Hardingfele - Sideversjonshistorikk

Siri Iversen: /* Galleri */ satt inn bilder

2018-02-15T14:04:22Z

Galleri: satt inn bilder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. feb. 2018 kl. 14:04
Linje 15:		Linje 15:
	<gallery>		<gallery>
	Fil:Hardingfele - no-nb digifoto 20160218 00311 NB NS NM 05527.jpg\|{{byline\|Narve Skarpmoen}}		Fil:Hardingfele - no-nb digifoto 20160218 00311 NB NS NM 05527.jpg\|{{byline\|Narve Skarpmoen}}
			Fil:Felemaker - no-nb digifoto 20160720 00145 NB MIT FNR 22966.jpg\|Felemaker fra Valdres, 1967.{{byline\|Arnulf Husmo}}
	</gallery>		</gallery>

	[[Kategori:Strengeinstrument]]		[[Kategori:Strengeinstrument]]

Cnyborg: bilde

2016-02-19T15:06:39Z

bilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. feb. 2016 kl. 15:06
Linje 10:		Linje 10:
	* [https://snl.no/hardingfele Hardingfele] i ''Store norske leksikon''		* [https://snl.no/hardingfele Hardingfele] i ''Store norske leksikon''
	* {{WP-lenke\|Hardingfele\|nn}}		* {{WP-lenke\|Hardingfele\|nn}}

			==Galleri==

			<gallery>
			Fil:Hardingfele - no-nb digifoto 20160218 00311 NB NS NM 05527.jpg\|{{byline\|Narve Skarpmoen}}
			</gallery>

	[[Kategori:Strengeinstrument]]		[[Kategori:Strengeinstrument]]

Cnyborg: bilete

2014-11-07T09:23:15Z

bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. nov. 2014 kl. 09:23
Linje 1:		Linje 1:
			{{thumb\|Hardingfele 155669.jpg\|Hardingfele laga kring 1750 av Isak Nilsson Botnen. No på Norsk Folkemuseum.\|Anne-Lise Reinsfelt / Norsk Folkemuseum}}
	'''[[Hardingfele\|Hardingfela]]''' er ei særnorsk variant av [[fiolin]] med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europeisk fiolin, men lokket og botnen er meir kvelva, halsen er noko kortare og stolen er flatare. Truleg er opphavet den eldre ''fiðla'' og andre strengeinstrument som vart samansmelta ein gong på 1600-talet.		'''[[Hardingfele\|Hardingfela]]''' er ei særnorsk variant av [[fiolin]] med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europeisk fiolin, men lokket og botnen er meir kvelva, halsen er noko kortare og stolen er flatare. Truleg er opphavet den eldre ''fiðla'' og andre strengeinstrument som vart samansmelta ein gong på 1600-talet.

	Den eldste hardingfele vi kjenner vart truleg laga av [[Ole Jonsson Jaastad]] frå [[Ullensvang kommune\|Ullensvang]]. Dateringa er omstridd, men 1651 er ofte nemnt. Bland dei mest kjente tidlege felemakarane kan ein nemne [[Isak Nilsson Botnen]] (1669–1759) og sonen [[Trond Isaksson Botnen]] (1713–72). Isak Botnen reknast ofte som oppfinnaren av hardingfela, men som vi har sett kan Ole Jaastad ha laga ei slik fele fleire år før Isak vart fødd. At ein ikkje reknar Ole Jaastad som oppfinnaren skuldast at hans fele berre hadde to understrenger, og såleis kan reknast som ein forløpar til den verkelige hardingfela. Trond Botnen skal ha laga så mange som tusen feler, og av desse er tretti til førti framleis i spelbar stand. Kring år 1700 kom hardingfela til [[Telemark]], og her kan ein nemne felemakarar som [[Karl Rui]] og [[Olav Gullbekk]]. Frå Telemark spreidde fela seg vidare til [[Hallingdal]] og [[Valdres]], på 1800-talet til [[Setesdal]] og frå kring 1900 til andre delar av landet.		Den eldste hardingfele vi kjenner vart truleg laga av [[Ole Jonsson Jaastad]] frå [[Ullensvang kommune\|Ullensvang]]. Dateringa er omstridd, men 1651 er ofte nemnt. Bland dei mest kjente tidlege felemakarane kan ein nemne [[Isak Nilsson Botnen]] (1669–1759), også kjend som Isak Skaar, og sonen [[Trond Isaksson Botnen]] (1713–72). Isak Botnen reknast ofte som oppfinnaren av hardingfela, men som vi har sett kan Ole Jaastad ha laga ei slik fele fleire år før Isak vart fødd. At ein ikkje reknar Ole Jaastad som oppfinnaren skuldast at hans fele berre hadde to understrenger, og såleis kan reknast som ein forløpar til den verkelige hardingfela. Trond Botnen skal ha laga så mange som tusen feler, og av desse er tretti til førti framleis i spelbar stand. Kring år 1700 kom hardingfela til [[Telemark]], og her kan ein nemne felemakarar som [[Karl Rui]] og [[Olav Gullbekk]]. Frå Telemark spreidde fela seg vidare til [[Hallingdal]] og [[Valdres]], på 1800-talet til [[Setesdal]] og frå kring 1900 til andre delar av landet.

	Ein rekner gjerne at det er et trettitals ulike stemmingar på hardinfela. Bland dei mest nytta finn vi «oppstemt» (a–d¹–a¹–a²), «nedstemt» (g–d¹–a¹–e²), «trollstemt» (a–e¹–a¹–ciss²) og «gorrolaus/gorrlaus» (f–d¹–a¹–e²). Understrengane er gjerne stemt d¹–e¹–fiss¹–a¹ eller d¹–e¹–g¹–a¹. I spelet nyttar ein ofte dobbeltstrok og tostemmig spel.		Ein rekner gjerne at det er et trettitals ulike stemmingar på hardinfela. Bland dei mest nytta finn vi «oppstemt» (a–d¹–a¹–a²), «nedstemt» (g–d¹–a¹–e²), «trollstemt» (a–e¹–a¹–ciss²) og «gorrolaus/gorrlaus» (f–d¹–a¹–e²). Understrengane er gjerne stemt d¹–e¹–fiss¹–a¹ eller d¹–e¹–g¹–a¹. I spelet nyttar ein ofte dobbeltstrok og tostemmig spel.

Cnyborg på 7. nov. 2014 kl. 09:17

2014-11-07T09:17:26Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. nov. 2014 kl. 09:17
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Hardingfele\|Hardingfela]]''' er ei særnorsk variant av [[fiolin]] med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europeisk fiolin, men lokket og botnen er meir kvelva, halsen er noko kortare og stolen er flatare. Truleg er opphavet den eldre ''fiðla'' og andre strengeinstrument som vart samansmelta ein gong på 1600-talet.		'''[[Hardingfele\|Hardingfela]]''' er ei særnorsk variant av [[fiolin]] med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europeisk fiolin, men lokket og botnen er meir kvelva, halsen er noko kortare og stolen er flatare. Truleg er opphavet den eldre ''fiðla'' og andre strengeinstrument som vart samansmelta ein gong på 1600-talet.

	Den eldste hardingfele vi kjenner vart truleg laga av Ole Jonsson Jaastad frå [[Ullensvang kommune\|Ullensvang]]. Dateringa er omstridd, men 1651 er ofte nemnt. Bland dei mest kjente tidlege felemakarane kan ein nemne [[Isak Nilsson Botnen]] (1669–1759) og sonen [[Trond Isaksson Botnen]] (1713–72). Isak Botnen reknast ofte som oppfinnaren av hardingfela, men som vi har sett kan Ole Jaastad ha laga ei slik fele fleire år før Isak vart fødd. At ein ikkje reknar Ole Jaastad som oppfinnaren skuldast at hans fele berre hadde to understrenger, og såleis kan reknast som ein forløpar til den verkelige hardingfela. Trond Botnen skal ha laga så mange som tusen feler, og av desse er tretti til førti framleis i spelbar stand. Kring år 1700 kom hardingfela til [[Telemark]], og her kan ein nemne felemakarar som [[Karl Rui]] og [[Olav Gullbekk]]. Frå Telemark spreidde fela seg vidare til [[Hallingdal]] og [[Valdres]], på 1800-talet til [[Setesdal]] og frå kring 1900 til andre delar av landet.		Den eldste hardingfele vi kjenner vart truleg laga av [[Ole Jonsson Jaastad]] frå [[Ullensvang kommune\|Ullensvang]]. Dateringa er omstridd, men 1651 er ofte nemnt. Bland dei mest kjente tidlege felemakarane kan ein nemne [[Isak Nilsson Botnen]] (1669–1759) og sonen [[Trond Isaksson Botnen]] (1713–72). Isak Botnen reknast ofte som oppfinnaren av hardingfela, men som vi har sett kan Ole Jaastad ha laga ei slik fele fleire år før Isak vart fødd. At ein ikkje reknar Ole Jaastad som oppfinnaren skuldast at hans fele berre hadde to understrenger, og såleis kan reknast som ein forløpar til den verkelige hardingfela. Trond Botnen skal ha laga så mange som tusen feler, og av desse er tretti til førti framleis i spelbar stand. Kring år 1700 kom hardingfela til [[Telemark]], og her kan ein nemne felemakarar som [[Karl Rui]] og [[Olav Gullbekk]]. Frå Telemark spreidde fela seg vidare til [[Hallingdal]] og [[Valdres]], på 1800-talet til [[Setesdal]] og frå kring 1900 til andre delar av landet.

	Ein rekner gjerne at det er et trettitals ulike stemmingar på hardinfela. Bland dei mest nytta finn vi «oppstemt» (a–d¹–a¹–a²), «nedstemt» (g–d¹–a¹–e²), «trollstemt» (a–e¹–a¹–ciss²) og «gorrolaus/gorrlaus» (f–d¹–a¹–e²). Understrengane er gjerne stemt d¹–e¹–fiss¹–a¹ eller d¹–e¹–g¹–a¹. I spelet nyttar ein ofte dobbeltstrok og tostemmig spel.		Ein rekner gjerne at det er et trettitals ulike stemmingar på hardinfela. Bland dei mest nytta finn vi «oppstemt» (a–d¹–a¹–a²), «nedstemt» (g–d¹–a¹–e²), «trollstemt» (a–e¹–a¹–ciss²) og «gorrolaus/gorrlaus» (f–d¹–a¹–e²). Understrengane er gjerne stemt d¹–e¹–fiss¹–a¹ eller d¹–e¹–g¹–a¹. I spelet nyttar ein ofte dobbeltstrok og tostemmig spel.

Cnyborg: Ny side: '''Hardingfela''' er ei særnorsk variant av fiolin med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europe...

2014-11-07T09:16:04Z

Ny side: '''Hardingfela''' er ei særnorsk variant av fiolin med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europe...

Ny side

'''[[Hardingfele|Hardingfela]]''' er ei særnorsk variant av [[fiolin]] med fire overstrenger og fire eller fem understrenger eller resonansstrenger. Kroppen er som på ein vanleg europeisk fiolin, men lokket og botnen er meir kvelva, halsen er noko kortare og stolen er flatare. Truleg er opphavet den eldre ''fiðla'' og andre strengeinstrument som vart samansmelta ein gong på 1600-talet.

Den eldste hardingfele vi kjenner vart truleg laga av Ole Jonsson Jaastad frå [[Ullensvang kommune|Ullensvang]]. Dateringa er omstridd, men 1651 er ofte nemnt. Bland dei mest kjente tidlege felemakarane kan ein nemne [[Isak Nilsson Botnen]] (1669–1759) og sonen [[Trond Isaksson Botnen]] (1713–72). Isak Botnen reknast ofte som oppfinnaren av hardingfela, men som vi har sett kan Ole Jaastad ha laga ei slik fele fleire år før Isak vart fødd. At ein ikkje reknar Ole Jaastad som oppfinnaren skuldast at hans fele berre hadde to understrenger, og såleis kan reknast som ein forløpar til den verkelige hardingfela. Trond Botnen skal ha laga så mange som tusen feler, og av desse er tretti til førti framleis i spelbar stand. Kring år 1700 kom hardingfela til [[Telemark]], og her kan ein nemne felemakarar som [[Karl Rui]] og [[Olav Gullbekk]]. Frå Telemark spreidde fela seg vidare til [[Hallingdal]] og [[Valdres]], på 1800-talet til [[Setesdal]] og frå kring 1900 til andre delar av landet.

Ein rekner gjerne at det er et trettitals ulike stemmingar på hardinfela. Bland dei mest nytta finn vi «oppstemt» (a–d¹–a¹–a²), «nedstemt» (g–d¹–a¹–e²), «trollstemt» (a–e¹–a¹–ciss²) og «gorrolaus/gorrlaus» (f–d¹–a¹–e²). Understrengane er gjerne stemt d¹–e¹–fiss¹–a¹ eller d¹–e¹–g¹–a¹. I spelet nyttar ein ofte dobbeltstrok og tostemmig spel.

==Kjelder==

* [https://snl.no/hardingfele Hardingfele] i ''Store norske leksikon''
* {{WP-lenke|Hardingfele|nn}}

[[Kategori:Strengeinstrument]]