Den gamle villreinfangsten - Sideversjonshistorikk

Arnfinn Kjelland: /* Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten */

2019-06-05T11:16:46Z

Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. jun. 2019 kl. 11:16
Linje 76:		Linje 76:
	Fil:FangstgropSvartaadalen.jpg\|I [[Svartådalen]], [[Trollheimen]]		Fil:FangstgropSvartaadalen.jpg\|I [[Svartådalen]], [[Trollheimen]]
	Fil:FangstgropNedreMølmsvatnet.jpg\|Ved Nedre Mølmsvatnet sør for [[Lesjaskog sentrum]]		Fil:FangstgropNedreMølmsvatnet.jpg\|Ved Nedre Mølmsvatnet sør for [[Lesjaskog sentrum]]
			Fil:Bågåstø2Horjemsetertjønnene.jpg\|Bågåstø ved Horjemsetertjønna i [[Tafjordfjella]]
	</gallery>		</gallery>

Arnfinn Kjelland: lenke

2019-01-08T09:40:21Z

lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. jan. 2019 kl. 09:40
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Gravdalen anlegg4.JPG\|Døme på villreinfangstanlegg [[Fangstanlegga i Gravdalen, Vågå\|Gravdalen i Vågå]]. I framgrunnen ser vi to mura fangstgroper med ledegjerde. I søkket ned mot åa i bakgrunnen ei grop til og kjøtlager.\|[[Bruker:Arnfinn Kjelland\|Arnfinn Kjelland]] (2014)}}		<onlyinclude>{{thumb\|Gravdalen anlegg4.JPG\|Døme på villreinfangstanlegg [[Fangstanlegga i Gravdalen, Vågå\|Gravdalen i Vågå]]. I framgrunnen ser vi to mura fangstgroper med ledegjerde. I søkket ned mot åa i bakgrunnen ei grop til og kjøtlager.\|[[Bruker:Arnfinn Kjelland\|Arnfinn Kjelland]] (2014)}}
	'''[[Den gamle villreinfangsten]]''' kan nyttast som fellesnemning på ei utgamal verksemd i ~~norske~~ høgfjellsområde. Ein kan til ein viss grad skilje systematisk mellom fangst i høve til jakt, ved at førstnemnde er ein metode som føreset ei form for faste anlegg, «infrastruktur», medan jakt viser til at nokon (jegeren) jagar noko (byttet) over eit areal. Slik jakt er mest aktuell i terreng der jegeren enten kan kome på kloss hald av byttet, dvs. der det er rimeleg tett vegetasjon, eller når jegerane kunne disponere effektive nok jaktvåpen. Men som vi skal sjå kan også fangst kombinerast med jaging.</onlyinclude>		'''[[Den gamle villreinfangsten]]''' kan nyttast som fellesnemning på ei utgamal verksemd i sørnorske høgfjellsområde. Sjå om [[Jakt på villrein i Reisadalen\|liknande verksemd u Finnmark]].

			Ein kan til ein viss grad skilje systematisk mellom fangst i høve til jakt, ved at førstnemnde er ein metode som føreset ei form for faste anlegg, «infrastruktur», medan jakt viser til at nokon (jegeren) jagar noko (byttet) over eit areal. Slik jakt er mest aktuell i terreng der jegeren enten kan kome på kloss hald av byttet, dvs. der det er rimeleg tett vegetasjon, eller når jegerane kunne disponere effektive nok jaktvåpen. Men som vi skal sjå kan også fangst kombinerast med jaging.</onlyinclude>

	Ein kan heller ikkje sjå vekk frå at også villreinen i høgfjellet vart jakta på med klassiske metodar i eldre tid, i alle fall når [[Leksikon:Armbrøst\|armbrøsten]] kom i bruk. Men det var nok først med skytevåpna, og da særleg riflene frå siste del av 1800-talet, at slik jakt vart rimeleg effektiv (og førte i startfasen til kraftig desimering av reinsstammene).		Ein kan heller ikkje sjå vekk frå at også villreinen i høgfjellet vart jakta på med klassiske metodar i eldre tid, i alle fall når [[Leksikon:Armbrøst\|armbrøsten]] kom i bruk. Men det var nok først med skytevåpna, og da særleg riflene frå siste del av 1800-talet, at slik jakt vart rimeleg effektiv (og førte i startfasen til kraftig desimering av reinsstammene).

Arnfinn Kjelland: /* Litteratur */ oppdat litteratur

2019-01-07T19:20:48Z

Litteratur: oppdat litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. jan. 2019 kl. 19:20
Linje 81:		Linje 81:
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i Snøhetta-feltet''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2012052305087}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i Snøhetta-feltet''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2012052305087}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015021808367}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015021808367}}
			* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1987: ''Fra dyregraver til geværjakt i Rauma''. Rauma kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2018060148597}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2014061848006}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2014061848006}}

Arnfinn Kjelland: /* Litteratur */ oppdat bokhylla

2019-01-07T19:16:15Z

Litteratur: oppdat bokhylla

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. jan. 2019 kl. 19:16
Linje 79:		Linje 79:
	* Hole, Runar 2013: ''Massefangstanlegg for villrein. Ei studie av sosial kontekst basert på romlege og kronologiske variablar''. Mastergradsoppgåve i arkeologi. NTNU. http://ntnu.diva-portal.org/smash/get/diva2:635244/FULLTEXT01.pdf (henta 23.7.2014)		* Hole, Runar 2013: ''Massefangstanlegg for villrein. Ei studie av sosial kontekst basert på romlege og kronologiske variablar''. Mastergradsoppgåve i arkeologi. NTNU. http://ntnu.diva-portal.org/smash/get/diva2:635244/FULLTEXT01.pdf (henta 23.7.2014)
	* Jordhøy, Per (red.) 2014: ''Reinheimen og Breheimen. Frå pil og boge til lasso og gevær''. Villreinutvalet Ottadalsområdet.		* Jordhøy, Per (red.) 2014: ''Reinheimen og Breheimen. Frå pil og boge til lasso og gevær''. Villreinutvalet Ottadalsområdet.
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i ~~Snøhettaområdet~~''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i Snøhetta-feltet''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2012052305087}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015021808367}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2014061848006}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 2000: ''Jakt- og fangst i Norddal''. Norddal kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 2000: ''Jakt- og fangst i Norddal''. Norddal kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2016051148112}}
	* Olsen, John (red.) 2006: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/VSV-Faglig-begrunnelse.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Faglig begrunnelse.] (ny versjon henta 15.6.2018)		* Olsen, John (red.) 2006: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/VSV-Faglig-begrunnelse.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Faglig begrunnelse.] (ny versjon henta 15.6.2018)
	* Olsen, John (red.) 2011: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/Fagrapport-2-Transnasjonale-serienominasjoner.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Fagrapport 2. Transnasjonale serienominasjoner.] (ny versjon henta 15.6.2018)		* Olsen, John (red.) 2011: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/Fagrapport-2-Transnasjonale-serienominasjoner.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Fagrapport 2. Transnasjonale serienominasjoner.] (ny versjon henta 15.6.2018)

Arnfinn Kjelland: /* Prosjektet Villreinfangsten som verdensarv */ oppdat

2018-07-01T10:28:16Z

Prosjektet Villreinfangsten som verdensarv: oppdat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. jul. 2018 kl. 10:28
Linje 61:		Linje 61:

	==Prosjektet ''Villreinfangsten som verdensarv''==		==Prosjektet ''Villreinfangsten som verdensarv''==
	I 2003 vart det starta eit arbeid i Nord-Gudbrandsdalen for å få tre atskilte, men tilgrensande område: Snøhetta, Rondane og Reinheimen inn på UNESCO si liste over verdsarven.		I 2003 vart det starta eit arbeid i Nord-Gudbrandsdalen for å få tre atskilte, men tilgrensande område: Snøhetta, Rondane og Reinheimen inn på UNESCO si liste over verdsarven. [http://www.villreinfangsten.no/ Heimeside] for prosjektet.

	Børge Brende vart i 2006 styreleiar for prosjektet, ein funksjon han hadde til 2008 da han vart direktør for World Economic Forum. Deretter overtok tidlegare ordførar i [[Lesja]], [[Per Dag Hole]], vervet.		Børge Brende vart i 2006 styreleiar for prosjektet, ein funksjon han hadde til 2008 da han vart direktør for World Economic Forum. Deretter overtok tidlegare ordførar i [[Lesja]], [[Per Dag Hole]], vervet.

	I 2011 vart prosjektet kopla til andre prosjekt som det som blir kalla ein transnasjonal serienominasjon.		I 2011 vart prosjektet kopla til andre prosjekt som det som blir kalla ein transnasjonal serienominasjon, og i 2018 til prosjektet [https://gudbrandsdalsmusea.no/avdelinger/villreinl%C3%B8ypa «Villreinløypa»] ved [[Gudbrandsdalsmusea]].

	==Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten==		==Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten==

Arnfinn Kjelland: /* Litteratur */ oppdat

2018-06-15T09:44:33Z

Litteratur: oppdat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. jun. 2018 kl. 09:44
Linje 84:		Linje 84:
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 2000: ''Jakt- og fangst i Norddal''. Norddal kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 2000: ''Jakt- og fangst i Norddal''. Norddal kommune.
	* Olsen, John (red.) 2006: ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Faglig begrunnelse. ~~http://www.villreinfangst.no/news/Skjermversjon.pdf~~ (henta 23.7.~~2014~~)		* Olsen, John (red.) 2006: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/VSV-Faglig-begrunnelse.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Faglig begrunnelse.] (ny versjon henta 15.6.2018)
	* Olsen, John (red.) 2011: ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Fagrapport 2. Transnasjonale serienominasjoner. ~~http://www.villreinfangst.no/news/Fagrapport2_skjerm.pdf~~ (henta 23.7.~~2014~~)		* Olsen, John (red.) 2011: [http://www.villreinfangsten.no/wp-content/uploads/2014/04/Fagrapport-2-Transnasjonale-serienominasjoner.pdf ''Villreinfangsten som verdensarv. En ti tusen år lang tradisjon''. Fagrapport 2. Transnasjonale serienominasjoner.] (ny versjon henta 15.6.2018)

	==Referansar==		==Referansar==

Arnfinn Kjelland: lenke

2018-06-15T09:31:09Z

lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. jun. 2018 kl. 09:31
Linje 6:		Linje 6:
	Fangsten av villrein går så langt attende som ein har arkeologiske funn frå høgfjellsområda.		Fangsten av villrein går så langt attende som ein har arkeologiske funn frå høgfjellsområda.

	Gerhard Schøning var i 1775 overraska over omfanget av fysiske minne om denne verksemda:<ref>Gerhard Schøning: ''Reise gjennem Gudbrandsdalen 1775'' (Tapir 1980): 4f.</ref>		[[Gerhard Schøning]] var i 1775 overraska over omfanget av fysiske minne om denne verksemda:<ref>Gerhard Schøning: ''Reise gjennem Gudbrandsdalen 1775'' (Tapir 1980): 4f.</ref>
	{{sitat\|Saavel paa Dofre-Fiæld, som paa de andre om og ovenfor Gudbrandsdalen beliggende Fiælde, sees hist og her en stor Mængde af Elgs- og Reins-Dyrs Grave, beliggende tæt hos hinanden, og mærkværdige, saavel af deres Mængde, som af den Fliid, hvormed de ere anlagde: thi de ere indvendige opmuurede, eller satte, med Steene, til næsten en Karls Høide.* Store Strækninger, paa bemeldte Fiælde, ere dermed næsten ganske opfylde. (* De er gemeenlig 3 Alne dybe, og 6 Alne breede. Nu omstunder bruger man dem ikke.)}}		{{sitat\|Saavel paa Dofre-Fiæld, som paa de andre om og ovenfor Gudbrandsdalen beliggende Fiælde, sees hist og her en stor Mængde af Elgs- og Reins-Dyrs Grave, beliggende tæt hos hinanden, og mærkværdige, saavel af deres Mængde, som af den Fliid, hvormed de ere anlagde: thi de ere indvendige opmuurede, eller satte, med Steene, til næsten en Karls Høide.* Store Strækninger, paa bemeldte Fiælde, ere dermed næsten ganske opfylde. (* De er gemeenlig 3 Alne dybe, og 6 Alne breede. Nu omstunder bruger man dem ikke.)}}

Arnfinn Kjelland: /* Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten */

2017-05-02T10:02:24Z

Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mai 2017 kl. 10:02
Linje 73:		Linje 73:
	Fil:FangstgropGrunnaknatten.jpg\|Ved Gunnaknatten sør for [[Lesjaskog sentrum]]		Fil:FangstgropGrunnaknatten.jpg\|Ved Gunnaknatten sør for [[Lesjaskog sentrum]]
	Fil:FangstgropSvartaadalen.jpg\|I [[Svartådalen]], [[Trollheimen]]		Fil:FangstgropSvartaadalen.jpg\|I [[Svartådalen]], [[Trollheimen]]
			Fil:FangstgropNedreMølmsvatnet.jpg\|Ved Nedre Mølmsvatnet sør for [[Lesjaskog sentrum]]
	</gallery>		</gallery>

Arnfinn Kjelland på 2. mai 2017 kl. 08:05

2017-05-02T08:05:22Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mai 2017 kl. 08:05
Linje 66:		Linje 66:

	I 2011 vart prosjektet kopla til andre prosjekt som det som blir kalla ein transnasjonal serienominasjon.		I 2011 vart prosjektet kopla til andre prosjekt som det som blir kalla ein transnasjonal serienominasjon.

			==Bilde av minne etter den gamle villreinfangsten==
			<gallery>
			Fil:FangstgropFremreVeltdalsvatn.jpg\|Ved Fremre Veltdalsvatnet i [[Skjåk]]
			Fil:Detalj mura fangstgrop.JPG\|Detalj frå mura grop i [[Fangstanlegga i Gravdalen, Vågå\|Gravdalen]], [[Vågå]]
			Fil:FangstgropGrunnaknatten.jpg\|Ved Gunnaknatten sør for [[Lesjaskog sentrum]]
			Fil:FangstgropSvartaadalen.jpg\|I [[Svartådalen]], [[Trollheimen]]
			</gallery>

	==Litteratur ==		==Litteratur ==

Olve Utne: {{nn}}

2016-01-28T18:20:18Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2016 kl. 18:20
Linje 86:		Linje 86:
	{{F2}}		{{F2}}
	{{ikke koord}}		{{ikke koord}}
			{{nn}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. jan. 2019 kl. 19:20
Linje 81:		Linje 81:
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i Snøhetta-feltet''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2012052305087}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] c1978: ''Villreinen i Snøhetta-feltet''. Direktoratet for vilt og ferskvannsfisk, Viltforskningen.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2012052305087}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015021808367}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1986: ''Jakt og fangst i Lesja''. Hovudutval for kultur og fritid, Lesja kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015021808367}}
			* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1987: ''Fra dyregraver til geværjakt i Rauma''. Rauma kommune.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2018060148597}}
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] 1988: ''Jakt- og fangstkulturen i Skjåk og Finndalsfjella''. Skjåk kommune.
	* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2014061848006}}		* [[Øystein Mølmen \|Mølmen, Øystein]] (red.) 1991: ''Ottadalsreinen. Frå pil og bue til lasso og gevær''. Villreinutvalget Ottadalsområdet.{{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2014061848006}}