Doblingspant - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T10:19:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 10:19
Linje 44:		Linje 44:
	[[Kategori:Kravellbygging]]		[[Kategori:Kravellbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}
			{{nn}}

Arnfinn Kjelland på 5. jan. 2016 kl. 18:14

2016-01-05T18:14:26Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. jan. 2016 kl. 18:14
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Doblingspant - demo.jpg\| Bilde er frå kulturvandring 11. september 1994. Tema var mellom anna båt. Denne spantveggen som er oppsett er dimensjonert som ein båt på 60 fot. Plankane er skalma på. Nokre naglehol vart bora, og her ser ein naglen vert slått inn. Håkon Berg svingar mokkerten}}'''[[Doblingspant]]''' er eit dobbelt spant. For folk langs kysten er dette truleg eit kjent begrep. For innlandsbefolkninga seier det kanskje ingen ting. Kort forklart, det er ein tradisjonell byggeteknikk for kravell bygde båtar. Det er bygt av to tømmer med same dimensjon. Tømmer i denne samanheng er den eine delen av det doble spantet. Det eine tømmeret har rot ned på kjølen, det skapar heil binding mellom begge sider. Her kjem gevinsten ved dobbelt spant inn, sefterane overlappa skøytane i spantet. (Sjå legge saman spant lenger ned i stykket.) Lengste enden på rota vender skiftevis til styrbord og babord. På båtar i størrelse 60 – 70 fot er det 6 -7 toms breidde på kvart tømmer. Lengste enden på rota er oftast frå 1,5 meter til opp mot 2 meter. Kortenden mellom 0,7 meter og oppmot 1 meter.</onlyinclude>		<onlyinclude>{{thumb\|Doblingspant - demo.jpg\| Bilde er frå kulturvandring 11. september 1994. Tema var mellom anna båt. Denne spantveggen som er oppsett er dimensjonert som ein båt på 60 fot. Plankane er skalma på. Nokre naglehol vart bora, og her ser ein naglen vert slått inn. Håkon Berg svingar mokkerten.\|Magnar Høydal}}'''[[Doblingspant]]''' er eit dobbelt spant. For folk langs kysten er dette truleg eit kjent begrep. For innlandsbefolkninga seier det kanskje ingen ting. Kort forklart, det er ein tradisjonell byggeteknikk for kravell bygde båtar. Det er bygt av to tømmer med same dimensjon. Tømmer i denne samanheng er den eine delen av det doble spantet. Det eine tømmeret har rot ned på kjølen, det skapar heil binding mellom begge sider. Her kjem gevinsten ved dobbelt spant inn, sefterane overlappa skøytane i spantet. (Sjå legge saman spant lenger ned i stykket.) Lengste enden på rota vender skiftevis til styrbord og babord. På båtar i størrelse 60 – 70 fot er det 6 -7 toms breidde på kvart tømmer. Lengste enden på rota er oftast frå 1,5 meter til opp mot 2 meter. Kortenden mellom 0,7 meter og oppmot 1 meter.</onlyinclude>

	Å finna røter som har ein slik dimensjon og med gode armar er ikkje enkelt. Derfor er det antyda litt ymse med lengda. Det tømmeret som har rot vert kalla spant, og er merka med SP og nummer på spantet. Det andre tømmeret heiter sefter, er merka med SF og nummer. Sefterane på styrbord og babord er felt mot hinannan i ein vertikal skøyt midt på kjølen. Heile spantet si annleggsflate mot kjølen er lik kjølbreidda.		Å finna røter som har ein slik dimensjon og med gode armar er ikkje enkelt. Derfor er det antyda litt ymse med lengda. Det tømmeret som har rot vert kalla spant, og er merka med SP og nummer på spantet. Det andre tømmeret heiter sefter, er merka med SF og nummer. Sefterane på styrbord og babord er felt mot hinannan i ein vertikal skøyt midt på kjølen. Heile spantet si annleggsflate mot kjølen er lik kjølbreidda.

Arnfinn Kjelland på 5. jan. 2016 kl. 18:12

2016-01-05T18:12:47Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. jan. 2016 kl. 18:12
Linje 42:		Linje 42:
	[[Kategori:Maritim terminologi]]		[[Kategori:Maritim terminologi]]
	[[Kategori:Båtbygging]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	[[Kategori:~~Båtbygging~~]]		[[Kategori:Kravellbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}

Magnar Høydal: /* Røyse spant */justert tekst

2016-01-03T21:19:24Z

Røyse spant: justert tekst

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. jan. 2016 kl. 21:19
Linje 34:		Linje 34:

	Etter ei midtlinjesnor rettar ein inn og set på støtter der ein kan justere med kilar. Vidare montering får ein då feste mot denne midtseksjonen. Siste spanta i kvar ende er kantraspant. Det vil sei dei står ikkje 90 grader på kjølen, men heller 90 grader på båtsida. På det viset slepp ein å saga med så mykje mal, og det sparer også material. I mange høve lagar ein modell til desse spanta på staden. Ein set opp horisontale rier frå sponinga og bak eller framover dei spanta som er opprøyste, då ser ein om litt småjustering trengst. Ei vertikal mjuk ri vert lagd på dei horisontale rier, etter den kan modellen merkast. På kvar side av stamnen vert det sett opp to eller tre breitømmer. Dei er bolta til innerstamnen, og gir ei god lege for fremste endane på hudplankane. Breitømmera går vanlegvis heilt oppunder rekkelining. Eit liknande tømmer er det på akterstamnen, men dei går berre til skandekk. Når dette er oppe vert det klargjort for setgangane, men då er ein over på [[Hud og dekk\|huding]].		Etter ei midtlinjesnor rettar ein inn og set på støtter der ein kan justere med kilar. Vidare montering får ein då feste mot denne midtseksjonen. Siste spanta i kvar ende er kantraspant. Det vil sei dei står ikkje 90 grader på kjølen, men heller 90 grader på båtsida. På det viset slepp ein å saga med så mykje mal, og det sparer også material. I mange høve lagar ein modell til desse spanta på staden. Ein set opp horisontale rier frå sponinga og bak eller framover dei spanta som er opprøyste, då ser ein om litt småjustering trengst. Ei vertikal mjuk ri vert lagd på dei horisontale rier, etter den kan modellen merkast. På kvar side av stamnen vert det sett opp to eller tre breitømmer. Dei er bolta til innerstamnen, og gir ei god lege for fremste endane på hudplankane. Breitømmera går vanlegvis heilt oppunder rekkelining. Eit liknande tømmer er det på akterstamnen, men dei går berre til skandekk. Når dette er oppe vert det klargjort for setgangane, men då er ein over på [[Hud og dekk\|huding]].
	Siste nybygget på doblingspant vart levert i 1957. Utover i 1960 åra var det ein del forlengingar på båtar med doblingspant. Då vart det sjølvsagt nytta same teknikk og dimensjon på dei som vart sett inn.		Siste nybygget på doblingspant ved [[Vik Båtbyggeri \|L/L Vik Båtbyggeri]] vart levert i 1957. Utover i 1960 åra var det ein del forlengingar på båtar med doblingspant. Då vart det sjølvsagt nytta same teknikk og dimensjon på dei som vart sett inn, slik båten hadde frå før.

	==Kjelde==		==Kjelde==

Magnar Høydal: /* Legge saman eit spant */ justert tekst

2016-01-03T21:03:42Z

Legge saman eit spant: justert tekst

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. jan. 2016 kl. 21:03
Linje 25:		Linje 25:
	På eit spanteplan vert det lagt klossar til å legge dei ferdigskorne delane på. Dette legg ein ut etter modellen, og då slik at det er fritt der ein skal felle saman skøytane. Ein legg fyst rottømmeret, og feller dei andre bitane med SP merke i etter kvart. Alle skøytar skal fellast heilt i hop. Siste felling gjer ein ved snitt med handsaga, tømremannsaga.		På eit spanteplan vert det lagt klossar til å legge dei ferdigskorne delane på. Dette legg ein ut etter modellen, og då slik at det er fritt der ein skal felle saman skøytane. Ein legg fyst rottømmeret, og feller dei andre bitane med SP merke i etter kvart. Alle skøytar skal fellast heilt i hop. Siste felling gjer ein ved snitt med handsaga, tømremannsaga.

	Etter kvart som ein skøyt er ferdig vert dei låst saman med ein liten hake. Så legg ein sefterane opp på spantet, og feller saman nedanifrå. Sefterane er skøytte slik at det dannar omskot med skøytane på spantet, ~~nedste~~ tømmeret. Alle spant i skroget har omskot på skøytane slik at det vert omskot til spanta som står ved sidan av kvarandre. Der det seinare skal inn rekkestøtter kan det sjå ut som ein bit manglar. Etter kvart tømmer som er ferdig montert, vert tømmera skrua saman med tvinger.		Etter kvart som ein skøyt er ferdig vert dei låst saman med ein liten hake. Så legg ein sefterane opp på spantet, og feller saman nedanifrå. Sefterane er skøytte slik at det dannar omskot med skøytane på spantet, tømmeret som vart lagt fyrst. Alle spant i skroget har omskot på skøytane slik at det også vert omskot til spanta som står ved sidan av kvarandre. Der det seinare skal inn rekkestøtter kan det sjå ut som ein bit manglar. Etter kvart tømmer som er ferdig montert, vert tømmera skrua saman med tvinger.

	Når denne samansettinga er grei vert det bora og slege inn doblingsboltar. I seinare år var det 5/8 toms galvanisert rund bolt. Tidlegare var det brukt trenaglar, då oftast av eik. Spanta er lagt etter spantemodellen, og stikkmål på breidde i [[Ord og uttrykk knytt til kravellbygging#Skandekk\|skandekk]] på kvart enkelt spant. Før spantet vert løyst frå underlaget vert det sett på ein sent i skandekkshøgd, den skal halda breidda på spantet.		Når denne samansettinga er grei vert det bora og slege inn doblingsboltar. I seinare år var det 5/8 toms galvanisert rund bolt. Tidlegare var det brukt trenaglar, då oftast av eik. Spanta er lagt etter spantemodellen, og stikkmål på breidde i [[Ord og uttrykk knytt til kravellbygging#Skandekk\|skandekk]] på kvart enkelt spant. Før spantet vert løyst frå underlaget vert det sett på ein sent i skandekkshøgd, den skal halda breidda på spantet.

Magnar Høydal: /* Spantemodellane */ justert tekst

2016-01-03T20:58:06Z

Spantemodellane: justert tekst

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. jan. 2016 kl. 20:58
Linje 13:		Linje 13:
	==Spantemodellane==		==Spantemodellane==
	I denne artikelen er det vist til modellar av kvart spant, og til spanterisset. Før ein får noko på spanterisset som det kan lagast modellar utifrå, må ein ha eit utgangspunkt.		I denne artikelen er det vist til modellar av kvart spant, og til spanterisset. Før ein får noko på spanterisset som det kan lagast modellar utifrå, må ein ha eit utgangspunkt.
	På Vik var det ein halvemodell, kalla blokkmodell, ei side av ein båt som var utgangspunktet. Den var om lag 50 cm lang, og emnet den var laga av var limt saman av lamellar. Denne modellen var forma slik den ferdige båten skulle vera. Spanta vart teikna på modellen, og lamellane ga linjer til å konstruera ut frå. Alle linjer er paralelle med vasslinja. Ved å velga ut nokre konstruksjons-spant, kan ein gange opp alle mål med same faktor, og overføre til malgolvet. Størrelsen på båten avgjer faktoren. Når spanta er teikna inn har ein eit spanteriss. Ut frå spanterisset vert det laga modellar til kvart spant. Denne metoden gir ikkje heilt nøyaktig spant, men finpussen kjem når spanta er røyste og ein tek i bruk dikslestokk og øks. Sjå om diksling i artikelen [[Hud og dekk]]. Skal ein ha eit heilt nøyaktig utgangspunkt for spantemodellar må ein bruke linjeteikning.		På Vik var det ein halvemodell, kalla blokkmodell, ei side av ein båt som var utgangspunktet. Den var om lag 50 cm lang, og emnet den var laga av var limt saman av lamellar. Denne modellen var forma slik den ferdige båten skulle vera. Spanta vart teikna på modellen som ståande strek, og lamellane ga linjer til å konstruera ut frå. Alle linjer er paralelle med vasslinja. Ved å velga ut nokre konstruksjons-spant, kan ein gange opp alle mål med same faktor, og overføre til malgolvet. Størrelsen på båten avgjer faktoren. Når spanta er teikna inn har ein eit spanteriss. Ut frå spanterisset vert det laga modellar til kvart spant. Denne metoden gir ikkje heilt nøyaktig spant, men finpussen kjem når spanta er røyste og ein tek i bruk dikslestokk og øks. Sjå om diksling i artikelen [[Hud og dekk]]. Skal ein ha eit heilt nøyaktig utgangspunkt for spantemodellar må ein bruke linjeteikning.

	Frå fyst av i kravellbygging ser det ut for at det er ymse typer modellar som har vore grunnlaget. Det er og heilt naturleg, det var den praktiske erfaringa det bygde på. Dei små båtbyggeria mangla vel teknisk kunnskap i dei fyste åra med kravellbygging, teikningar kom seinare.		Frå fyst av i kravellbygging ser det ut for at det er ymse typer modellar som har vore grunnlaget. Det er og heilt naturleg, det var den praktiske erfaringa det bygde på. Dei små båtbyggeria mangla vel teknisk kunnskap i dei fyste åra med kravellbygging, teikningar kom seinare.

Olve Utne: Kategori:Maritim terminologi

2015-06-11T10:31:05Z

Kategori:Maritim terminologi

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. jun. 2015 kl. 10:31
Linje 40:		Linje 40:
	[[Kategori: Høydalen (Volda)]]		[[Kategori: Høydalen (Volda)]]
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	[[Kategori:~~Maritime ord og uttrykk~~]]		[[Kategori:Maritim terminologi]]
	[[Kategori:Båtbygging]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	[[Kategori:Båtbygging]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}

Oddvar Høydalsvik: Lenke

2015-02-09T19:53:56Z

Lenke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2015 kl. 19:53
Linje 8:		Linje 8:

	Spantemna som er merka vert skorne på bandsag. Å saga presist på bandsag så tunge stokkar er ikkje lett, så det krev ein kraftig kar med hjelparar som føler kva sagaren vil. Sagbordet er stillbart for å sage spant med mal, det kan skråstillast med eit ratt på ein skru. Då vert vinkelen overført til eit malbrett på saga. Den som passar malen må syte for jamne overgangar mellom mal streka etter kvart som det vert mata inn på saga.		Spantemna som er merka vert skorne på bandsag. Å saga presist på bandsag så tunge stokkar er ikkje lett, så det krev ein kraftig kar med hjelparar som føler kva sagaren vil. Sagbordet er stillbart for å sage spant med mal, det kan skråstillast med eit ratt på ein skru. Då vert vinkelen overført til eit malbrett på saga. Den som passar malen må syte for jamne overgangar mellom mal streka etter kvart som det vert mata inn på saga.

			Å finne lagelege spantemne vart enklare ved neste steg i utviklinga då ein gjekk over til [[Båtbygging_på_laminerte_spant,_Vik_Båtbyggeri\|laminerte spant]].

	==Spantemodellane==		==Spantemodellane==

Magnar Høydal: /* Kjelde */ kategori

2014-11-26T17:52:54Z

Kjelde: kategori

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2014 kl. 17:52
Linje 36:		Linje 36:
	==Kjelde==		==Kjelde==
	*[[Bruker: Magnar Høydal\|Magnar Høydal]]: Eiga arbeidserfaring frå [[L/L Vik Båtbyggeri]]		*[[Bruker: Magnar Høydal\|Magnar Høydal]]: Eiga arbeidserfaring frå [[L/L Vik Båtbyggeri]]
			[[Kategori: Høydalen (Volda)]]
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	[[Kategori:Maritime ord og uttrykk]]		[[Kategori:Maritime ord og uttrykk]]

Cnyborg på 2. mai 2013 kl. 12:32

2013-05-02T12:32:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mai 2013 kl. 12:32
Linje 40:		Linje 40:
	[[Kategori:Maritime ord og uttrykk]]		[[Kategori:Maritime ord og uttrykk]]
	[[Kategori:Båtbygging]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	[[Kategori:Båtbygging ~~i Volda kommune~~]]		[[Kategori:Båtbygging]]
	{{f1}}		{{f1}}