Fiolin - Sideversjonshistorikk

PaulVIF: /* Klassisismen */ korr

2021-07-08T17:12:44Z

Klassisismen: korr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. jul. 2021 kl. 17:12
Linje 11:		Linje 11:

	=== Klassisismen ===		=== Klassisismen ===
	{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk/klassisk type (merk det relativt korte ~~griåebrettet~~) og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}		{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk/klassisk type (merk det relativt korte gripebrettet) og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}
	Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.		Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.

Olve Utne: {{nn}}

2016-01-28T20:53:31Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2016 kl. 20:53
Linje 37:		Linje 37:
	[[kategori:strengeinstrument]]		[[kategori:strengeinstrument]]
	[[kategori:musikk]]		[[kategori:musikk]]
			{{nn}}

Olve Utne: >> kategori:strengeinstrument

2015-04-16T09:56:29Z

>> kategori:strengeinstrument

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2015 kl. 09:56
Linje 35:		Linje 35:
	* ''(utan namn)'' - <tt> d  d' a' e" </tt>		* ''(utan namn)'' - <tt> d  d' a' e" </tt>

	[[kategori:~~strykeinstrument~~]]		[[kategori:strengeinstrument]]
	[[kategori:musikk]]		[[kategori:musikk]]

Olve Utne: /* Renessanse og barokk */

2014-01-23T21:59:17Z

Renessanse og barokk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2014 kl. 21:59
Linje 6:		Linje 6:

	=== Renessanse og barokk ===		=== Renessanse og barokk ===
	Fiolinfamilien, òg kalla ''viola da braccio'' i dei første åra, ser ut til å vera ein nykonstruert instrumentfamilie frå ca. 1520. Han byggjer på dei tidligare strykeinstrumenta, inkludert [[viola da gamba]], som han òg er oppkalla etter. Dei viktigaste medlemmene av fiolinfamilien er fiolin, [[bratsj]] og [[cello]], så vel som [[kontrabass]]en, som rettnok har fleire trekk frå gambefamilien.		Fiolinfamilien, òg kalla ''viola da braccio'' ('armviol') i dei første åra, ser ut til å vera ein nykonstruert instrumentfamilie frå ca. 1520. Han byggjer på dei tidligare strykeinstrumenta, inkludert [[viola da gamba]] ('kneviol'), som han òg er oppkalla etter. Dei viktigaste medlemmene av fiolinfamilien er fiolin, [[bratsj]] og [[cello]], så vel som [[kontrabass]]en, som rettnok har fleire trekk frå gambefamilien.

	Til å begynna med vart fiolinen utstyrt med tjukke tarmstrenger, og han var eit relativt lydsterkt instrument som vart rekna til ''Musica alta''. Det vart eksperimentert noko med ulike strengesortar, og Heinrich Schütz (1585–1672) uttrykte sin frustrasjon da metallstrengene han likte å rigge opp fiolinar med vart tekne ut av produksjon. Framover mot slutten av 1600-talet var det framleis svært tjukke tarmstrenger som galdt i det solo-dominerte [[Italia]], men i det meir tutti-dominerte [[Frankrike]] hadde dei begynt å bruke tynnare strenger som var meir lettspela. Der begynte dei òg med omspunne strenger for å få instrumenta meir lettspela i bassen — deriblant open-omspunnen tarmstreng til d-strengen som framleis er i bruk for [[hardingfele\|hardingfela]] i dag.		Til å begynna med vart fiolinen utstyrt med tjukke tarmstrenger, og han var eit relativt lydsterkt instrument som vart rekna til ''Musica alta''. Det vart eksperimentert noko med ulike strengesortar, og Heinrich Schütz (1585–1672) uttrykte sin frustrasjon da metallstrengene han likte å rigge opp fiolinar med vart tekne ut av produksjon. Framover mot slutten av 1600-talet var det framleis svært tjukke tarmstrenger som galdt i det solo-dominerte [[Italia]], men i det meir tutti-dominerte [[Frankrike]] hadde dei begynt å bruke tynnare strenger som var meir lettspela. Der begynte dei òg med omspunne strenger for å få instrumenta meir lettspela i bassen — deriblant open-omspunnen tarmstreng til d-strengen som framleis er i bruk for [[hardingfele\|hardingfela]] i dag.

Olve Utne: /* Klassisismen */

2014-01-17T11:00:45Z

Klassisismen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jan. 2014 kl. 11:00
Linje 11:		Linje 11:

	=== Klassisismen ===		=== Klassisismen ===
	{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk/klassisk type og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}		{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk/klassisk type (merk det relativt korte griåebrettet) og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}
	Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.		Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.

Olve Utne: /* Romantikken og nyare tid */

2014-01-17T11:00:14Z

Romantikken og nyare tid

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jan. 2014 kl. 11:00
Linje 15:		Linje 15:

	=== Romantikken og nyare tid ===		=== Romantikken og nyare tid ===
	I [[Tyskland]] utover 1820–1830-åra fikk instrumenta stadig kraftigare strengar. Ut frå det [[Ludwig Spohr]] skreiv, ser det ut til at total-strengetrykket for ein fiolin gikk opp frå typiske 20–30 kg frå seinbarokken til 45 kg. Dei gamle instrumenta, som godt tolte eit trykk kring 30 kg, vart for svake, og det vart sett i gang ei storstilt ombygging frå den gamle fiolintypen (som vi i moderne tid kallar ''barokkfiolin'') til ein type med kraftigare bassbjelke, lengre hals og brattare halsvinkel som vi kjenner som den vanlige romantisk-moderne fiolinen i dag. Tidlig på 1900-talet snudde toneidealet igjen, og ein begynte å ~~rigge instrumenta~~ lettare att.		I [[Tyskland]] utover 1820–1830-åra fikk instrumenta stadig kraftigare strengar. Ut frå det [[Ludwig Spohr]] skreiv, ser det ut til at total-strengetrykket for ein fiolin gikk opp frå typiske 20–30 kg frå seinbarokken til 45 kg. Dei gamle instrumenta, som godt tolte eit trykk kring 30 kg, vart for svake, og det vart sett i gang ei storstilt ombygging frå den gamle fiolintypen (som vi i moderne tid kallar ''barokkfiolin'') til ein type med kraftigare bassbjelke, lengre hals og brattare halsvinkel som vi kjenner som den vanlige romantisk-moderne fiolinen i dag. Tidlig på 1900-talet snudde toneidealet igjen, og ein begynte å bruke lettare strenger att.

	== ''Scordatura'' eller ''felestille'' ==		== ''Scordatura'' eller ''felestille'' ==

Olve Utne på 17. jan. 2014 kl. 09:27

2014-01-17T09:27:12Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jan. 2014 kl. 09:27
Linje 35:		Linje 35:
	* ''(utan namn)'' - <tt> d  d' a' e" </tt>		* ''(utan namn)'' - <tt> d  d' a' e" </tt>

	~~{{spire}}~~
	[[kategori:strykeinstrument]]		[[kategori:strykeinstrument]]
	[[kategori:musikk]]		[[kategori:musikk]]

Olve Utne: /* Klassisismen */

2014-01-16T10:31:49Z

Klassisismen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2014 kl. 10:31
Linje 11:		Linje 11:

	=== Klassisismen ===		=== Klassisismen ===
	{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk type og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}		{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk/klassisk type og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}
	Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.		Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.

Olve Utne: /* Romantikken og nyare tid */

2014-01-16T10:30:49Z

Romantikken og nyare tid

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2014 kl. 10:30
Linje 15:		Linje 15:

	=== Romantikken og nyare tid ===		=== Romantikken og nyare tid ===
	I [[Tyskland]] utover 1820–1830-åra fikk instrumenta stadig kraftigare strengar. Ut frå det [[Ludwig Spohr]] skreiv, ser det ut til at total-strengetrykket for ein fiolin gikk opp frå typiske 20–30 kg frå seinbarokken til 45 kg. Dei gamle instrumenta, som godt tolte eit trykk kring 30 kg, vart for svake, og det vart sett i gang ei storstilt ombygging frå den gamle fiolintypen (som vi i moderne tid kallar ''barokkfiolin'') til ein type med kraftigare bassbjelke, lengre hals og brattare halsvinkel som vi kjenner som den vanlige romantisk-moderne fiolinen i dag. Tidlig på 1900-talet snudde toneidealet ~~att~~, og ein begynte å rigge instrumenta lettare att.		I [[Tyskland]] utover 1820–1830-åra fikk instrumenta stadig kraftigare strengar. Ut frå det [[Ludwig Spohr]] skreiv, ser det ut til at total-strengetrykket for ein fiolin gikk opp frå typiske 20–30 kg frå seinbarokken til 45 kg. Dei gamle instrumenta, som godt tolte eit trykk kring 30 kg, vart for svake, og det vart sett i gang ei storstilt ombygging frå den gamle fiolintypen (som vi i moderne tid kallar ''barokkfiolin'') til ein type med kraftigare bassbjelke, lengre hals og brattare halsvinkel som vi kjenner som den vanlige romantisk-moderne fiolinen i dag. Tidlig på 1900-talet snudde toneidealet igjen, og ein begynte å rigge instrumenta lettare att.

	== ''Scordatura'' eller ''felestille'' ==		== ''Scordatura'' eller ''felestille'' ==

Olve Utne: /* Klassisismen */

2014-01-16T10:29:36Z

Klassisismen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. jan. 2014 kl. 10:29
Linje 11:		Linje 11:

	=== Klassisismen ===		=== Klassisismen ===
			{{thumb\|Johannes Olson Valen (ca1820-1909).jpg\|[[Johannes Olson Valen]] (ca. 1820–1909) frå [[Aure kommune\|Aure]] på [[Nordmøre]] med fiolin av barokk type og boge av tourte-typen — ein vanlig situasjon elles i Europa mot slutten av klassisismen.}}
	Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.		Framover mot slutten av [[1700-talet]] fikk ein del av instrumenta noko uttynna lokk for ein svakare, mørkare og meir resonant tone.