Draumkvedet - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 16. des. 2022 kl. 09:06

2022-12-16T09:06:05Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. des. 2022 kl. 09:06
Linje 46:		Linje 46:
	Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.		Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.

	I 1993 provoserte [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993,'' der han framsatte ei tese om at diktet er frå etter 1500, mest sannsynleg etter 1540, og helst frå 1580–1620. Han opnar óg for at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid, berre to-tre generasjonar før skriftfestinga. Dette fekk andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.		I 1993 provoserte [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993,'' der han framsatte ei tese om at diktet er frå etter 1500, mest sannsynleg etter 1540, og helst frå 1580–1620. Han opnar óg for at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid, berre to-tre generasjonar før skriftfestinga. Dette fekk andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt. Men om det er frå mellomalderen eller om det vart til i reformasjonstida er det framleis ikkje nokon som har eit fasitsvar på.

	==Referansar==		==Referansar==

Cnyborg på 16. des. 2022 kl. 08:48

2022-12-16T08:48:37Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. des. 2022 kl. 08:48
Linje 24:		Linje 24:
	Dei siste oppskriftene vart skrivne ned av [[Rikard Berge]] i 1910-åra. [[Moltke Moe]] lagde ein restitusjon av Draumkvedet der han ved å nytte fleire oppskrifter freista å skape ein heilskap. Han viker frå Maren Ramskeid sin versjon ein del stader, mellom anna ved å setje domen før botsstrofane.		Dei siste oppskriftene vart skrivne ned av [[Rikard Berge]] i 1910-åra. [[Moltke Moe]] lagde ein restitusjon av Draumkvedet der han ved å nytte fleire oppskrifter freista å skape ein heilskap. Han viker frå Maren Ramskeid sin versjon ein del stader, mellom anna ved å setje domen før botsstrofane.

	I 1927 kom [[Ivar Mortensson-Egnund]] med ein restitusjon på heile 119 strofer. Han meinte at Draumkvedet var utgangspunktet for alle nordisk balladedikting, og ~~hente~~ derfor fritt inn strofer som passa frå andre ballader. Denne teorien fekk liten støtte hos andre forskarar.		I 1927 kom [[Ivar Mortensson-Egnund]] med ein restitusjon på heile 119 strofer. Han meinte at Draumkvedet var utgangspunktet for alle nordisk balladedikting, og henta derfor fritt inn strofer som passa frå andre ballader. Denne teorien fekk liten støtte hos andre forskarar.

	Det siste større arbeidet kom [[Magne Myhren]] med i 2002. Denne restitusjonen følgjer komposisjonen i Maren Ramskeid sin variant, med tillegg av strofer hente frå andre oppskrifter.		Det siste større arbeidet kom [[Magne Myhren]] med i 2002. Denne restitusjonen følgjer komposisjonen i Maren Ramskeid sin variant, med tillegg av strofer hente frå andre oppskrifter.

Cnyborg på 7. des. 2022 kl. 07:28

2022-12-07T07:28:10Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. des. 2022 kl. 07:28
Linje 2:		Linje 2:
	'''[[Draumkvedet]]''' er eit visjonsdikt som truleg først vart laga mot slutten av [[mellomalderen]]. Det skildrar ein visjon av livet etter dette, der Olav Åsteson eller Åknesån fall i ein ekstatisk søvn på [[julaften]] og ikkje vakna før [[trettande dag jul]]. Då rei han til kyrkja, og satt seg i kyrkjedøra og fortalde om «draumane mange» der han hadde sett både dødsriket og Paradis. Diktet er bygd opp som ein [[ballade]], men skiljer seg frå den vanlige forma med skiftande omkved og melodi.		'''[[Draumkvedet]]''' er eit visjonsdikt som truleg først vart laga mot slutten av [[mellomalderen]]. Det skildrar ein visjon av livet etter dette, der Olav Åsteson eller Åknesån fall i ein ekstatisk søvn på [[julaften]] og ikkje vakna før [[trettande dag jul]]. Då rei han til kyrkja, og satt seg i kyrkjedøra og fortalde om «draumane mange» der han hadde sett både dødsriket og Paradis. Diktet er bygd opp som ein [[ballade]], men skiljer seg frå den vanlige forma med skiftande omkved og melodi.

	Det vart tidleg klart for forskarane at Draumkvedet var noko eineståande i norsk samanheng. Det har tydeleg inspirasjon frå irsk-skotske visjonar frå [[tidleg mellomalder]], men er langt seinare enn desse. Samstundes tyder det katolske innhaldet på at det må ha blitt laga før [[reformasjonen]] fekk sitt gjennombrot i Noreg, og ut frå stilistiske trekk truleg heilt mot slutten av mellomalderen. Litteraturforskarar og kulturhistorikarar har jobba mykje med verket, og fleire komponistar og biletkunstnarar har latt seg inspirere av det.		Det vart tidleg klart for forskarane at Draumkvedet var noko eineståande i norsk samanheng. Det har tydeleg inspirasjon frå irsk-skotske visjonar frå [[tidleg mellomalder]], men er langt seinare enn desse. Samstundes tyder det katolske innhaldet på at det må ha blitt laga før [[reformasjonen]] fekk sitt gjennombrot i Noreg, og ut frå stilistiske trekk truleg heilt mot slutten av mellomalderen eller noko lenger ut på 1500-talet. Litteraturforskarar og kulturhistorikarar har jobba mykje med verket, og fleire komponistar og biletkunstnarar har latt seg inspirere av det.

	==Innhaldet==		==Innhaldet==
Linje 30:		Linje 30:
	==Dateringa==		==Dateringa==

	Det er nemnd at Draumkvedet truleg vart til mot slutten av mellomalderen. Det har vore andre teoriar òg, som må nemnast.		Det er nemnd at Draumkvedet truleg vart til mot slutten av mellomalderen eller noko lenger ut på 1500-talet. Det har vore andre teoriar òg, som må nemnast.

	Jørgen Moe knytta diktet til Olav den heilage, og meinte at det var ein balladeversjon av det islandske Solarljod frå [[den eldre Edda]]. Landstad meinte at dette nok var rett, men at både Solarljod og Draumkvedet peikte attende til [[St. Ansgar]] sine visjonar.		Jørgen Moe knytta diktet til Olav den heilage, og meinte at det var ein balladeversjon av det islandske Solarljod frå [[den eldre Edda]]. Landstad meinte at dette nok var rett, men at både Solarljod og Draumkvedet peikte attende til [[St. Ansgar]] sine visjonar.

Cnyborg: /* Dateringa */

2022-09-13T11:34:16Z

Dateringa

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. sep. 2022 kl. 11:34
Linje 46:		Linje 46:
	Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.		Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.

	I 1993 provoserte [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993,'' der han framsatte ei tese om at diktet er frå etter 1500, mest sannsynleg etter 1540, og helst frå 1580–1620. Han opnar óg for at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid, berre to-tre generasjonar før skriftfestinga. Dette ~~provoserte~~ andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.		I 1993 provoserte [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993,'' der han framsatte ei tese om at diktet er frå etter 1500, mest sannsynleg etter 1540, og helst frå 1580–1620. Han opnar óg for at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid, berre to-tre generasjonar før skriftfestinga. Dette fekk andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.

	==Referansar==		==Referansar==

Cnyborg: /* Dateringa */

2022-09-13T07:49:53Z

Dateringa

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. sep. 2022 kl. 07:49
Linje 46:		Linje 46:
	Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.		Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.

	~~Ein heilt spesiell tolkning kom i~~ 1993 då [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993'' ~~hevda~~ at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid. Dette provoserte andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.		I 1993 provoserte [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993,'' der han framsatte ei tese om at diktet er frå etter 1500, mest sannsynleg etter 1540, og helst frå 1580–1620. Han opnar óg for at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid, berre to-tre generasjonar før skriftfestinga. Dette provoserte andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.

	==Referansar==		==Referansar==

Cnyborg på 9. jun. 2022 kl. 08:44

2022-06-09T08:44:28Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. jun. 2022 kl. 08:44
Linje 60:		Linje 60:
	* Johannesen, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.		* Johannesen, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.
	* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.		* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.
			* Ramskeid, Maren: ''Ms.fol. 1803 "Draumekvæi" etter Maren Ramskeid, Brunkeberg, født 1817. Bladet inneholder også en oppskrift av visa Unge Ormaalen (TSB E132), også etter Maren Ramskeid. NBdigital: DokID: 264397.''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digimanus_264397}}.

	[[kategori:Dikt]]		[[kategori:Dikt]]

Cnyborg: Teksterstatting – «Kategori:Telemark fylke» til «[[Kategori:Vestfold og Telemark fylke [[Kategori:Telemark»

2020-01-02T09:28:45Z

Teksterstatting – «[[Kategori:Telemark fylke» til «Kategori:Vestfold og Telemark fylke [[Kategori:Telemark»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. jan. 2020 kl. 09:28
Linje 63:		Linje 63:
	[[kategori:Dikt]]		[[kategori:Dikt]]
	[[Kategori:Middelalderen]]		[[Kategori:Middelalderen]]
	[[Kategori:Telemark fylke]]		[[Kategori:Vestfold og Telemark fylke]]
			[[Kategori:Telemark]]
	{{nn}}		{{nn}}

Gudmund Harildstad: /* Oppskrifter og restitusjonar */

2018-04-12T11:26:24Z

Oppskrifter og restitusjonar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. apr. 2018 kl. 11:26
Linje 18:		Linje 18:
	Sidan har det vorte meir enn hundre oppskrifter, dei aller fleste små fragment. Dei to viktigaste oppskriftene er dei etter [[Maren Ramskeid]] i [[Brunkeberg]] og [[Anne Aanundsdotter Lillegaard\|Anne Lillegaard]] på [[Eidsborg]].		Sidan har det vorte meir enn hundre oppskrifter, dei aller fleste små fragment. Dei to viktigaste oppskriftene er dei etter [[Maren Ramskeid]] i [[Brunkeberg]] og [[Anne Aanundsdotter Lillegaard\|Anne Lillegaard]] på [[Eidsborg]].

	Maren Ramskeid sin oppskrift<ref>Sjå [http://www.dokpro.uio.no/ballader/tekster_html/b/b031_027.html Draumkvedet : Oppskrift 1840- åra av M.B.Landstad etter Maren Ramskeid, Kviteseid, Telemark] på Dokumentasjonsprosjektet.</ref> vart nedskriven av Magnus B. Landstad, og er på 30 strofer. Landstad laga ein restitusjon basert på denne, med nokre strofer frå andre oppskrifter, og trykte både den og originaloppskrifta. Den skiljer seg frå andre oppskrifter mellom anna ved at ein ikkje finn [[gamalstev]] som er henta frå andre stader. Dette er den eldste formen for stev, som er kjend frå fleire tekstar frå mellomalderen. Mange av oppskriftene av Draumkvedet har slike, og det kan sjå ut til at dette er variantar med innlånt tekst frå andre verk. Ramskeid sin variant har òg den mest omfattande domen på slutten; den manglar i fleire andre versjonar. Dette er eit av dei mest tydeleg katolske elementa, og dermed truleg også tekst som har halde seg sidan mellomalderen.		Maren Ramskeid sin oppskrift<ref>Sjå [http://www.dokpro.uio.no/ballader/tekster_html/b/b031_027.html Draumkvedet : Oppskrift 1840- åra av M.B. Landstad etter Maren Ramskeid, Kviteseid, Telemark] på Dokumentasjonsprosjektet.</ref> vart nedskriven av Magnus B. Landstad, og er på 30 strofer. Landstad laga ein restitusjon basert på denne, med nokre strofer frå andre oppskrifter, og trykte både den og originaloppskrifta. Den skiljer seg frå andre oppskrifter mellom anna ved at ein ikkje finn [[gamalstev]] som er henta frå andre stader. Dette er den eldste formen for stev, som er kjend frå fleire tekstar frå mellomalderen. Mange av oppskriftene av Draumkvedet har slike, og det kan sjå ut til at dette er variantar med innlånt tekst frå andre verk. Ramskeid sin variant har òg den mest omfattande domen på slutten; den manglar i fleire andre versjonar. Dette er eit av dei mest tydeleg katolske elementa, og dermed truleg også tekst som har halde seg sidan mellomalderen.

	Anne Lillegaard sin oppskrift<ref>Sjå [http://www.dokpro.uio.no/ballader/tekster_html/b/b031_028.html Draumkvedet : Oppskrift 1847 av Jørgen Moe etter Anne Lillegård, Eidsborg, Lårdal, Telemark] på Dokumentasjonsprosjektet.</ref> vart nedskriven av [[Olav Grasberg]] og Jørgen Moe. Grasberg fekk høyre 24 strofer, og Moe fekk 22. Ho hadde ein innleiande strofe, den såkalla «minstrelstrofa», der songaren presenterer seg sjølv: «Vi du meg lye e kvea kan» (''«Vil du høyre på meg kan eg kveda»''). Ho har ikkje med domen som ein fikk hos Maren Ramskeid.		Anne Lillegaard sin oppskrift<ref>Sjå [http://www.dokpro.uio.no/ballader/tekster_html/b/b031_028.html Draumkvedet : Oppskrift 1847 av Jørgen Moe etter Anne Lillegård, Eidsborg, Lårdal, Telemark] på Dokumentasjonsprosjektet.</ref> vart nedskriven av [[Olav Grasberg]] og Jørgen Moe. Grasberg fekk høyre 24 strofer, og Moe fekk 22. Ho hadde ein innleiande strofe, den såkalla «minstrelstrofa», der songaren presenterer seg sjølv: «Vi du meg lye e kvea kan» (''«Vil du høyre på meg kan eg kveda»''). Ho har ikkje med domen som ein fikk hos Maren Ramskeid.

Gudmund Harildstad: /* Litteratur og kjelder */

2018-04-12T11:24:10Z

Litteratur og kjelder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. apr. 2018 kl. 11:24
Linje 58:		Linje 58:
	* {{WP-lenke\|Draumkvedet\|nb}}.		* {{WP-lenke\|Draumkvedet\|nb}}.
	* ''Draumkvedet''. Utg. Telemark historielag. Bø. 1995. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008022500097}}		* ''Draumkvedet''. Utg. Telemark historielag. Bø. 1995. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008022500097}}
	* ~~Johannessen~~, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.		* Johannesen, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.
	* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.		* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.

Gudmund Harildstad: /* Dateringa */

2018-04-12T11:23:36Z

Dateringa

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. apr. 2018 kl. 11:23
Linje 46:		Linje 46:
	Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.		Rudolf Steiner vart òg fascinert av diktet, og han daterte det til 400-talet. Dette er ein absurd tidleg datering, som det ikkje finst nokon vitskapleg bakgrunn for.

	Ein heilt spesiell tolkning kom i 1993 då [[Georg ~~Johannessen~~ (1931–2005)\|Georg ~~Johannessen~~]] i boka ''Draumkvede 1993'' hevda at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid. Dette provoserte andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.		Ein heilt spesiell tolkning kom i 1993 då [[Georg Johannesen (1931–2005)\|Georg Johannesen]] i boka ''Draumkvede 1993'' hevda at diktet nærast er eit falsum frå nyare tid. Dette provoserte andre til å ta til motmæle, og styrka forskinga som viser at det er eit gamalt dikt.

	==Referansar==		==Referansar==

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. apr. 2018 kl. 11:24
Linje 58:		Linje 58:
	* {{WP-lenke\|Draumkvedet\|nb}}.		* {{WP-lenke\|Draumkvedet\|nb}}.
	* ''Draumkvedet''. Utg. Telemark historielag. Bø. 1995. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008022500097}}		* ''Draumkvedet''. Utg. Telemark historielag. Bø. 1995. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008022500097}}
	* ~~Johannessen~~, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.		* Johannesen, Georg: ''Draumkvede 1993''. Utg. Samlaget. Oslo. 1993. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2007111904079}}.
	* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.		* Mortensson-Egnund, Ivar: ''Grunnsteinen i norsk bokheim : utgreidingar um Draumkvedet og storskalden Olav Åstason''. Utg. Cammermeyer. Oslo. 1927. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2015012708131}}.