Bruker:Synøve - Sideversjonshistorikk

Marthe Glad: husflidsmal

2016-02-17T12:38:01Z

husflidsmal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. feb. 2016 kl. 12:38
Linje 1:		Linje 1:
	~~=SMETTVEV/RUTEÅKLE=~~		{{Bruker-Husflid}}

			==SMETTVEV/RUTEÅKLE==
	Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.		Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.

Marthe Glad: Tilbakestilte endring av Marthe Glad (diskusjon) til siste versjon av Synøve

2016-02-17T12:37:31Z

Tilbakestilte endring av Marthe Glad (diskusjon) til siste versjon av Synøve

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. feb. 2016 kl. 12:37
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{Bruker-Husflid}}~~		=SMETTVEV/RUTEÅKLE=

			Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.

			Bortsett frå omreisande vevarar (Flamsvevinga) og i laugssystemet har veving stort sett vore kvinnenesitt arbeid. Det var særleg naudsynt attende i det sjølvforsynte bondesamfunnet å skaffe seg det meste sjølv. Og det var kvinnene som var ansvarlege for tekstilane.

			Etter kvart som ein kunne få det ein trong utanfrå, vart bruken av t.d. dei vovne gjenstandane endra. Slik var det med åkle som hadde vore nyttige som sengjeteppe og som «isolasjon» på veggen – no vart dei nytta meir til «pynt». Det synte seg at her i Sogn greidde dei i ei periode å få i stand ei ganske stor næring innan åkleveving. Det var i Fjærland (og til dels Jølster og Balestrand) dette fann stad. Her vov dei for sal; til byane, andre plassar i landet, turistar og til og med som eksport. Frå Den Norske Husflidsforening kan ein i ei melding frå 1895 lese «et stort antallTæpper, Aaklæder og Pudetræk er i Aaretslæb levert, navnlig frå Sønfjord og Sogn, hvor denne Virksomhed har al Udsikt til at blive en lønnendeErhvervskilde».
			Mange meiner det var Brita Dahle og Klaudine Skarestad, som begge hadde tilknytning til Fjærland, som tok att vevinga, nemleg smettvevteknikken i Fjærland. Dei la grunnlaget for den storproduksjonen som vart i førre århundre. Her må også nemnast Kjerstina Vangsnes. Ho var ei dyktig veverske som mellom anna vov i biletteknikk. Det er ikkje heilt semje om ho vov i biletteknikk eller i smettvevteknikk. Men i alle høve hadde ho mykje å seie for at ruteåkleveving fekk ein renessanse. Dei ovannemde hadde vore i kontakt med Kjerstina Vangsnes, m.a. på kurs.

			Mundal hotell i Fjærland hadde mykje å seie for åkleproduksjonen her. Dei jentene som jobba på hotellet vart tilsette for heilårsdrift. I sommarsesongen arbeide dei på hotellet. Om vinteren vov dei åkle som skulle seljast til turistane eller «eksporterast» andre stader. Det var mange arbeidsplassar i denne næringa. Ein har inntrykk av at alle kvinner i Fjærland vov smettvev. Ja, til og med ein mann. Alfred Skeie heiv seg på vevbølja. Han vov sjølv og skaffa materiale til andre som ville veve for han. Han var ein av dei som eksporterte til USA.

			Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:
			«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.

			Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».

			Ein kan ikkje ta for seg smettvev utan å seie noko om oppstadveven. Smettveven vert vove på oppstadvev. At ein har funne vevlodd i gamle kvinnegraver tyder at dette er ein gamal vevtype. Den gamle varianten sto støtta opp etter veggen og hadde «lodd» nedst i renningstrådane. Oppstadveven er framleis ein vev som står opp. På Vestlandet har denne vevstolen vore i bruk lenge, og han er framleis i bruk.

			Før nemde Anne Britt Lotsberg på Lotsberg Vevatelier er ei av dei få som har smettvev som næring i dag. Ho starta for alvor i 2000. I løpet av desse åra har hofått 5 førsteplassar på utstilling på Dyrskun i Seljord, i tillegg har ho fleire andreplassar. Det er ein teknikk som tek lang tid og ein må ha tolmod, seier ho. Ho tek i mot bestillingar, og ho stiller gjerne hjelp og kunnskap til disposisjon om nokon vil prøve å læra seg smettveving.

			Dette er i alle høve ein gamal og flott vevteknikk som ikkje må forsvinna eller berre verta noko ein finn på museum.
			Det kan lesast meir om åkle i «Åkle i Sogn og Fjordane» (Eva Ramstad, Sogn og Fjordane Husflidslag), eller i «Vevkunst på oppstadvev» (Årbok for Sogn 1997, artikkel av Aud Ross Solberg)
			Tekst av Eva Ramstad, frå Raudlistehefte i Sogn og Fjordane

Marthe Glad: tok vekk smettvevartikkelen siden den er satt inn på sin rette plass allerede

2016-02-17T12:35:51Z

tok vekk smettvevartikkelen siden den er satt inn på sin rette plass allerede

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. feb. 2016 kl. 12:35
Linje 1:		Linje 1:
	~~=SMETTVEV/RUTEÅKLE=~~		{{Bruker-Husflid}}

	Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.

	Bortsett frå omreisande vevarar (Flamsvevinga) og i laugssystemet har veving stort sett vore kvinnenesitt arbeid. Det var særleg naudsynt attende i det sjølvforsynte bondesamfunnet å skaffe seg det meste sjølv. Og det var kvinnene som var ansvarlege for tekstilane.

	Etter kvart som ein kunne få det ein trong utanfrå, vart bruken av t.d. dei vovne gjenstandane endra. Slik var det med åkle som hadde vore nyttige som sengjeteppe og som «isolasjon» på veggen – no vart dei nytta meir til «pynt». Det synte seg at her i Sogn greidde dei i ei periode å få i stand ei ganske stor næring innan åkleveving. Det var i Fjærland (og til dels Jølster og Balestrand) dette fann stad. Her vov dei for sal; til byane, andre plassar i landet, turistar og til og med som eksport. Frå Den Norske Husflidsforening kan ein i ei melding frå 1895 lese «et stort antallTæpper, Aaklæder og Pudetræk er i Aaretslæb levert, navnlig frå Sønfjord og Sogn, hvor denne Virksomhed har al Udsikt til at blive en lønnendeErhvervskilde».
	Mange meiner det var Brita Dahle og Klaudine Skarestad, som begge hadde tilknytning til Fjærland, som tok att vevinga, nemleg smettvevteknikken i Fjærland. Dei la grunnlaget for den storproduksjonen som vart i førre århundre. Her må også nemnast Kjerstina Vangsnes. Ho var ei dyktig veverske som mellom anna vov i biletteknikk. Det er ikkje heilt semje om ho vov i biletteknikk eller i smettvevteknikk. Men i alle høve hadde ho mykje å seie for at ruteåkleveving fekk ein renessanse. Dei ovannemde hadde vore i kontakt med Kjerstina Vangsnes, m.a. på kurs.

	Mundal hotell i Fjærland hadde mykje å seie for åkleproduksjonen her. Dei jentene som jobba på hotellet vart tilsette for heilårsdrift. I sommarsesongen arbeide dei på hotellet. Om vinteren vov dei åkle som skulle seljast til turistane eller «eksporterast» andre stader. Det var mange arbeidsplassar i denne næringa. Ein har inntrykk av at alle kvinner i Fjærland vov smettvev. Ja, til og med ein mann. Alfred Skeie heiv seg på vevbølja. Han vov sjølv og skaffa materiale til andre som ville veve for han. Han var ein av dei som eksporterte til USA.

	Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:
	«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.

	Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».

	Ein kan ikkje ta for seg smettvev utan å seie noko om oppstadveven. Smettveven vert vove på oppstadvev. At ein har funne vevlodd i gamle kvinnegraver tyder at dette er ein gamal vevtype. Den gamle varianten sto støtta opp etter veggen og hadde «lodd» nedst i renningstrådane. Oppstadveven er framleis ein vev som står opp. På Vestlandet har denne vevstolen vore i bruk lenge, og han er framleis i bruk.

	Før nemde Anne Britt Lotsberg på Lotsberg Vevatelier er ei av dei få som har smettvev som næring i dag. Ho starta for alvor i 2000. I løpet av desse åra har hofått 5 førsteplassar på utstilling på Dyrskun i Seljord, i tillegg har ho fleire andreplassar. Det er ein teknikk som tek lang tid og ein må ha tolmod, seier ho. Ho tek i mot bestillingar, og ho stiller gjerne hjelp og kunnskap til disposisjon om nokon vil prøve å læra seg smettveving.

	~~Dette er i alle høve ein gamal og flott vevteknikk som ikkje må forsvinna eller berre verta noko ein finn på museum.~~
	~~Det kan lesast meir om åkle i «Åkle i Sogn og Fjordane» (Eva Ramstad, Sogn og Fjordane Husflidslag), eller i «Vevkunst på oppstadvev» (Årbok for Sogn 1997, artikkel av Aud Ross Solberg)~~
	~~Tekst av Eva Ramstad, frå Raudlistehefte i Sogn og Fjordane~~

Synøve på 16. feb. 2016 kl. 11:26

2016-02-16T11:26:51Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 11:26
Linje 11:		Linje 11:

	Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:		Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:
	«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.		«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.

	Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».		Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».

Synøve: kladd

2016-02-16T11:23:19Z

kladd

Synøve: Kladd

2016-02-16T11:20:57Z

Kladd

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 11:20
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{thumb\|Smørhamn~~.~~jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent~~ i [[~~Sogn og Fjordane~~]]. ~~Jeg liker~~ [[~~sild~~]] og ~~[[torsk]]~~ som ~~vi får mye~~ av i ~~Smørhamn~~.		=SMETTVEV/RUTEÅKLE=

			Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.
			Bortsett frå omreisande vevarar (Flamsvevinga) og i laugssystemet har veving stort sett vore kvinnenesitt arbeid. Det var særleg naudsynt attende i det sjølvforsynte bondesamfunnet å skaffe seg det meste sjølv. Og det var kvinnene som var ansvarlege for tekstilane.
			Etter kvart som ein kunne få det ein trong utanfrå, vart bruken av t.d. dei vovne gjenstandane endra. Slik var det med åkle som hadde vore nyttige som sengjeteppe og som «isolasjon» på veggen – no vart dei nytta meir til «pynt». Det synte seg at her i Sogn greidde dei i ei periode å få i stand ei ganske stor næring innan åkleveving. Det var i Fjærland (og til dels Jølster og Balestrand) dette fann stad. Her vov dei for sal; til byane, andre plassar i landet, turistar og til og med som eksport. Frå Den Norske Husflidsforening kan ein i ei melding frå 1895 lese «et stort antallTæpper, Aaklæder og Pudetræk er i Aaretslæb levert, navnlig frå Sønfjord og Sogn, hvor denne Virksomhed har al Udsikt til at blive en lønnendeErhvervskilde».
			Mange meiner det var Brita Dahle og Klaudine Skarestad, som begge hadde tilknytning til Fjærland, som tok att vevinga, nemleg smettvevteknikken i Fjærland. Dei la grunnlaget for den storproduksjonen som vart i førre århundre. Her må også nemnast Kjerstina Vangsnes. Ho var ei dyktig veverske som mellom anna vov i biletteknikk. Det er ikkje heilt semje om ho vov i biletteknikk eller i smettvevteknikk. Men i alle høve hadde ho mykje å seie for at ruteåkleveving fekk ein renessanse. Dei ovannemde hadde vore i kontakt med Kjerstina Vangsnes, m.a. på kurs.
			Mundal hotell i Fjærland hadde mykje å seie for åkleproduksjonen her. Dei jentene som jobba på hotellet vart tilsette for heilårsdrift. I sommarsesongen arbeide dei på hotellet. Om vinteren vov dei åkle som skulle seljast til turistane eller «eksporterast» andre stader. Det var mange arbeidsplassar i denne næringa. Ein har inntrykk av at alle kvinner i Fjærland vov smettvev. Ja, til og med ein mann. Alfred Skeie heiv seg på vevbølja. Han vov sjølv og skaffa materiale til andre som ville veve for han. Han var ein av dei som eksporterte til USA.
			Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:
			«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.
			Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».
			Ein kan ikkje ta for seg smettvev utan å seie noko om oppstadveven. Smettveven vert vove på oppstadvev. At ein har funne vevlodd i gamle kvinnegraver tyder at dette er ein gamal vevtype. Den gamle varianten sto støtta opp etter veggen og hadde «lodd» nedst i renningstrådane. Oppstadveven er framleis ein vev som står opp. På Vestlandet har denne vevstolen vore i bruk lenge, og han er framleis i bruk.
			Før nemde Anne Britt Lotsberg på Lotsberg Vevatelier er ei av dei få som har smettvev som næring i dag. Ho starta for alvor i 2000. I løpet av desse åra har hofått 5 førsteplassar på utstilling på Dyrskun i Seljord, i tillegg har ho fleire andreplassar. Det er ein teknikk som tek lang tid og ein må ha tolmod, seier ho. Ho tek i mot bestillingar, og ho stiller gjerne hjelp og kunnskap til disposisjon om nokon vil prøve å læra seg smettveving.
			Dette er i alle høve ein gamal og flott vevteknikk som ikkje må forsvinna eller berre verta noko ein finn på museum.
			Det kan lesast meir om åkle i «Åkle i Sogn og Fjordane» (Eva Ramstad, Sogn og Fjordane Husflidslag), eller i «Vevkunst på oppstadvev» (Årbok for Sogn 1997, artikkel av Aud Ross Solberg)
			Tekst av Eva Ramstad, frå Raudlistehefte i Sogn og Fjordane

Synøve på 16. feb. 2016 kl. 10:03

2016-02-16T10:03:19Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 10:03
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]som vi får mye av i Smørhamn.		{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]] som vi får mye av i Smørhamn.

Synøve på 16. feb. 2016 kl. 10:02

2016-02-16T10:02:45Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 10:02
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]		{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]som vi får mye av i Smørhamn.

Synøve på 16. feb. 2016 kl. 10:00

2016-02-16T10:00:38Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 10:00
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\|~~Foto:~~ Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]		{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\| Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]

Synøve: Bilde

2016-02-16T09:59:55Z

Bilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 09:59
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Smørhamn.jpg\|~~beskrivelse~~\|~~fotograf/kilde~~}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]		{{thumb\|Smørhamn.jpg\|Smørhamn Handelsstad\|Foto: Synøve Eriksen Vadøy}}Jeg heter '''Synøve Eriksen Vadøy''' og er konsulent i [[Sogn og Fjordane]]. Jeg liker [[sild]] og [[torsk]]

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. feb. 2016 kl. 11:23
Linje 2:		Linje 2:

	Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.		Smettvevteknikken er ein gamal vevteknikk som held på å verte borte ettersom det er så få som praktiserar han no. Fjærland i Sogn var kanskje den plassen som i ei periode vov mest [[smettvev]]. [[Anne Britt Lotsberg]] (oprinneleg frå Fjærland) er ein av dei få som held tradisjonen oppe.

	Bortsett frå omreisande vevarar (Flamsvevinga) og i laugssystemet har veving stort sett vore kvinnenesitt arbeid. Det var særleg naudsynt attende i det sjølvforsynte bondesamfunnet å skaffe seg det meste sjølv. Og det var kvinnene som var ansvarlege for tekstilane.		Bortsett frå omreisande vevarar (Flamsvevinga) og i laugssystemet har veving stort sett vore kvinnenesitt arbeid. Det var særleg naudsynt attende i det sjølvforsynte bondesamfunnet å skaffe seg det meste sjølv. Og det var kvinnene som var ansvarlege for tekstilane.

	Etter kvart som ein kunne få det ein trong utanfrå, vart bruken av t.d. dei vovne gjenstandane endra. Slik var det med åkle som hadde vore nyttige som sengjeteppe og som «isolasjon» på veggen – no vart dei nytta meir til «pynt». Det synte seg at her i Sogn greidde dei i ei periode å få i stand ei ganske stor næring innan åkleveving. Det var i Fjærland (og til dels Jølster og Balestrand) dette fann stad. Her vov dei for sal; til byane, andre plassar i landet, turistar og til og med som eksport. Frå Den Norske Husflidsforening kan ein i ei melding frå 1895 lese «et stort antallTæpper, Aaklæder og Pudetræk er i Aaretslæb levert, navnlig frå Sønfjord og Sogn, hvor denne Virksomhed har al Udsikt til at blive en lønnendeErhvervskilde».		Etter kvart som ein kunne få det ein trong utanfrå, vart bruken av t.d. dei vovne gjenstandane endra. Slik var det med åkle som hadde vore nyttige som sengjeteppe og som «isolasjon» på veggen – no vart dei nytta meir til «pynt». Det synte seg at her i Sogn greidde dei i ei periode å få i stand ei ganske stor næring innan åkleveving. Det var i Fjærland (og til dels Jølster og Balestrand) dette fann stad. Her vov dei for sal; til byane, andre plassar i landet, turistar og til og med som eksport. Frå Den Norske Husflidsforening kan ein i ei melding frå 1895 lese «et stort antallTæpper, Aaklæder og Pudetræk er i Aaretslæb levert, navnlig frå Sønfjord og Sogn, hvor denne Virksomhed har al Udsikt til at blive en lønnendeErhvervskilde».
	Mange meiner det var Brita Dahle og Klaudine Skarestad, som begge hadde tilknytning til Fjærland, som tok att vevinga, nemleg smettvevteknikken i Fjærland. Dei la grunnlaget for den storproduksjonen som vart i førre århundre. Her må også nemnast Kjerstina Vangsnes. Ho var ei dyktig veverske som mellom anna vov i biletteknikk. Det er ikkje heilt semje om ho vov i biletteknikk eller i smettvevteknikk. Men i alle høve hadde ho mykje å seie for at ruteåkleveving fekk ein renessanse. Dei ovannemde hadde vore i kontakt med Kjerstina Vangsnes, m.a. på kurs.		Mange meiner det var Brita Dahle og Klaudine Skarestad, som begge hadde tilknytning til Fjærland, som tok att vevinga, nemleg smettvevteknikken i Fjærland. Dei la grunnlaget for den storproduksjonen som vart i førre århundre. Her må også nemnast Kjerstina Vangsnes. Ho var ei dyktig veverske som mellom anna vov i biletteknikk. Det er ikkje heilt semje om ho vov i biletteknikk eller i smettvevteknikk. Men i alle høve hadde ho mykje å seie for at ruteåkleveving fekk ein renessanse. Dei ovannemde hadde vore i kontakt med Kjerstina Vangsnes, m.a. på kurs.

	Mundal hotell i Fjærland hadde mykje å seie for åkleproduksjonen her. Dei jentene som jobba på hotellet vart tilsette for heilårsdrift. I sommarsesongen arbeide dei på hotellet. Om vinteren vov dei åkle som skulle seljast til turistane eller «eksporterast» andre stader. Det var mange arbeidsplassar i denne næringa. Ein har inntrykk av at alle kvinner i Fjærland vov smettvev. Ja, til og med ein mann. Alfred Skeie heiv seg på vevbølja. Han vov sjølv og skaffa materiale til andre som ville veve for han. Han var ein av dei som eksporterte til USA.		Mundal hotell i Fjærland hadde mykje å seie for åkleproduksjonen her. Dei jentene som jobba på hotellet vart tilsette for heilårsdrift. I sommarsesongen arbeide dei på hotellet. Om vinteren vov dei åkle som skulle seljast til turistane eller «eksporterast» andre stader. Det var mange arbeidsplassar i denne næringa. Ein har inntrykk av at alle kvinner i Fjærland vov smettvev. Ja, til og med ein mann. Alfred Skeie heiv seg på vevbølja. Han vov sjølv og skaffa materiale til andre som ville veve for han. Han var ein av dei som eksporterte til USA.

	Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:		Kva er så smettvevteknikken? Me har spurd Anne Britt Lotsberg frå Lote på Eid. Ho er opprinneleg frå Fjærland (åklehovudstaden som ho kallar det) og har samla over 400 gamle mønster, mesteparten herifrå. Sjølv seier ho«at ho har vakse opp mellom trøene på oppstadveven» og har alltid hatt interesse for veving. På spørsmålet om teknikken svarar Anne Britt:
	«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.		«Dette er ein slyngteknikk som er mest brukt i åkleveving også kalla ruteåkle på grunn av det geometriske mønsteret som blir brukt. Dette er einteknikk som går seint sidan ein må bruke dokker til innslag og plukke/smette dei gjennom renninga. Trådane slyngast om kvarandre slik at det ikkje skal bli hol i veven. Bindinga til ruteåkle er lerret. Mønsteret er teikna på rutepapir, der kvar rute har eit vist antall renningstrådar. Rutene skal bli kvadratiske, så ein må ha innslag etter antall trådar renning i kvar rute. Norsk rutevev skal vera lik på begge sider og er derfor vanskelegare å veva enn skånsk rutevev som slynger trådane om kvarandre på kvart innslag.

	Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».		Vidare seier Anne Britt at « å veve smett er ein gamal teknikk. I Fjærland har denne måten å veve tepper, løparar og puter på, gått i ubroten tradisjon i fleire hundre år. Eg har gått i lære hjå veversker som har drive i meir enn 80 år. Alt som er i ruter, er mogleg å veve i smett».

	Ein kan ikkje ta for seg smettvev utan å seie noko om oppstadveven. Smettveven vert vove på oppstadvev. At ein har funne vevlodd i gamle kvinnegraver tyder at dette er ein gamal vevtype. Den gamle varianten sto støtta opp etter veggen og hadde «lodd» nedst i renningstrådane. Oppstadveven er framleis ein vev som står opp. På Vestlandet har denne vevstolen vore i bruk lenge, og han er framleis i bruk.		Ein kan ikkje ta for seg smettvev utan å seie noko om oppstadveven. Smettveven vert vove på oppstadvev. At ein har funne vevlodd i gamle kvinnegraver tyder at dette er ein gamal vevtype. Den gamle varianten sto støtta opp etter veggen og hadde «lodd» nedst i renningstrådane. Oppstadveven er framleis ein vev som står opp. På Vestlandet har denne vevstolen vore i bruk lenge, og han er framleis i bruk.

	Før nemde Anne Britt Lotsberg på Lotsberg Vevatelier er ei av dei få som har smettvev som næring i dag. Ho starta for alvor i 2000. I løpet av desse åra har hofått 5 førsteplassar på utstilling på Dyrskun i Seljord, i tillegg har ho fleire andreplassar. Det er ein teknikk som tek lang tid og ein må ha tolmod, seier ho. Ho tek i mot bestillingar, og ho stiller gjerne hjelp og kunnskap til disposisjon om nokon vil prøve å læra seg smettveving.		Før nemde Anne Britt Lotsberg på Lotsberg Vevatelier er ei av dei få som har smettvev som næring i dag. Ho starta for alvor i 2000. I løpet av desse åra har hofått 5 førsteplassar på utstilling på Dyrskun i Seljord, i tillegg har ho fleire andreplassar. Det er ein teknikk som tek lang tid og ein må ha tolmod, seier ho. Ho tek i mot bestillingar, og ho stiller gjerne hjelp og kunnskap til disposisjon om nokon vil prøve å læra seg smettveving.

	Dette er i alle høve ein gamal og flott vevteknikk som ikkje må forsvinna eller berre verta noko ein finn på museum.		Dette er i alle høve ein gamal og flott vevteknikk som ikkje må forsvinna eller berre verta noko ein finn på museum.
	Det kan lesast meir om åkle i «Åkle i Sogn og Fjordane» (Eva Ramstad, Sogn og Fjordane Husflidslag), eller i «Vevkunst på oppstadvev» (Årbok for Sogn 1997, artikkel av Aud Ross Solberg)		Det kan lesast meir om åkle i «Åkle i Sogn og Fjordane» (Eva Ramstad, Sogn og Fjordane Husflidslag), eller i «Vevkunst på oppstadvev» (Årbok for Sogn 1997, artikkel av Aud Ross Solberg)
	Tekst av Eva Ramstad, frå Raudlistehefte i Sogn og Fjordane		Tekst av Eva Ramstad, frå Raudlistehefte i Sogn og Fjordane