Henrik August Angell (1861–1922) - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 20. mar. 2018 kl. 09:24

2018-03-20T09:24:07Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. mar. 2018 kl. 09:24
Linje 18:		Linje 18:
	Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten i landet. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.		Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten i landet. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.

	Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ei kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen si ryggrad, og han omtala krig som noko lutrande som alle nasjonar trong til. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] si side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i si militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]]. Rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.		Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ei kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen si ryggrad, og han omtala krig som noko lutrande som alle nasjonar trong til. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] si side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang (1858–1907)\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i si militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]]. Rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.

	I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjerande at han eit par år i førevegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.		I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjerande at han eit par år i førevegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.

PaulVIF på 24. jan. 2018 kl. 11:40

2018-01-24T11:40:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jan. 2018 kl. 11:40
Linje 22:		Linje 22:
	I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjerande at han eit par år i førevegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.		I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjerande at han eit par år i førevegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.

	På nyåret i 1918 søkte han permisjon frå stillinga i Hæren, og reiste til Frankrike. Der verva han seg til [[Fremmedlegionen\|Framandlegionen]], der han fekk løytnants grad. Norske styresmakter hadde ikkje noko problem med at nordmenn gjekk i fransk teneste. Men sidan Noreg var nøytralt, kunne ein ikkje ha ein norsk oberst i teneste, om enn i permisjon, på fransk side i [[første verdskrigen]]. Han fekk derfor avskil i nåde. Angell var med i sluttkampane på Vestfronten. Etter at våpenkvila kom i november 1918 var han redd for å få garnisonstjeneste. Han var 57 år gamal, og i fredstid var han for gamal til aktiv teneste i felt. Så vart det bestemt at Frankrike skulle sende ein ekspedisjonsstyrke for å sikre Murmansk under den russiske borgarkrigen. Angell var, som skiløpar, godt eigna for dette oppdraget. Han fekk forfrysningar, og på eit lasarett i Paris måtte dei amputere delar av ei hand og ein fot. Han vart etter dette dimittert frå legionen, sterkt svekka av skadane. Under den første franske nasjonaldagsfeiringa etter krigen, den 14. juli 1919, stod Angell på ærestribunen saman med president Raymond Poincarés.		På nyåret i 1918 søkte han permisjon frå stillinga i Hæren, og reiste til Frankrike. Der verva han seg til [[Fremmedlegionen\|Framandlegionen]], der han fekk løytnants grad. Norske styresmakter hadde ikkje noko problem med at nordmenn gjekk i fransk teneste. Men sidan Noreg var nøytralt, kunne ein ikkje ha ein norsk oberst i teneste, om enn i permisjon, på fransk side i [[første verdskrigen]]. Han fekk derfor avskil i nåde. Angell var med i sluttkampane på Vestfronten. Etter at våpenkvila kom i november 1918 var han redd for å få garnisonstjeneste. Han var 57 år gamal, og i fredstid var han for gamal til aktiv teneste i felt. Så vart det bestemt at Frankrike skulle sende ein ekspedisjonsstyrke for å sikre [[Murmansk]] under den russiske borgarkrigen. Angell var, som skiløpar, godt eigna for dette oppdraget. Han fekk forfrysningar, og på eit lasarett i Paris måtte dei amputere delar av ei hand og ein fot. Han vart etter dette dimittert frå legionen, sterkt svekka av skadane. Under den første franske nasjonaldagsfeiringa etter krigen, den 14. juli 1919, stod Angell på ærestribunen saman med president Raymond Poincarés.

	I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.		I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.

Vidariv: /* Litteratur og kjelder */ ikke røy

2017-11-16T21:46:26Z

Litteratur og kjelder: ikke røy

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. nov. 2017 kl. 21:46
Linje 34:		Linje 34:
	* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.		* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.
	* Andersen, Roy: [https://nbl.snl.no/Henrik_Angell Henrik Angell] i ''Norsk biografisk leksikon''.		* Andersen, Roy: [https://nbl.snl.no/Henrik_Angell Henrik Angell] i ''Norsk biografisk leksikon''.
	* Andersen, ~~Røy~~: ''Henrik Angell : en nordmann på tvers''. Oslo. 2000. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008102800107}}.		* Andersen, Roy: ''Henrik Angell : en nordmann på tvers''. Oslo. 2000. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008102800107}}.
	* {{Nordmenn i Fremmedlegionen 2017}}.		* {{Nordmenn i Fremmedlegionen 2017}}.

Hans P. Hosar: Korrektur

2017-11-16T19:56:11Z

Korrektur

Siri J: /* Liv og verke */

2017-09-15T07:15:52Z

Liv og verke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. sep. 2017 kl. 07:15
Linje 14:		Linje 14:
	Henrik August Angell vart fødd i Luster, der faren var offiser og gardbrukar, og han hadde sine første år der. I 1870 flytta familien til [[Bergen]]. Han valde ein militær karriere. I 1884 vart han premierløytnant, og i 1898 tok han generalstabseksamen. Etter å ha gifta seg i 1890 busette paret Angell seg på [[Bygdøy]] ved Kristiania.		Henrik August Angell vart fødd i Luster, der faren var offiser og gardbrukar, og han hadde sine første år der. I 1870 flytta familien til [[Bergen]]. Han valde ein militær karriere. I 1884 vart han premierløytnant, og i 1898 tok han generalstabseksamen. Etter å ha gifta seg i 1890 busette paret Angell seg på [[Bygdøy]] ved Kristiania.

	I 1911 vart Angell oberst og regimentssjef i [[Hæren]]. Han var oppteken av at forsvaret måtte byggjast på ein folkeleg oppslutning, noko han meinte hadde gått tapt under unionen med [[Sverige]]. Løysinga var kjærleik til fedrelandet og fysisk fostring. For å vekke kjærleiken til Noreg tydde han til historia, og han heldt ei rekke foredrag og skreiv bøker om norsk krigshistorie, mellom anna om [[skottetoget]] og om [[Napoleonskrigene\|sjuårskrigen 1807–1814]]. Han skreiv óg om andre land sin fridomskamp, mellom anna om Montenegro sin kamp mot Tyrkia som han vart kjend med under ein skitur i Montenegro i 1893. Som forfattar skreiv han først på [bokmål\|riksmål]], men gjekk etter ein tid over til [[nynorsk\|landsmål]] for å støtte ~~målrøysla~~.		I 1911 vart Angell oberst og regimentssjef i [[Hæren]]. Han var oppteken av at forsvaret måtte byggjast på ein folkeleg oppslutning, noko han meinte hadde gått tapt under unionen med [[Sverige]]. Løysinga var kjærleik til fedrelandet og fysisk fostring. For å vekke kjærleiken til Noreg tydde han til historia, og han heldt ei rekke foredrag og skreiv bøker om norsk krigshistorie, mellom anna om [[skottetoget]] og om [[Napoleonskrigene\|sjuårskrigen 1807–1814]]. Han skreiv óg om andre land sin fridomskamp, mellom anna om Montenegro sin kamp mot Tyrkia som han vart kjend med under ein skitur i Montenegro i 1893. Som forfattar skreiv han først på [[bokmål\|riksmål]], men gjekk etter ein tid over til [[nynorsk\|landsmål]] for å støtte målrøyrsla.

	Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten ~~der~~. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.		Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten i landet. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.

	Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ein kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen sin ryggrad, og han omtalte krig som noko lutrande som alle nasjonar trengde. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] sin side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i sin militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]] – rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.		Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ein kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen sin ryggrad, og han omtalte krig som noko lutrande som alle nasjonar trengde. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] sin side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i sin militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]] – rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.

Cnyborg på 14. sep. 2017 kl. 10:34

2017-09-14T10:34:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. sep. 2017 kl. 10:34
Linje 34:		Linje 34:
	* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.		* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.
	* Andersen, Roy: [https://nbl.snl.no/Henrik_Angell Henrik Angell] i ''Norsk biografisk leksikon''.		* Andersen, Roy: [https://nbl.snl.no/Henrik_Angell Henrik Angell] i ''Norsk biografisk leksikon''.
			* Andersen, Røy: ''Henrik Angell : en nordmann på tvers''. Oslo. 2000. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008102800107}}.
	* {{Nordmenn i Fremmedlegionen 2017}}.		* {{Nordmenn i Fremmedlegionen 2017}}.

Cnyborg: /* Liv og verke */

2017-09-14T10:31:17Z

Liv og verke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. sep. 2017 kl. 10:31
Linje 26:		Linje 26:
	I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.		I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.

	I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. ~~Det står òg ein minnestein ved~~ omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster~~, reist~~ av [[Sogn Ungdomslag]] ~~i 2000~~. ~~Den~~ har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].		I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Same året kom [[Angellsteinen]] på plass i Luster. Den vart flytta til omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster i 2000 av [[Sogn Ungdomslag]]. Steinen har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].

	[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalt etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.		[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalt etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.

Cnyborg: /* Liv og verke */

2017-09-14T09:09:23Z

Liv og verke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. sep. 2017 kl. 09:09
Linje 26:		Linje 26:
	I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.		I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.

	I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Det står òg ein minnestein ved omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster, reist av [[Sogn Ungdomslag]] i 2000. Den har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].		I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Det står òg ein minnestein ved omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster, reist av [[Sogn Ungdomslag]] i 2000. Den har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].

	[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalt etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.		[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalt etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.

Cnyborg på 14. sep. 2017 kl. 09:08

2017-09-14T09:08:16Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. sep. 2017 kl. 09:08
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|172 Oslo. Oberst Angells statue. Holmenkollen - no-nb digifoto 20151210 00382 bldsa PK08626.jpg\|''Oberst Angells statue. Holmenkollen''\|Mittet & Co.}}		{{thumb\|172 Oslo. Oberst Angells statue. Holmenkollen - no-nb digifoto 20151210 00382 bldsa PK08626.jpg\|''Oberst Angells statue. Holmenkollen''\|Mittet & Co.}}
	'''[[Henrik August Angell]]''' (født i 22. august [[1861]] i [[Luster]], død 26. januar [[1922]]) var [[offiser]], eventyrar, skipionér og forfattar. Han var ein ivrig idrettsmann og foredragshalder, interessert i ungdomsrøyrsla og målrøysla. Som person var han ein leiar, forsvarsven og idealist.		{{thumb\|Henrik August Angell i Fremmedlegionens uniform Budstikka 1938.JPG\|Henrik August Angell (1861–1922) er trolig den mest kjente nordmannen som har gjort tjeneste i Fremmedlegionen. Her i løytnantsuniform; i Norge hadde han vært oberst før han gikk i fransk tjeneste.\|Ukjent}}
			'''[[Henrik August Angell (1861–1922)\|Henrik August Angell]]''' (født i 22. august [[1861]] i [[Luster kommune\|Luster]], død 26. januar [[1922]] i [[Oslo\|Kristiania]]) var [[offiser]], eventyrar, skipionér og forfattar. Han var ein ivrig idrettsmann og foredragshalder, interessert i ungdomsrøyrsla og målrøysla. Som person var han ein leiar, forsvarsven og idealist.
	I 1905 vart han som fyrste nordmann innvalgt i IOC.		I 1905 vart han som fyrste nordmann innvalgt i IOC.

	==~~Eksterne lenkjer~~==		==Slekt og familie==

			Han var son av kaptein [[Johan Mølmann Anderson Lysholm Angell (1820–1888)\|Johan Mølmann Anderson Lysholm Angell]] (1820–1888) og [[Marie With Bonnevie (1830–1904)\|Marie With Bonnevie]], frå slektene [[Angell]] og [[Bonnevie]].

			Den 1. november 1890 vart han gift med [[Gerda Angell\|Gerhardine Henriette de Serène d'Acqueria]] (1857–1934), frå slekta [[Serène d'Acqueria]]. Ho var dotter av den danske birkedomaren Louis Victor de Sérène d'Acqueria og Thora Fortunata Benzon. Dei fekk to born.

			==Liv og verke==

			Henrik August Angell vart fødd i Luster, der faren var offiser og gardbrukar, og han hadde sine første år der. I 1870 flytta familien til [[Bergen]]. Han valde ein militær karriere. I 1884 vart han premierløytnant, og i 1898 tok han generalstabseksamen. Etter å ha gifta seg i 1890 busette paret Angell seg på [[Bygdøy]] ved Kristiania.

			I 1911 vart Angell oberst og regimentssjef i [[Hæren]]. Han var oppteken av at forsvaret måtte byggjast på ein folkeleg oppslutning, noko han meinte hadde gått tapt under unionen med [[Sverige]]. Løysinga var kjærleik til fedrelandet og fysisk fostring. For å vekke kjærleiken til Noreg tydde han til historia, og han heldt ei rekke foredrag og skreiv bøker om norsk krigshistorie, mellom anna om [[skottetoget]] og om [[Napoleonskrigene\|sjuårskrigen 1807–1814]]. Han skreiv óg om andre land sin fridomskamp, mellom anna om Montenegro sin kamp mot Tyrkia som han vart kjend med under ein skitur i Montenegro i 1893. Som forfattar skreiv han først på [bokmål\|riksmål]], men gjekk etter ein tid over til [[nynorsk\|landsmål]] for å støtte målrøysla.

			Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten der. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.

			Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ein kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen sin ryggrad, og han omtalte krig som noko lutrande som alle nasjonar trengde. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] sin side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i sin militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]] – rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.

			I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjørande at han eit par år i forvegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.

			På nyåret i 1918 søkte han permisjon frå stillinga i Hæren, og reiste til Frankrike. Der verva han seg til [[Fremmedlegionen]], der han fekk løytnants grad. Norske styresmakter hadde ikkje noko problem med at nordmenn gjekk i fransk teneste. Sidan Noreg var nøytralt kunne ein ikkje ha ein norsk oberst i teneste, om enn i permisjon, på fransk side i [[første verdskrigen]]. Han fekk derfor avskil i nåde. Angell var med i sluttkampane på Vestfronten. Etter at våpenkvila kom i november 1918 var han redd for å få garnisonstjeneste. Han var 57 år gamal, og i fredstid var han for gamal til aktiv teneste i felt. Så vart det bestemd at Frankrike skulle sende ein ekspedisjonsstyrke for å sikre Murmansk under den russiske borgarkrigen. Angell var, som skiløpar, godt egna for dette oppdraget. Han fekk forfrysningar, og på eit lasarett i Paris måtte dei amputere delar av ei hand og ein fot. Han vart etter dette dimittert frå legionen, sterkt svekka av skadane. Under den første franske nasjonaldagsfeiringa etter krigen, den 14. juli 1919, stod Angell på ærestribunen saman med president Raymond Poincarés.

			I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.

			I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Det står òg ein minnestein ved omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster, reist av [[Sogn Ungdomslag]] i 2000. Den har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].

			[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalt etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.

			==Litteratur og kjelder==

	* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.		* {{hbr1-1\|pf01053295003152\|Henrik August Angell}}.
			* Andersen, Roy: [https://nbl.snl.no/Henrik_Angell Henrik Angell] i ''Norsk biografisk leksikon''.
	{{~~spire~~}}		* {{Nordmenn i Fremmedlegionen 2017}}.

	{{DEFAULTSORT:Angell, Henrik}}		{{DEFAULTSORT:Angell, Henrik}}
			[[Kategori:Personer]]
	[[Kategori:Luster kommune]]		[[Kategori:Luster kommune]]
	[[~~Kategori~~:~~Personer~~]]		[[kategori:Oslo kommune]]
	[[Kategori:Fødsler i 1861]]		[[Kategori:Fødsler i 1861]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1922]]		[[Kategori:Dødsfall i 1922]]
	[[Kategori:Offiserer]]		[[Kategori:Offiserer]]
			[[kategori:Fremmedlegionen]]
	{{nn}}		{{nn}}

Cnyborg: Cnyborg flyttet siden Henrik August Angell til Henrik August Angell (1861–1922): flere ved dette navn

2017-02-15T07:18:03Z

Cnyborg flyttet siden Henrik August Angell til Henrik August Angell (1861–1922): flere ved dette navn

← Eldre sideversjon

Sideversjonen fra 15. feb. 2017 kl. 07:18

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. nov. 2017 kl. 19:56
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|172 Oslo. Oberst Angells statue. Holmenkollen - no-nb digifoto 20151210 00382 bldsa PK08626.jpg\|''Oberst Angells statue. Holmenkollen''\|Mittet & Co.}}		{{thumb\|172 Oslo. Oberst Angells statue. Holmenkollen - no-nb digifoto 20151210 00382 bldsa PK08626.jpg\|''Oberst Angells statue. Holmenkollen''\|Mittet & Co.}}
	{{thumb\|Henrik August Angell i Fremmedlegionens uniform Budstikka 1938.JPG\|Henrik August Angell (1861–1922) er ~~trolig~~ den mest ~~kjente~~ nordmannen som har gjort ~~tjeneste~~ i ~~Fremmedlegionen~~. Her i løytnantsuniform; i ~~Norge~~ hadde han ~~vært~~ oberst før han ~~gikk~~ i fransk ~~tjeneste~~.\|Ukjent}}		{{thumb\|Henrik August Angell i Fremmedlegionens uniform Budstikka 1938.JPG\|Henrik August Angell (1861–1922) er truleg den mest kjende nordmannen som har gjort teneste i Framandlegionen. Her i løytnantsuniform; i Noreg hadde han vore oberst før han gjekk i fransk teneste.\|Ukjent}}
	'''[[Henrik August Angell (1861–1922)\|Henrik August Angell]]''' (~~født i~~ 22. august [[1861]] i [[Luster kommune\|Luster]], død 26. januar [[1922]] i [[Oslo\|Kristiania]]) var [[offiser]], eventyrar, skipionér og forfattar. Han var ein ivrig idrettsmann og foredragshalder, interessert i ~~ungdomsrøyrsla~~ og ~~målrøysla~~. Som person var han ein leiar, forsvarsven og idealist.		'''[[Henrik August Angell (1861–1922)\|Henrik August Angell]]''' (fødd 22. august [[1861]] i [[Luster kommune\|Luster]], død 26. januar [[1922]] i [[Oslo\|Kristiania]]) var [[offiser]], eventyrar, skipionér og forfattar. Han var ein ivrig idrettsmann og foredragshalder, interessert i ungdomsrørsla og målrørsla. Som person var han ein leiar, forsvarsven, nasjonalist og idealist.
	I 1905 vart han som fyrste nordmann ~~innvalgt~~ i IOC.		I 1905 vart han som fyrste nordmann innvald i IOC.

	==Slekt og familie==		==Slekt og familie==
Linje 10:		Linje 10:
	Den 1. november 1890 vart han gift med [[Gerda Angell\|Gerhardine Henriette de Serène d'Acqueria]] (1857–1934), frå slekta [[Serène d'Acqueria]]. Ho var dotter av den danske birkedomaren Louis Victor de Sérène d'Acqueria og Thora Fortunata Benzon. Dei fekk to born.		Den 1. november 1890 vart han gift med [[Gerda Angell\|Gerhardine Henriette de Serène d'Acqueria]] (1857–1934), frå slekta [[Serène d'Acqueria]]. Ho var dotter av den danske birkedomaren Louis Victor de Sérène d'Acqueria og Thora Fortunata Benzon. Dei fekk to born.

	==Liv og ~~verke~~==		==Liv og virke==

	Henrik August Angell vart fødd i Luster, der faren var offiser og gardbrukar, og han hadde sine første år der. I 1870 flytta familien til [[Bergen]]. Han valde ein militær karriere. I 1884 vart han premierløytnant, og i 1898 tok han generalstabseksamen. Etter å ha gifta seg i 1890 busette paret Angell seg på [[Bygdøy]] ved Kristiania.		Henrik August Angell vart fødd i Luster, der faren var offiser og gardbrukar, og han hadde sine første år der. I 1870 flytta familien til [[Bergen]]. Han valde ein militær karriere. I 1884 vart han premierløytnant, og i 1898 tok han generalstabseksamen. Etter å ha gifta seg i 1890 busette paret Angell seg på [[Bygdøy]] ved Kristiania.

	I 1911 vart Angell oberst og regimentssjef i [[Hæren]]. Han var oppteken av at forsvaret måtte byggjast på ein folkeleg oppslutning, noko han meinte hadde gått tapt under unionen med [[Sverige]]. Løysinga var kjærleik til fedrelandet og fysisk fostring. For å ~~vekke~~ kjærleiken til Noreg tydde han til historia, og han heldt ei ~~rekke~~ foredrag og skreiv bøker om norsk krigshistorie, mellom anna om [[skottetoget]] og om [[Napoleonskrigene\|sjuårskrigen 1807–1814]]. Han skreiv óg om andre land sin fridomskamp, mellom anna om Montenegro sin kamp mot Tyrkia som han vart kjend med under ein skitur i Montenegro i 1893. Som forfattar skreiv han først på [[bokmål\|riksmål]], men gjekk etter ein tid over til [[nynorsk\|landsmål]] for å støtte ~~målrøyrsla~~.		I 1911 vart Angell oberst og regimentssjef i [[Hæren]]. Han var oppteken av at forsvaret måtte byggjast på ein folkeleg oppslutning, noko han meinte hadde gått tapt under unionen med [[Sverige]]. Løysinga var kjærleik til fedrelandet og fysisk fostring. For å vekkje kjærleiken til Noreg tydde han til historia, og han heldt ei rekkje foredrag og skreiv bøker om norsk krigshistorie, mellom anna om [[skottetoget]] og om [[Napoleonskrigene\|sjuårskrigen 1807–1814]]. Han skreiv óg om andre land sin fridomskamp, mellom anna om Montenegro sin kamp mot Tyrkia som han vart kjend med under ein skitur i Montenegro i 1893. Som forfattar skreiv han først på [[bokmål\|riksmål]], men gjekk etter ein tid over til [[nynorsk\|landsmål]] for å støtte målrørsla.

	Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten i landet. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.		Den fysiske fostringa ville han få til gjennom idrett, og særleg var han oppteken av skiidrett. Han kom med i leiinga av [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]], ein forløpar for [[Norges Idrettsforbund]]. Under den nemnde turen til Montenegro oppretta han den første skiskulen der, og montenegrinarane reknar han som grunnleggjaren av skisporten i landet. Han var òg med på fleire av [[Fridtjof Nansen]] sine ekspedisjonar, og han utvikla vinterutstyr til Hæren.

	Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ~~ein~~ kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen ~~sin~~ ryggrad, og han ~~omtalte~~ krig som noko lutrande som alle nasjonar ~~trengde~~. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] ~~sin~~ side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i ~~sin~~ militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]] ~~– rett~~ nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.		Angell engasjerte seg óg i Kristiania krets av [[Norges Forsvarsforening]], som arbeidde for å få [[Stortinget]] til å gå inn for ei kraftig opprusting i 1890-åra. For Angell var forsvaret nasjonen si ryggrad, og han omtala krig som noko lutrande som alle nasjonar trong til. I tida rundt 1905 stod han på [[Venstre]] si side, og særleg med dei radikale som [[Hans Georg Jacob Stang\|Georg Stang]] og [[Johan Castberg]]. Han overgjekk dei fleste i si militarisme, særleg med sine revansjistiske krav om å ta att [[Grønland (øy)\|Grønland]], [[Færøyane]] og [[Båhuslen]]. Rett nok var det ein del som ville ta att øyane, men nokon invasjon av Sverige var det få som ville vere med på.

	I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det ~~avgjørande~~ at han eit par år i ~~forvegen~~ hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.		I 1905 vart Angell den første norske medlemmen av Den internasjonale olympiske komité, IOC. Truleg var det avgjerande at han eit par år i førevegen hadde vore i Frankrike for å lære franske soldatar å gå på ski.

	På nyåret i 1918 søkte han permisjon frå stillinga i Hæren, og reiste til Frankrike. Der verva han seg til [[Fremmedlegionen]], der han fekk løytnants grad. Norske styresmakter hadde ikkje noko problem med at nordmenn gjekk i fransk teneste. ~~Sidan~~ Noreg var nøytralt kunne ein ikkje ha ein norsk oberst i teneste, om enn i permisjon, på fransk side i [[første verdskrigen]]. Han fekk derfor avskil i nåde. Angell var med i sluttkampane på Vestfronten. Etter at våpenkvila kom i november 1918 var han redd for å få garnisonstjeneste. Han var 57 år gamal, og i fredstid var han for gamal til aktiv teneste i felt. Så vart det ~~bestemd~~ at Frankrike skulle sende ein ekspedisjonsstyrke for å sikre Murmansk under den russiske borgarkrigen. Angell var, som skiløpar, godt ~~egna~~ for dette oppdraget. Han fekk forfrysningar, og på eit lasarett i Paris måtte dei amputere delar av ei hand og ein fot. Han vart etter dette dimittert frå legionen, sterkt svekka av skadane. Under den første franske nasjonaldagsfeiringa etter krigen, den 14. juli 1919, stod Angell på ærestribunen saman med president Raymond Poincarés.		På nyåret i 1918 søkte han permisjon frå stillinga i Hæren, og reiste til Frankrike. Der verva han seg til [[Fremmedlegionen\|Framandlegionen]], der han fekk løytnants grad. Norske styresmakter hadde ikkje noko problem med at nordmenn gjekk i fransk teneste. Men sidan Noreg var nøytralt, kunne ein ikkje ha ein norsk oberst i teneste, om enn i permisjon, på fransk side i [[første verdskrigen]]. Han fekk derfor avskil i nåde. Angell var med i sluttkampane på Vestfronten. Etter at våpenkvila kom i november 1918 var han redd for å få garnisonstjeneste. Han var 57 år gamal, og i fredstid var han for gamal til aktiv teneste i felt. Så vart det bestemt at Frankrike skulle sende ein ekspedisjonsstyrke for å sikre Murmansk under den russiske borgarkrigen. Angell var, som skiløpar, godt eigna for dette oppdraget. Han fekk forfrysningar, og på eit lasarett i Paris måtte dei amputere delar av ei hand og ein fot. Han vart etter dette dimittert frå legionen, sterkt svekka av skadane. Under den første franske nasjonaldagsfeiringa etter krigen, den 14. juli 1919, stod Angell på ærestribunen saman med president Raymond Poincarés.

	I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.		I 1920 reiste han heim til Kristiania, der han døydde to år seinare etter ein foredragsturné. Ved gravferda sende [[Haakon VII]] krans.
Linje 28:		Linje 28:
	I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Same året kom [[Angellsteinen]] på plass i Luster. Den vart flytta til omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster i 2000 av [[Sogn Ungdomslag]]. Steinen har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].		I 1923 vart det reist ein statue av han, laga av [[Gustav Lærum]], nedafor [[Holmenkollen Restaurant]]. Initiativtakar var [[Noregs Ungdomslag]]. Same året kom [[Angellsteinen]] på plass i Luster. Den vart flytta til omsorgssenteret i [[Dale (Luster)\|Dale]] i Luster i 2000 av [[Sogn Ungdomslag]]. Steinen har eit relieff laga av [[Ambrosia Tønnesen]]. I Holmenkollåsen i Oslo finn vi [[Oberst Angells vei (Oslo)\|Oberst Angells vei]].

	[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' ~~oppkalt~~ etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.		[[Henrik Angells gate (Trondheim)\|Henrik Angells gate]] i [[Trondheim]] er ''ikkje'' oppkalla etter denne Henrik Angell, men etter sokneprest [[Henrik August Angell (1788–1861)\|Henrik August Angell]] som var fetter til vår Henrik Angell sin farfar.

	==Litteratur og kjelder==		==Litteratur og kjelder==