kjende oppsitjaren. Elles veit me ikkje stort meir om han enn namnet, den omtrentlege alderen, og namn og alder på nokre søner. Dette går fram av manntalet frå 1666.

	'''Olav Knutsson (Hoslemo?)''', f ca 1614, d ca 1703		*'''Olav Knutsson (Hoslemo?)''', f ca 1614, d ca 1703
	: g m NN Torjusdotter (?). Born:		: g m NN Torjusdotter (?). Born:
	:* Arne, f ca 1652, g m ukj. sjå nedanfor		:* Arne, f ca 1652, g m ukj. sjå nedanfor
Linje 325:		Linje 325:
	I 1712 må Arne Olavsson ha vore død, for frå det året er det enka hans som eit bil er oppskrive som oppsitjar.		I 1712 må Arne Olavsson ha vore død, for frå det året er det enka hans som eit bil er oppskrive som oppsitjar.

	'''Arne Olavsson Berdalen''', f ca 1652, d ca 1711		*'''Arne Olavsson Berdalen''', f ca 1652, d ca 1711
	: g m Hæge(?), d etter 1721. Born, iallfall:		: g m Hæge(?), d etter 1721. Born, iallfall:
	:* Kari, g 1715 m Åsmund Tarjeisson Espetveit, sjå [[Der uppe (Bykle gnr 3/4)\|Der uppe]], bnr 4		:* Kari, g 1715 m Åsmund Tarjeisson Espetveit, sjå [[Der uppe (Bykle gnr 3/4)\|Der uppe]], bnr 4