Historisk demografi - Sideversjonshistorikk

Hans P. Hosar på 18. mar. 2020 kl. 09:56

2020-03-18T09:56:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. mar. 2020 kl. 09:56
Linje 37:		Linje 37:
	[[Kategori:Metode]]		[[Kategori:Metode]]
	{{F1}}		{{F1}}
			{{Klasserommet}}

Jobr på 24. jun. 2016 kl. 16:18

2016-06-24T16:18:19Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jun. 2016 kl. 16:18
Linje 5:		Linje 5:
	{{thumb\|Lesja1900.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1900}}		{{thumb\|Lesja1900.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1900}}

	<onlyinclude>'''[[~~Metode:~~Historisk demografi\|Demografi]]''' kjem av gresk demos, folk, befolkning og grafi: skildre, lære om – altså befolkningslære. Ein skil gjerne mellom demografi og historisk demografi slik at utan førsteleddet handlar faget om å analysere befolkningsutviklinga innafor større einingar (kommunar, fylke, land) bygd på trykt befolkningsstatistikk. Ein viktig del av demografisk analyse går på framskriving av bestemte trekk av befolkninga; seie noko om behovet for utbygging av skular, transportsystem og / eller eldreomsorg i nær eller fjernare framtid.		<onlyinclude>'''[[Historisk demografi\|Demografi]]''' kjem av gresk demos, folk, befolkning og grafi: skildre, lære om – altså befolkningslære. Ein skil gjerne mellom demografi og historisk demografi slik at utan førsteleddet handlar faget om å analysere befolkningsutviklinga innafor større einingar (kommunar, fylke, land) bygd på trykt befolkningsstatistikk. Ein viktig del av demografisk analyse går på framskriving av bestemte trekk av befolkninga; seie noko om behovet for utbygging av skular, transportsystem og / eller eldreomsorg i nær eller fjernare framtid.

	Demografi som fag studerer altså særskilt a) storleik, b) samansetjing (kjønn, alder og sivilstand) og c) utvikling av ei befolkning over tid. Det siste punktet treng presisering. Befolkninga i eit område endrar seg over tid på fleire måtar: enkeltindivid blir a) fødde eller flyttar inn, b) døyr eller flyttar ut og / eller c) endrar sivilstand frå ugift til gift og til «før-gift» (enkje / enkjemann).</onlyinclude>		Demografi som fag studerer altså særskilt a) storleik, b) samansetjing (kjønn, alder og sivilstand) og c) utvikling av ei befolkning over tid. Det siste punktet treng presisering. Befolkninga i eit område endrar seg over tid på fleire måtar: enkeltindivid blir a) fødde eller flyttar inn, b) døyr eller flyttar ut og / eller c) endrar sivilstand frå ugift til gift og til «før-gift» (enkje / enkjemann).</onlyinclude>

Jobr: Jobr flyttet siden Metode:Historisk demografi til Historisk demografi uten å etterlate en omdirigering: Avvikling av navnerommet Metode

2016-06-23T14:36:03Z

Jobr flyttet siden Metode:Historisk demografi til Historisk demografi uten å etterlate en omdirigering: Avvikling av navnerommet Metode

← Eldre sideversjon	Sideversjonen fra 23. jun. 2016 kl. 14:36
(Ingen forskjell)

Jobr på 23. jun. 2016 kl. 14:35

2016-06-23T14:35:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jun. 2016 kl. 14:35
Linje 35:		Linje 35:

	[[Kategori:Demografi]]		[[Kategori:Demografi]]
			[[Kategori:Metode]]
	{{F1}}		{{F1}}

Cnyborg på 14. aug. 2015 kl. 07:45

2015-08-14T07:45:51Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. aug. 2015 kl. 07:45
Linje 34:		Linje 34:
	{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}		{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}

	~~[[Kategori:Metode]]~~
	[[Kategori:Demografi]]		[[Kategori:Demografi]]
	{{F1}}		{{F1}}

Kallrustad: litt lenkjing

2015-01-28T08:32:52Z

litt lenkjing

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2015 kl. 08:32
Linje 1:		Linje 1:
	{{Leksikon\|Historisk demografi}}		{{Leksikon\|Historisk demografi}}
	{{thumb\|Demografiske hendingar Lesja.jpg\|Døypte, vigde og gravlagde Lesja 1725-1855}}		{{thumb\|Demografiske hendingar Lesja.jpg\|Døypte, vigde og gravlagde [[Lesja kommune\|Lesja]] 1725-1855}}
	{{thumb\|Lesja1801.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1801}}		{{thumb\|Lesja1801.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1801}}
	{{thumb\|Lesja1865.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1865}}		{{thumb\|Lesja1865.jpg\|Befolkningspyramide Lesja 1865}}
Linje 11:		Linje 11:
	Sjølv om dette fagområdet skjuler mange spennande sider for lokalhistorikarar, kan dessverre faglitteraturen skremme mange bort. [[Ståle Dyrvik]] skriv t.d. i innleiinga til den einaste norske læreboka i faget om den konklusjonen ein kan kome til å trekkje viss ein blar i nokre kapittel i boka: «At historisk demografi må vera ein nær slektning av abstrakt statistikk, og at førelekken ’historisk’ inneber at statistikken på toppen av det heile er støvet og livsfjern». (Dyrvik argumenterer sjølvsagt deretter i mot ein slik konklusjon).		Sjølv om dette fagområdet skjuler mange spennande sider for lokalhistorikarar, kan dessverre faglitteraturen skremme mange bort. [[Ståle Dyrvik]] skriv t.d. i innleiinga til den einaste norske læreboka i faget om den konklusjonen ein kan kome til å trekkje viss ein blar i nokre kapittel i boka: «At historisk demografi må vera ein nær slektning av abstrakt statistikk, og at førelekken ’historisk’ inneber at statistikken på toppen av det heile er støvet og livsfjern». (Dyrvik argumenterer sjølvsagt deretter i mot ein slik konklusjon).

	Historisk demografi arbeider altså med befolkningar i fortida, for mindre område (typisk prestegjeld eller mindre område) og meir direkte mot primærkjeldene. Og ein kan sjølv raskt gjere seg bevisste eller ubevisste historisk-demografiske refleksjonar: viss ein blar i kyrkjeboka for eit prestegjeld på Austlandet for åra kring 1740–45, vil ein som oftast få ei overrasking kring året 1743. Medan talet på gravlagde elles kanskje varierer mellom 30 og 60 personar pr år, kan det for dette spesielle året vere tre gonger så mange. Kanskje så mykje som 10 – 15 % av befolkninga i austlandsbygdene døydde. Ikkje så gale som Svartedauden, men likevel særs mange. Kva skjedde, og kvifor? – er spørsmål ein lokalhistorikar da automatisk vil stille seg.		Historisk demografi arbeider altså med befolkningar i fortida, for mindre område (typisk prestegjeld eller mindre område) og meir direkte mot primærkjeldene. Og ein kan sjølv raskt gjere seg bevisste eller ubevisste historisk-demografiske refleksjonar: viss ein blar i kyrkjeboka for eit prestegjeld på [[Austlandet]] for åra kring 1740–45, vil ein som oftast få ei overrasking kring året 1743. Medan talet på gravlagde elles kanskje varierer mellom 30 og 60 personar pr år, kan det for dette spesielle året vere tre gonger så mange. Kanskje så mykje som 10 – 15 % av befolkninga i austlandsbygdene døydde. Ikkje så gale som Svartedauden, men likevel særs mange. Kva skjedde, og kvifor? – er spørsmål ein lokalhistorikar da automatisk vil stille seg.

	På same måte: ser ein litt nøyare på befolkninga i ei bygd eller ein region slik ho såg ut i 1801 samanlikna med hundre år seinare, eller ei bygd / ein region ved kysten samanlikna med ei fjellbygd eller ein region i innlandet, kan ein vanlegvis sjå nokre klare forskjellar. Men ein må vete kva ein skal sjå etter, og korleis ein skal arbeide.		På same måte: ser ein litt nøyare på befolkninga i ei bygd eller ein region slik ho såg ut i 1801 samanlikna med hundre år seinare, eller ei bygd / ein region ved kysten samanlikna med ei fjellbygd eller ein region i innlandet, kan ein vanlegvis sjå nokre klare forskjellar. Men ein må vete kva ein skal sjå etter, og korleis ein skal arbeide.

Kallrustad: /* Litteratur */ lenkje til Bokhylla

2015-01-28T08:31:24Z

Litteratur: lenkje til Bokhylla

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2015 kl. 08:31
Linje 30:		Linje 30:
	==Litteratur==		==Litteratur==

	* [[Dyrvik, Ståle]] 1983: ''Historisk demografi''. Universitetsforlaget.		* [[Dyrvik, Ståle]] 1983: ''Historisk demografi''. Universitetsforlaget. {{Bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008060404008}}

	{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}		{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}

Kallrustad på 28. jan. 2015 kl. 08:29

2015-01-28T08:29:49Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. jan. 2015 kl. 08:29
Linje 26:		Linje 26:
	c) å forklare dei – kvifor var dødelegheita forskjellig i to bygder i 1830-åra? Kvifor er samansetjinga av befolkninga i ei bygd i 1801 så forskjellig frå same bygda 100 år seinare?		c) å forklare dei – kvifor var dødelegheita forskjellig i to bygder i 1830-åra? Kvifor er samansetjinga av befolkninga i ei bygd i 1801 så forskjellig frå same bygda 100 år seinare?

	Fagområdet historisk demografi nyttar du til dei to første av desse punkta. Vil du t.d. finne svaret på kvifor så mange døde i austlandsbygdene i 1743 må du nok gå til andre kjelder enn dei reint historisk-demografiske. Men ved hjelp av dei kan du få oversyn både over korleis dødelegheita slo ut (om det var gamle eller unge som døde, når på året dei fleste døde, kva som var det «normale» mønsteret i regionen / landsdelen osv.). Demografien gjev altså generell kunnskap om ein del slike fenomen som kan gjere det lettare å finne svaret på kvifor dei oppstod ved hjelp av andre kjelder.		Fagområdet historisk demografi nyttar du til dei to første av desse punkta. Vil du t.d. finne svaret på kvifor så mange døde i austlandsbygdene i 1743, må du nok gå til andre kjelder enn dei reint historisk-demografiske. Men ved hjelp av dei kan du få oversyn både over korleis dødelegheita slo ut (om det var gamle eller unge som døde, når på året dei fleste døde, kva som var det «normale» mønsteret i regionen / landsdelen osv.). Demografien gjev altså generell kunnskap om ein del slike fenomen som kan gjere det lettare å finne svaret på kvifor dei oppstod ved hjelp av andre kjelder.

	==Litteratur==		==Litteratur==

Ida Tolgensbakk: Omkategoriserer.

2011-02-25T12:03:07Z

Omkategoriserer.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. feb. 2011 kl. 12:03
Linje 33:		Linje 33:

	{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}		{{DEFAULTSORT:Historisk demografi}}
	~~[[Kategori:Historie]]~~
	[[Kategori:Metode]]		[[Kategori:Metode]]
	[[Kategori:Demografi]]		[[Kategori:Demografi]]
	{{F1}}		{{F1}}

Marthe Glad: kat

2011-02-24T16:03:19Z

kat

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. feb. 2011 kl. 16:03
Linje 35:		Linje 35:
	[[Kategori:Historie]]		[[Kategori:Historie]]
	[[Kategori:Metode]]		[[Kategori:Metode]]
	[[Kategori:~~Historisk demografi~~]]		[[Kategori:Demografi]]
	{{F1}}		{{F1}}