Gløymde og gøymde kulturskattar frå Sognefjorden - Sideversjonshistorikk

Kallrustad: tek vekk gammal under arbeid-mal

2021-01-28T08:56:23Z

tek vekk gammal under arbeid-mal

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2021 kl. 08:56
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{under arbeid}}~~		'''[[Gløymde og gøymde kulturskattar frå Sognefjorden]]'''

	=== Skulpturkunst i mellomalderen og glasmaleriet frå 1500-talet ===		=== Skulpturkunst i mellomalderen og glasmaleriet frå 1500-talet ===

Jan Magne på 2. des. 2020 kl. 11:54

2020-12-02T11:54:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2020 kl. 11:54
Linje 4:		Linje 4:
	Data frå den norske mellomalderen viser at bygda sin kunst primært var knytt til kyrkjekulturen i fleire hundre år. Bibelsk bodskap var formidla gjennom arkitektur, dekor og utsmykking i det organisasjonsnettverket som vart etablert etter innføringa av kristendommen. Mellomalderen har sin skulpturkunst. Nokre århundre seinare gjorde glaskunsten sitt inntog. I Noreg utvikla denne glaskunsten seg frå 1500-talet.		Data frå den norske mellomalderen viser at bygda sin kunst primært var knytt til kyrkjekulturen i fleire hundre år. Bibelsk bodskap var formidla gjennom arkitektur, dekor og utsmykking i det organisasjonsnettverket som vart etablert etter innføringa av kristendommen. Mellomalderen har sin skulpturkunst. Nokre århundre seinare gjorde glaskunsten sitt inntog. I Noreg utvikla denne glaskunsten seg frå 1500-talet.

	Kunstutsmykking i det offentlege rom har vel liten prioritet i samtida, iallfall i små bygdesamfunn. Bortsett frå enkelte framstøyt med å få på plass ein skulptur i dei enkelte bygdelag. Av nyare skulpturar i midtre Sogn er det vel berre «Hanen» på Hanahaug og «Gjest Bårdsen» i Sogndalsfjøra som er av nyare dato. På Vangsnes er den over 107 år gamle Fridtjovstatua, sjølvsagt.		Kunstutsmykking i det offentlege rom har vel liten prioritet i samtida, iallfall i små bygdesamfunn. Bortsett frå enkelte framstøyt med å få på plass ein skulptur i dei enkelte bygdelag. Av nyare skulpturar i midtre Sogn er det vel berre «Hanen» på Hanahaug og «Gjest Bårdsen» i Sogndalsfjøra som er av nyare dato. På Vangsnes er den over 107 år gamle [[Fridtjof-statuen\|Fridtjovstatua]], sjølvsagt.
	[[Fil:St. Olav frå Fresvik.jpg\|miniatyr\|St. Olav frå Fresvik kyrkje]]		[[Fil:St. Olav frå Fresvik.jpg\|miniatyr\|St. Olav frå Fresvik kyrkje]]

	Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente ~~«Leikangerkrusifikset»~~. Det kjem frå Rinde stavkyrkje. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.		Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente «[[Leikangerkrusifikset]]». Det kjem frå [[Rinde stavkyrkje - Feios, Vik kommune\|Rinde stavkyrkje]]. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.

	Utover 1800-talet gjekk eit framsynt fagmiljø både i Bergen og Oslo, mellom anna professor i kunsthistorie Lorentz Dietrichson, Georg Andreas Bull og Peter Andreas Blix, inn for å ta vare på dette materialet. Dei samla inn, og sytte for at ein del av kunstverka i Sogn frå mellomalderen og framover har vorte tatt vare på. På 1800-talet stod nasjonsbygginga sentralt og dette fagmiljøet såg den historiske verdien som kyrkjekunsten representerer utover bygdene i midtre Sogn. «Leikangerkrusifikset» med opphav i Feios er tidlegare omtalt i det lokalhistoriske bladet Pridlao. Litt lenger innover fjorden ligg Fresvik. Der var det eit rikt miljø for kyrkjekunst. Nokre hundreår seinare kom glaskunsten som gjorde sitt inntog på bygda òg. To glasmåleri frå Feios datert til 1600-talet er interessante klenodier innan kyrkjekunsten frå dette geografiske området.		Utover 1800-talet gjekk eit framsynt fagmiljø både i Bergen og Oslo, mellom anna professor i kunsthistorie Lorentz Dietrichson, Georg Andreas Bull og Peter Andreas Blix, inn for å ta vare på dette materialet. Dei samla inn, og sytte for at ein del av kunstverka i Sogn frå mellomalderen og framover har vorte tatt vare på. På 1800-talet stod nasjonsbygginga sentralt og dette fagmiljøet såg den historiske verdien som kyrkjekunsten representerer utover bygdene i midtre Sogn. «Leikangerkrusifikset» med opphav i Feios er tidlegare omtalt i det lokalhistoriske bladet Pridlao. Litt lenger innover fjorden ligg Fresvik. Der var det eit rikt miljø for kyrkjekunst. Nokre hundreår seinare kom glaskunsten som gjorde sitt inntog på bygda òg. To glasmåleri frå Feios datert til 1600-talet er interessante klenodier innan kyrkjekunsten frå dette geografiske området.
Linje 24:		Linje 24:
	Da glasmaleriet kom i bruk utover 1500-1600 talet var dette eit kunstuttrykk som først og fremst breidde seg utover bygda gjennom kyrkjekulturen, men truleg òg embetsstanden. Det tyder på at denne kunsten kom til dei i bondestanden som hadde råd til å ta i bruk desse nyvinningane. Glaskunsten utvikla seg i kjølvatnet av at glas vart tilgjengeleg i Norge. Lexow nemner at denne kunsten først og fremst fekk innpass i overklassen. Etter som borgarskapet voks fram, kom glasmaleria i bruk også utanfor kyrkja. Bergen var ein viktig arena for utviklinga av denne kunstarten. (Lexow, 1938) Lexow hevdar at glasmaleria som eg skreiv om i Pridlao i 2019, mest truleg har sitt opphav i Fresvik, fordi som han ironisk skriv:		Da glasmaleriet kom i bruk utover 1500-1600 talet var dette eit kunstuttrykk som først og fremst breidde seg utover bygda gjennom kyrkjekulturen, men truleg òg embetsstanden. Det tyder på at denne kunsten kom til dei i bondestanden som hadde råd til å ta i bruk desse nyvinningane. Glaskunsten utvikla seg i kjølvatnet av at glas vart tilgjengeleg i Norge. Lexow nemner at denne kunsten først og fremst fekk innpass i overklassen. Etter som borgarskapet voks fram, kom glasmaleria i bruk også utanfor kyrkja. Bergen var ein viktig arena for utviklinga av denne kunstarten. (Lexow, 1938) Lexow hevdar at glasmaleria som eg skreiv om i Pridlao i 2019, mest truleg har sitt opphav i Fresvik, fordi som han ironisk skriv:

	''«Det er også mest sannsynlig, idet sorenskriver Cappelen selv bodde i Fresvik som tidligere var et av de viktigste centrer i Sogn, mens ~~Feios~~ alltid har vært en forholdsvis fattig bygd».'' (Lexow, s.93)		''«Det er også mest sannsynlig, idet sorenskriver Cappelen selv bodde i Fresvik som tidligere var et av de viktigste centrer i Sogn, mens [[Feios]] alltid har vært en forholdsvis fattig bygd».'' (Lexow, s.93)

	Glasmaleriet er opphavleg knytt til kyrkjebygg sørover i Europa, før det gjorde sitt inntog i Danmark-Noreg, og vart der nytta særleg i gotiske katedralar, men var kjent av oldtidas egyptarar, fønikarar, grekarar og romarar.(Dedekam, 1908) Kunstmetoden spreidde seg nordover i Europa ved utsmykking av kyrkjebygg. Frå 1400 og 1500- talet kom dei òg i bruk i verdslege hus og private stover, som nemnt over. Nationalmuseet i København viser korleis glasmaleri vart nytta i bondestover og kjøpmannshus, mellom anna Ålborgstuene. Det viser seg når ein går inn i tematikken at glasmaleri er viktig dekor over heile Danmark - Noreg. Bergen har ei historie som eit viktig kultursentrum både for kunsthandverk, religion og handel i mellomalderen. I dag er glaskunsten framleis knytt til kyrkjebygga, og i Trondheim er det eige verkstad for dette handverket knytt til Nidarosdomen.		Glasmaleriet er opphavleg knytt til kyrkjebygg sørover i Europa, før det gjorde sitt inntog i Danmark-Noreg, og vart der nytta særleg i gotiske katedralar, men var kjent av oldtidas egyptarar, fønikarar, grekarar og romarar.(Dedekam, 1908) Kunstmetoden spreidde seg nordover i Europa ved utsmykking av kyrkjebygg. Frå 1400 og 1500- talet kom dei òg i bruk i verdslege hus og private stover, som nemnt over. Nationalmuseet i København viser korleis glasmaleri vart nytta i bondestover og kjøpmannshus, mellom anna Ålborgstuene. Det viser seg når ein går inn i tematikken at glasmaleri er viktig dekor over heile Danmark - Noreg. Bergen har ei historie som eit viktig kultursentrum både for kunsthandverk, religion og handel i mellomalderen. I dag er glaskunsten framleis knytt til kyrkjebygga, og i Trondheim er det eige verkstad for dette handverket knytt til Nidarosdomen.

Jan Magne på 2. des. 2020 kl. 11:33

2020-12-02T11:33:13Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2020 kl. 11:33
Linje 111:		Linje 111:
	<nowiki>https://www.nrk.no/norge/mestertyv-statue-skaper-sinne-1.500683</nowiki>		<nowiki>https://www.nrk.no/norge/mestertyv-statue-skaper-sinne-1.500683</nowiki>

	<nowiki>http://www.musit.uio.no/foto/#/search?q=c35142</nowiki>		<nowiki>http://www.musit.uio.no/foto/#/search?q=c35142</nowiki>

			{{nn}}
	[[Kategori:Sognefjorden]]		[[Kategori:Sognefjorden]]
	~~{{nn}}~~		[[Kategori:Feios]]
			[[Kategori:Kirkekunst]]
			[[Kategori:Vik kommune]]
			[[Kategori:Glassmaleri]]
			[[Kategori:Skulpturer]]

Jan Magne på 2. des. 2020 kl. 11:30

2020-12-02T11:30:17Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2020 kl. 11:30
Linje 12:		Linje 12:

	===== St. Olav frå Fresvik =====		===== St. Olav frå Fresvik =====
	Trefiguren eller skulpturen er av eik, og høgda er 155 cm, breidda er 65 cm og han er 52 cm djup. Dette kunstverket frå mellomalderen er tidfesta til 1250 og kjem frå Fresvik kyrkjestad. I dokumentasjonen er nemnt garden Skau. Dokumentasjonen omkring trefiguren går attende til 1877. Da var Nordiska museet i Stockholm i etableringsfasen. I fylgje Norsk Folkemuseum byrja innsamling av norske gjenstandar til Nordiska museet av grunnleggjaren Artur Hazelius, han fekk engasjert ein kar frå Telemark, Torjus Leifsson Jorde til innsamlingsarbeidet i Norge. Han har fått med seg viktige kunstskattar frå Sogn. Det arbeidet foregjekk til unionsoppløysinga i 1905[[:Fil:Web hent bilde St. Olav heilfigur.jpg#p-search\|.]]		Trefiguren eller skulpturen er av eik, og høgda er 155 cm, breidda er 65 cm og han er 52 cm djup. Dette kunstverket frå mellomalderen er tidfesta til 1250 og kjem frå Fresvik kyrkjestad. I dokumentasjonen er nemnt garden Skau. Det kom til Nordiska museet etter innsamlinga som gjekk føre seg i Norge. Dokumentasjonen omkring trefiguren går attende til 1877. Da var Nordiska museet i Stockholm i etableringsfasen. I fylgje Norsk Folkemuseum byrja innsamling av norske gjenstandar til Nordiska museet av grunnleggjaren Artur Hazelius, han fekk engasjert ein kar frå Telemark, Torjus Leifsson Jorde til innsamlingsarbeidet i Norge. Han har fått med seg viktige kunstskattar frå Sogn. Det arbeidet foregjekk til unionsoppløysinga i 1905[[:Fil:Web hent bilde St. Olav heilfigur.jpg#p-search\|.]] Krusifikset har vore langtidsutlånt til Historisk museum i Oslo.

Jan Magne på 30. nov. 2020 kl. 08:51

2020-11-30T08:51:20Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2020 kl. 08:51
Linje 63:		Linje 63:
	«''I.av Ivar Pedersen Berdal, gm gårdsbr. Torjus Leifsson Jore ank. 22-5-1877''.»		«''I.av Ivar Pedersen Berdal, gm gårdsbr. Torjus Leifsson Jore ank. 22-5-1877''.»

	Avsluttande kommentar og metodiske refleksjonar.		==== Avsluttande kommentar og metodiske refleksjonar. ====
			Biletmaterialet som her er presentert, set området midtre Sogn på kartet over interessante kunstskattar. Skulpturen St. Olav har vore kjent etter litteraturstudie og obsevasjon ved Historisk museum i Oslo. Ved ein førespurnad til museet, kom informasjon og tilgang til interessante data. Overraskinga var stor da opplysningar og bilete om ein annan skulptur, nemnt som «Fresvik, Virgin with child» kom fram i informasjonane. Begge desse mellomalderskulpturane har vore tekne vare på av Nordiska museet i Stockholm, og er no langtidutlånt til Historisk museum i Oslo. I tillegg har Nordiska museet lokale glasmåleri frå Feios, begge bringa til Stockholm i 1877.

	Biletmaterialet som her er presentert, set området midtre Sogn på kartet over interessante kunstskattar. Skulpturen St. Olav har vore kjent etter litteraturstudie og obsevasjon ved Historisk museum i Oslo Da eg sende ein førespurnad til museet, fekk eg svar og tilgang til interessant informasjon. Overraskinga var stor da opplysningar og bilete om ein annan skulptur, nemnt som «Fresvik, Virgin with child» kom i tilbakemeldinga. Begge desse mellomalderskulpturane har vore tekne vare på av Nordiska museet i Stockholm, og er no langtidutlånt til Historisk museum i Oslo. I tillegg har Nordiska museet lokale glasmåleri frå Feios, begge bringa til Stockholm i 1877.		Tipset frå Vik lokalhistoriske arkiv om «Smeden frå Berdal» førte først til Historisk museum i Bergen som informerte om litteratur på området glasmåleri. Ein førespurnad til Nordiska museet i Stockholm våren 2019, gav resultat. Der vart det stadfesta at dette glasmåleriet og eitt til, var i magasinet. Dermed gjekk turen til Stockholm i juni 2019 for å sjå desse klenodia. Fascinerande å sjå desse glasbitane, og få dokumentasjon om når dei vart kjøpt i Feios.

	Tipset frå Vik lokalhistoriske arkiv om «Smeden frå Berdal» førte først til Historisk museum i Bergen som informerte om litteratur på området glasmåleri. Ein førespurnad til Nordiska museet i Stockholm våren 2019, gav resultat. Der vart det stadfesta at dette glasmåleriet og eitt til, var i magasinet ~~der~~. Dermed gjekk turen til Stockholm i juni 2019 for å sjå desse klenodia. Fascinerande å sjå desse glasbitane, og få dokumentasjon om når dei vart kjøpt i Feios ~~frå Ivar Pederson Berdal~~.

	==== Litteraturliste: ====		==== Litteraturliste: ====

Jan Magne på 30. nov. 2020 kl. 08:43

2020-11-30T08:43:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2020 kl. 08:43
Linje 9:		Linje 9:
	Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente «Leikangerkrusifikset». Det kjem frå Rinde stavkyrkje. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.		Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente «Leikangerkrusifikset». Det kjem frå Rinde stavkyrkje. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.

	Utover 1800-talet gjekk eit framsynt fagmiljø både i Bergen og Oslo, mellom anna professor i kunsthistorie Lorentz Dietrichson, Georg Andreas Bull og Peter Andreas Blix, inn for å ta vare på dette materialet. Dei samla inn, og sytte for at ein del av kunstverka i Sogn frå mellomalderen og framover har vorte tatt vare på. På 1800-talet stod nasjonsbygginga sentralt og dette fagmiljøet såg den historiske verdien som kyrkjekunsten representerer utover bygdene i ~~midtre~~ Sogn. ~~I Pridlao har eg tidlegare omtalt «Leikangerkrusifikset»~~ med opphav i Feios. ~~I dag dreg me litt~~ lenger innover fjorden~~, til~~ Fresvik, for ~~å sjå nærmare~~ på ~~kyrkjekunsten der~~. ~~Deretter presentasjon av glaskunst~~ frå 1600-talet~~, med to glasmåleri~~ frå ~~Feios~~.		Utover 1800-talet gjekk eit framsynt fagmiljø både i Bergen og Oslo, mellom anna professor i kunsthistorie Lorentz Dietrichson, Georg Andreas Bull og Peter Andreas Blix, inn for å ta vare på dette materialet. Dei samla inn, og sytte for at ein del av kunstverka i Sogn frå mellomalderen og framover har vorte tatt vare på. På 1800-talet stod nasjonsbygginga sentralt og dette fagmiljøet såg den historiske verdien som kyrkjekunsten representerer utover bygdene i midtre Sogn. «Leikangerkrusifikset» med opphav i Feios er tidlegare omtalt i det lokalhistoriske bladet Pridlao. Litt lenger innover fjorden ligg Fresvik. Der var det eit rikt miljø for kyrkjekunst. Nokre hundreår seinare kom glaskunsten som gjorde sitt inntog på bygda òg. To glasmåleri frå Feios datert til 1600-talet er interessante klenodier innan kyrkjekunsten frå dette geografiske området.

	===== St. Olav frå Fresvik =====		===== St. Olav frå Fresvik =====
Linje 113:		Linje 113:

	<nowiki>http://www.musit.uio.no/foto/#/search?q=c35142</nowiki>		<nowiki>http://www.musit.uio.no/foto/#/search?q=c35142</nowiki>


	[[Kategori:Sognefjorden]]		[[Kategori:Sognefjorden]]
	{{nn}}		{{nn}}

Kallrustad: førebels kategorisering

2020-11-30T07:17:48Z

førebels kategorisering

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2020 kl. 07:17
Linje 115:		Linje 115:


	~~NB! Under arbeid.~~		[[Kategori:Sognefjorden]]
			{{nn}}

Jan Magne på 29. nov. 2020 kl. 13:52

2020-11-29T13:52:08Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. nov. 2020 kl. 13:52
Linje 29:		Linje 29:

	Mange av dei kyrkjene som vart rivne på 1800-talet hadde tydelegvis fått innsett glasmaleri i vindaugo. Ein grunn kan sjølvsagt vera at da glaset vart vanleg, førte det til at lyset gjennom vindaugo gjorde kyrkjerommet lysare. Tidlegare kom lyset vanlegvis gjennom nokre gluggar. Ein annan grunn var relatert til eit ynskje frå den rike samfunnsklassen om å gje kyrkja gåver, og da kunne glaskunst vera prestisjefullt.		Mange av dei kyrkjene som vart rivne på 1800-talet hadde tydelegvis fått innsett glasmaleri i vindaugo. Ein grunn kan sjølvsagt vera at da glaset vart vanleg, førte det til at lyset gjennom vindaugo gjorde kyrkjerommet lysare. Tidlegare kom lyset vanlegvis gjennom nokre gluggar. Ein annan grunn var relatert til eit ynskje frå den rike samfunnsklassen om å gje kyrkja gåver, og da kunne glaskunst vera prestisjefullt.
			[[Fil:Glassmaleri - Fjærland i Sogn.JPG\|miniatyr\|Mann og kone, Fjærland i Sogn]]

	Sett i relasjon til rivinga av Rinde stavkyrkje, er det ikkje usannsynleg at glasmåleria i Stockholm kom på auksjonen ved riving av kyrkja. Om denne hypotesen skulle vera haldbar, er det iallfall flott at Ivar Person Berdal (1805-1885) fekk hand om desse glasmåleria. Det var nok flaks at oppsamlaren Torjus Leifsson Jore fekk hand om klenodia med opphav Feios. Sjølvsagt litt trist at dei framleis er i Stockholm. Men både skulpturar og glasmåleri har truleg vorte redda frå destruksjon ved denne innsamlinga i regi av Nordiska museet. I boka til Lexow er presentert mange glasmaleri frå heile Noreg, eg vil i denne samanheng presentera eitt i samlinga « Mann og kone» frå Fjærland, fordi dette er eit tema med litt variasjonar i glaskunsten, avhengig av geografisk område.		Sett i relasjon til rivinga av Rinde stavkyrkje, er det ikkje usannsynleg at glasmåleria i Stockholm kom på auksjonen ved riving av kyrkja. Om denne hypotesen skulle vera haldbar, er det iallfall flott at Ivar Person Berdal (1805-1885) fekk hand om desse glasmåleria. Det var nok flaks at oppsamlaren Torjus Leifsson Jore fekk hand om klenodia med opphav Feios. Sjølvsagt litt trist at dei framleis er i Stockholm. Men både skulpturar og glasmåleri har truleg vorte redda frå destruksjon ved denne innsamlinga i regi av Nordiska museet. I boka til Lexow er presentert mange glasmaleri frå heile Noreg, eg vil i denne samanheng presentera eitt i samlinga « Mann og kone» frå Fjærland, fordi dette er eit tema med litt variasjonar i glaskunsten, avhengig av geografisk område.
Linje 48:		Linje 49:

	===== Seglfartøy med dansk flagg =====		===== Seglfartøy med dansk flagg =====
			[[Fil:Glassmaleri 1.JPG\|miniatyr\|Fartøy med dansk flagg frå Feios]]

	I arkivmaterialet NM. 0017763 er den svenske teksten: «Segelfartyg med dansk flagg». Motiv i glas er skildra som fartøy og nasjonalsymbol. Teksten for status er den same som den forgåande informasjon. Referanse 111. E.D. Bilete under viser dette glasmaleriet som har sitt opphav i ei lita bygd ved Sognefjorden, i arkivmaterialet nemnt som «Fejos».		I arkivmaterialet NM. 0017763 er den svenske teksten: «Segelfartyg med dansk flagg». Motiv i glas er skildra som fartøy og nasjonalsymbol. Teksten for status er den same som den forgåande informasjon. Referanse 111. E.D. Bilete under viser dette glasmaleriet som har sitt opphav i ei lita bygd ved Sognefjorden, i arkivmaterialet nemnt som «Fejos».

Jan Magne på 29. nov. 2020 kl. 13:38

2020-11-29T13:38:04Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. nov. 2020 kl. 13:38
Linje 30:		Linje 30:
	Mange av dei kyrkjene som vart rivne på 1800-talet hadde tydelegvis fått innsett glasmaleri i vindaugo. Ein grunn kan sjølvsagt vera at da glaset vart vanleg, førte det til at lyset gjennom vindaugo gjorde kyrkjerommet lysare. Tidlegare kom lyset vanlegvis gjennom nokre gluggar. Ein annan grunn var relatert til eit ynskje frå den rike samfunnsklassen om å gje kyrkja gåver, og da kunne glaskunst vera prestisjefullt.		Mange av dei kyrkjene som vart rivne på 1800-talet hadde tydelegvis fått innsett glasmaleri i vindaugo. Ein grunn kan sjølvsagt vera at da glaset vart vanleg, førte det til at lyset gjennom vindaugo gjorde kyrkjerommet lysare. Tidlegare kom lyset vanlegvis gjennom nokre gluggar. Ein annan grunn var relatert til eit ynskje frå den rike samfunnsklassen om å gje kyrkja gåver, og da kunne glaskunst vera prestisjefullt.

	Sett i relasjon til rivinga av Rinde stavkyrkje, er det ikkje usannsynleg at glasmåleria i Stockholm kom på auksjonen ved riving av kyrkja. Om denne hypotesen skulle vera haldbar, er det iallfall flott at Ivar Person Berdal (1805-1885) fekk hand om desse glasmåleria. Det var nok flaks at oppsamlaren Torjus Leifsson Jore fekk hand om klenodia med opphav Feios. Sjølvsagt litt trist at dei framleis er i Stockholm. Men både skulpturar og glasmåleri har truleg vorte redda frå destruksjon ved denne innsamlinga i regi av Nordiska museet. I boka til Lexow er presentert mange glasmaleri frå heile Noreg, eg vil i denne samanheng presentera eitt i samlinga « Mann og kone» frå Fjærland, fordi dette er eit tema med litt variasjonar i glaskunsten, avhengig av geografisk område.		Sett i relasjon til rivinga av Rinde stavkyrkje, er det ikkje usannsynleg at glasmåleria i Stockholm kom på auksjonen ved riving av kyrkja. Om denne hypotesen skulle vera haldbar, er det iallfall flott at Ivar Person Berdal (1805-1885) fekk hand om desse glasmåleria. Det var nok flaks at oppsamlaren Torjus Leifsson Jore fekk hand om klenodia med opphav Feios. Sjølvsagt litt trist at dei framleis er i Stockholm. Men både skulpturar og glasmåleri har truleg vorte redda frå destruksjon ved denne innsamlinga i regi av Nordiska museet. I boka til Lexow er presentert mange glasmaleri frå heile Noreg, eg vil i denne samanheng presentera eitt i samlinga « Mann og kone» frå Fjærland, fordi dette er eit tema med litt variasjonar i glaskunsten, avhengig av geografisk område.
			[[Fil:Glassmaleri-2.JPG\|miniatyr\|Smeden frå Berdal]]

	===== Mann og kone =====		===== Mann og kone =====

Jan Magne på 29. nov. 2020 kl. 13:28

2020-11-29T13:28:42Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. nov. 2020 kl. 13:28
Linje 5:		Linje 5:

	Kunstutsmykking i det offentlege rom har vel liten prioritet i samtida, iallfall i små bygdesamfunn. Bortsett frå enkelte framstøyt med å få på plass ein skulptur i dei enkelte bygdelag. Av nyare skulpturar i midtre Sogn er det vel berre «Hanen» på Hanahaug og «Gjest Bårdsen» i Sogndalsfjøra som er av nyare dato. På Vangsnes er den over 107 år gamle Fridtjovstatua, sjølvsagt.		Kunstutsmykking i det offentlege rom har vel liten prioritet i samtida, iallfall i små bygdesamfunn. Bortsett frå enkelte framstøyt med å få på plass ein skulptur i dei enkelte bygdelag. Av nyare skulpturar i midtre Sogn er det vel berre «Hanen» på Hanahaug og «Gjest Bårdsen» i Sogndalsfjøra som er av nyare dato. På Vangsnes er den over 107 år gamle Fridtjovstatua, sjølvsagt.
			[[Fil:St. Olav frå Fresvik.jpg\|miniatyr\|St. Olav frå Fresvik kyrkje]]

	Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente «Leikangerkrusifikset». Det kjem frå Rinde stavkyrkje. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.		Det er likevel ein del kunstskattar av historisk karakter som er knytt til området i midtre Sogn, men som ikkje har vore allment kjent. Her kan ein nemna mangfaldet i kyrkjekunsten. Dei siste par åra har «Hovemadonnaen» fått merksemd i Vik. Dette klenodiet som er tatt vare på ved Bergen museum, kjem snart tilbake som kopi. Museet i Vestlandshovudstaden rommar dessutan det kjente «Leikangerkrusifikset». Det kjem frå Rinde stavkyrkje. Krusifikset er ein del av presentasjonen i avdeling for kyrkjekunst ved Historisk museum i Bergen. Kopi heng i Leikanger kyrkje, etter rehabilitering av kyrkja på 1960-talet. Data viser at krusifikset har sitt opphav i Feios. Nok ein viktig skulptur frå sørsida av Sognefjorden har stor kunsthistorisk verdi, skulpturen av St. Olav. Så dukka overraskande opp ein madonnafigur frå same staden – utruleg interessant.
Linje 11:		Linje 12:

	===== St. Olav frå Fresvik =====		===== St. Olav frå Fresvik =====
	~~[[Fil:St. Olav frå Fresvik.jpg\|miniatyr\|St. Olav frå Fresvik]]~~

	Trefiguren eller skulpturen er av eik, og høgda er 155 cm, breidda er 65 cm og han er 52 cm djup. Dette kunstverket frå mellomalderen er tidfesta til 1250 og kjem frå Fresvik kyrkjestad. I dokumentasjonen er nemnt garden Skau. Dokumentasjonen omkring trefiguren går attende til 1877. Da var Nordiska museet i Stockholm i etableringsfasen. I fylgje Norsk Folkemuseum byrja innsamling av norske gjenstandar til Nordiska museet av grunnleggjaren Artur Hazelius, han fekk engasjert ein kar frå Telemark, Torjus Leifsson Jorde til innsamlingsarbeidet i Norge. Han har fått med seg viktige kunstskattar frå Sogn. Det arbeidet foregjekk til unionsoppløysinga i 1905[[:Fil:Web hent bilde St. Olav heilfigur.jpg#p-search\|.]]		Trefiguren eller skulpturen er av eik, og høgda er 155 cm, breidda er 65 cm og han er 52 cm djup. Dette kunstverket frå mellomalderen er tidfesta til 1250 og kjem frå Fresvik kyrkjestad. I dokumentasjonen er nemnt garden Skau. Dokumentasjonen omkring trefiguren går attende til 1877. Da var Nordiska museet i Stockholm i etableringsfasen. I fylgje Norsk Folkemuseum byrja innsamling av norske gjenstandar til Nordiska museet av grunnleggjaren Artur Hazelius, han fekk engasjert ein kar frå Telemark, Torjus Leifsson Jorde til innsamlingsarbeidet i Norge. Han har fått med seg viktige kunstskattar frå Sogn. Det arbeidet foregjekk til unionsoppløysinga i 1905[[:Fil:Web hent bilde St. Olav heilfigur.jpg#p-search\|.]]