Illustrerte trykk frå Egset i Volda - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 10. mai 2019 kl. 07:20

2019-05-10T07:20:24Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 10. mai 2019 kl. 07:20
Linje 40:		Linje 40:

	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	[[Kategori:~~Trykkerier~~]]		[[Kategori:Trykking]]
	{{nn}}		{{nn}}

Kallrustad: /* Ola og Sjur Humberset som typografar */

2019-02-18T07:51:17Z

Ola og Sjur Humberset som typografar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. feb. 2019 kl. 07:51
Linje 15:		Linje 15:

	== Ola og Sjur Humberset som typografar ==		== Ola og Sjur Humberset som typografar ==
	{{thumb\|Kalkunen.jpg\|''Kalkunen'' Kjelde: Sigurd Heiestad: ''Bildet i Boken'' (1945).}}Det første illustrerte trykket på Ekset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.		{{thumb\|Kalkunen.jpg\|Kalkunen. Kjelde: Sigurd Heiestad: ''Bildet i Boken'' (1945).}}Det første illustrerte trykket på Ekset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.

	Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).		Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).

Kallrustad: /* Ola og Sjur Humberset som typografar */

2019-02-18T07:50:57Z

Ola og Sjur Humberset som typografar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. feb. 2019 kl. 07:50
Linje 15:		Linje 15:

	== Ola og Sjur Humberset som typografar ==		== Ola og Sjur Humberset som typografar ==
	{{thumb\|Kalkunen.jpg\| Kalkunen Kjelde: Heiestad~~, Sigurd.~~ Bildet i Boken. 1945.}}Det første illustrerte trykket på Ekset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.		{{thumb\|Kalkunen.jpg\|''Kalkunen'' Kjelde: Sigurd Heiestad: ''Bildet i Boken'' (1945).}}Det første illustrerte trykket på Ekset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.

	Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).		Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).

Kallrustad: /* Aarflots Bogtrykkerie */ lenkjer

2019-02-18T07:49:52Z

Aarflots Bogtrykkerie: lenkjer

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. feb. 2019 kl. 07:49
Linje 3:		Linje 3:

	== Aarflots Bogtrykkerie ==		== Aarflots Bogtrykkerie ==
	I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|Ekset]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse fekk han trykt i Bergen og i København. Å sitje, som utgjevar av slike trykk, så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.		I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|Ekset]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse fekk han trykt i [[Bergen]] og i [[København]]. Å sitje som utgjevar av slike trykk så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.

	== Trykksaker med illustrasjonar ==		== Trykksaker med illustrasjonar ==

Narveb: /* Kjelder */

2019-02-17T21:54:34Z

Kjelder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. feb. 2019 kl. 21:54
Linje 27:		Linje 27:

	== Kjelder ==		== Kjelder ==
			* Birkeland, Narve F. I Voldaminne Årsskrift 2018. Volda 2018
	* Fet, Jostein: ''Eksetiana. Aarflots Prenteverk 1809-1935''. Oslo 2006		* Fet, Jostein: ''Eksetiana. Aarflots Prenteverk 1809-1935''. Oslo 2006
	* Heiestad, Sigurd: ''Bildet i boken''. Oslo 1945		* Heiestad, Sigurd: ''Bildet i boken''. Oslo 1945

Narveb på 9. sep. 2018 kl. 14:27

2018-09-09T14:27:45Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. sep. 2018 kl. 14:27
Linje 3:		Linje 3:

	== Aarflots Bogtrykkerie ==		== Aarflots Bogtrykkerie ==
	I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|~~Egset~~]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse fekk han trykt i Bergen og i København. Å sitje, som utgjevar av slike trykk, så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.		I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|Ekset]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse fekk han trykt i Bergen og i København. Å sitje, som utgjevar av slike trykk, så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.

	== Trykksaker med illustrasjonar ==		== Trykksaker med illustrasjonar ==
Linje 15:		Linje 15:

	== Ola og Sjur Humberset som typografar ==		== Ola og Sjur Humberset som typografar ==
	{{thumb\|Kalkunen.jpg\| Kalkunen Kjelde: Heiestad, Sigurd. Bildet i Boken. 1945.}}Det første illustrerte trykket på ~~Egset~~ vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.		{{thumb\|Kalkunen.jpg\| Kalkunen Kjelde: Heiestad, Sigurd. Bildet i Boken. 1945.}}Det første illustrerte trykket på Ekset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.

	Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).		Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).
Linje 32:		Linje 32:
	* Olsen, Kåre: «Norsk xylografi – en historie som nesten er glemt» i ''Norsk Fotohistorisk Årbok''. 1985/86. Oslo 1987		* Olsen, Kåre: «Norsk xylografi – en historie som nesten er glemt» i ''Norsk Fotohistorisk Årbok''. 1985/86. Oslo 1987
	* Olsen, Kåre: «Fotografi, xylografi og den illustrerte presse» i ''Norsk Fotohistorisk Årbok''. 1985/86. Oslo 1987		* Olsen, Kåre: «Fotografi, xylografi og den illustrerte presse» i ''Norsk Fotohistorisk Årbok''. 1985/86. Oslo 1987
	* Tennøe,Arthur: e-post om spørsmål knytte til illustrerte trykk frå Ekset. 2018		* Tennøe, Arthur: e-post om spørsmål knytte til illustrerte trykk frå Ekset. 2018

	{{Sivert Aarflot}}		{{Sivert Aarflot}}

Narveb på 9. sep. 2018 kl. 14:25

2018-09-09T14:25:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. sep. 2018 kl. 14:25
Linje 12:		Linje 12:
	I norsk litteratur om dei illustrerte trykksakene frå Ekset har oppfatninga vore at Aarflot tok i bruk den grafiske metoden xylografi. Denne metoden vart utvikla av engelskmannen Thomas Bewick på 1750-talet. Tresnitt, der ein skjer inn motiver i langved, hadde vore brukt i lange tider. Det nye ved Bewick sin metode var at han begynte å «stikke», som det blir kalla, motivet inn i endeved. Ved stikke motivet i endeveden av eit hardt treslag, kunne ein få fram finare nyansar i trykket, og ein kunne lage klisjear som eigna seg betre ved trykking. Oppfatninga har altså vore at Sivert Aarflot var blitt kjend med denne metoden, og at han har klart ta den i bruk ved sitt trykkeri.		I norsk litteratur om dei illustrerte trykksakene frå Ekset har oppfatninga vore at Aarflot tok i bruk den grafiske metoden xylografi. Denne metoden vart utvikla av engelskmannen Thomas Bewick på 1750-talet. Tresnitt, der ein skjer inn motiver i langved, hadde vore brukt i lange tider. Det nye ved Bewick sin metode var at han begynte å «stikke», som det blir kalla, motivet inn i endeved. Ved stikke motivet i endeveden av eit hardt treslag, kunne ein få fram finare nyansar i trykket, og ein kunne lage klisjear som eigna seg betre ved trykking. Oppfatninga har altså vore at Sivert Aarflot var blitt kjend med denne metoden, og at han har klart ta den i bruk ved sitt trykkeri.

	Denne oppfatninga er blitt dratt i tvil i nyare kjelder. Den danske fagmannen Steffen Knak-Nielsen er sikker i si oppfatning at illustrasjonane frå Ekset ikkje kan vere xylografiar (Knak-Nielsen 2017). Dette blir støtta av fagleg ekspertise ved Nasjonalbiblioteket. Arthur Tennøe slår fast: "Det som vart nytta hos Aarflot var tresnitt-teknikken" (Tennøe 2018). Vi kan truleg slå fast at det Knak-Nkelsen kallar "en myte", nok er det. Sivert Aarflot brukte vanleg tresnitt. Men ~~også~~ det er ei bragd. Tennøe skriv: "Det å trykke illustrerte verk i Norge har vi ikkje andre døme på frå desse åra".		Denne oppfatninga er blitt dratt i tvil i nyare kjelder. Den danske fagmannen Steffen Knak-Nielsen er sikker i si oppfatning at illustrasjonane frå Ekset ikkje kan vere xylografiar (Knak-Nielsen 2017). Dette blir støtta av fagleg ekspertise ved det norske Nasjonalbiblioteket. Arthur Tennøe slår fast: "Det som vart nytta hos Aarflot var tresnitt-teknikken" (Tennøe 2018). Vi kan truleg slå fast at det Knak-Nkelsen kallar "en myte", nok er det. Sivert Aarflot brukte vanleg tresnitt. Men det han utretta. er ei bragd. Tennøe skriv: "Det å trykke illustrerte verk i Norge har vi ikkje andre døme på frå desse åra".

	== Ola og Sjur Humberset som typografar ==		== Ola og Sjur Humberset som typografar ==
	{{thumb\|Kalkunen.jpg\| Kalkunen Kjelde: Heiestad, Sigurd. Bildet i Boken. 1945.}}Det første illustrerte trykket på Egset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane ~~utfør denne~~ skjeringa av ~~klisjear~~. Men resultatet var godt tenleg for formålet.		{{thumb\|Kalkunen.jpg\| Kalkunen Kjelde: Heiestad, Sigurd. Bildet i Boken. 1945.}}Det første illustrerte trykket på Egset vart laga av son til Sivert Aarflot, Rasmus, i 1810. Men då det skulle lagast mange illustrasjonar til nye trykksaker, vart dei to ungdommane Ola og Sjur Humberset frå Volda leigde inn. Sjur var då 19 år, Ola 25. Det første store arbeidet deira var lage illustrasjonar til ein ABC, «[[Kjeldearkiv:Billed-ABC-Bog for gode Børn\|Billed-ABC-Bog for gode Børn]]» (1813). Kvar bokstav blir her illustrert, for det meste, med bilde av ulike dyr. Dyra er oftast teikna inn i eit miljø. Dette må ha vore ei uhyre krevjande oppgåve for dei uøvde gutane å utføre skjeringa av desse klisjeane. Men resultatet var godt tenleg for formålet.

	Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).		Eit mykje større arbeid var «Dyrerigets første Bog» (1815) og «Dyrerigets andre Bog» (1816).
Linje 24:		Linje 24:

	== Publisering av trykksakene frå Egset ==		== Publisering av trykksakene frå Egset ==
	Dei omtalte trykka blei gitt ur som bøker. Men dei blei også trykte og selde som einskildeksemplar. Somme handkolorerte. Eit utval av trykka blei også sende som «Følgeblad» til Landboebladet, med denne kommentaren: «… den som behager kan fraskille dem Landbokbladet og hæfte dem ind til et eget Bind». Landboebladet blei då trykt i 600 eksemeplar. Trykka fekk såleis ganske stor spreiing. Bladet hadde abonnentar ganske vidt i Norge. Men tyngden av abonnentane var i Volda og Ørsta. Det er dokumentert at mange av desse trykka blei ramma inn og prydde mange stover i regionen.		Dei omtalte trykka blei gitt ut som bøker. Men dei blei også trykte og selde som einskildeksemplar. Somme handkolorerte. Eit utval av trykka blei også sende som «Følgeblad» til Landboebladet, med denne kommentaren: «… den som behager kan fraskille dem Landbokbladet og hæfte dem ind til et eget Bind». Landboebladet blei pdet meste trykt i 600 eksemeplar. Trykka fekk såleis ganske stor spreiing. Bladet hadde abonnentar ganske vidt i Norge. Men tyngden av abonnentane var i Volda og Ørsta. Det er dokumentert at mange av desse trykka blei ramma inn og prydde mange stover i regionen.

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Narveb: /* Trykksaker med illustrasjonar */

2018-09-09T14:14:56Z

Trykksaker med illustrasjonar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. sep. 2018 kl. 14:14
Linje 6:		Linje 6:

	== Trykksaker med illustrasjonar ==		== Trykksaker med illustrasjonar ==
	I vår samanheng er det illustrasjonane i trykksakene som er av interesse. Landboe-Bladet var praktisk talt utan illustrasjonar. Det galdt også for dei andre avisene i landet. Men Aarflot trong illustrasjonar til andre trykksaker han ga ut. Sivert Aarflot var ein sann folkeopplysingsmann, - godt i tråd med kulturlivet eller i Europa. Sist på 1700-talet og vidare inn på ~~180~~-talet kom det til ei rekke magasin med variert innhald. Dei skulle vere billege, lettleste og skulle gi «opplysning, underhaldning og nyttige kunnskapar» (Etter tittelen på eit slikt magasin). Magasina skulle også nå fram til kjøparar som ikkje var så lesesterke. Derfor måtte dei vere illustrerte. Det galdt også for trykk som blei gitt ut på Egset. For sitt trykkeri på landsbygda trong Aarflot ein illustrasjonsteknikk som kunne produserast på staden. Den vanlege teknikken var klisjear i koparstikk. Dette var tungvint og ikkje minst dyrt. Dei kunne bli laga i Christiania, men helst i København. Dersom dette var einaste løysinga, ville Aarflot ikkje få gitt ut særleg mange illustrerte trykk. Men ei løysing fanst.		I vår samanheng er det illustrasjonane i trykksakene som er av interesse. Landboe-Bladet var praktisk talt utan illustrasjonar. Det galdt også for dei andre avisene i landet. Men Aarflot trong illustrasjonar til andre trykksaker han ga ut. Sivert Aarflot var ein sann folkeopplysingsmann, - godt i tråd med kulturlivet eller i Europa. Sist på 1700-talet og vidare inn på 1800-talet kom det til ei rekke magasin med variert innhald. Dei skulle vere billege, lettleste og skulle gi «opplysning, underhaldning og nyttige kunnskapar» (Etter tittelen på eit slikt magasin). Magasina skulle også nå fram til kjøparar som ikkje var så lesesterke. Derfor måtte dei vere illustrerte. Det galdt også for trykk som blei gitt ut på Egset. For sitt trykkeri på landsbygda trong Aarflot ein illustrasjonsteknikk som kunne produserast på staden. Den vanlege teknikken var klisjear i koparstikk. Dette var tungvint og ikkje minst dyrt. Dei kunne bli laga i Christiania, men helst i København. Dersom dette var einaste løysinga, ville Aarflot ikkje få gitt ut særleg mange illustrerte trykk. Men ei løysing fanst.

	== Grafisk metode ==		== Grafisk metode ==

Narveb: /* Grafisk metode */

2018-09-08T09:32:41Z

Grafisk metode

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. sep. 2018 kl. 09:32
Linje 12:		Linje 12:
	I norsk litteratur om dei illustrerte trykksakene frå Ekset har oppfatninga vore at Aarflot tok i bruk den grafiske metoden xylografi. Denne metoden vart utvikla av engelskmannen Thomas Bewick på 1750-talet. Tresnitt, der ein skjer inn motiver i langved, hadde vore brukt i lange tider. Det nye ved Bewick sin metode var at han begynte å «stikke», som det blir kalla, motivet inn i endeved. Ved stikke motivet i endeveden av eit hardt treslag, kunne ein få fram finare nyansar i trykket, og ein kunne lage klisjear som eigna seg betre ved trykking. Oppfatninga har altså vore at Sivert Aarflot var blitt kjend med denne metoden, og at han har klart ta den i bruk ved sitt trykkeri.		I norsk litteratur om dei illustrerte trykksakene frå Ekset har oppfatninga vore at Aarflot tok i bruk den grafiske metoden xylografi. Denne metoden vart utvikla av engelskmannen Thomas Bewick på 1750-talet. Tresnitt, der ein skjer inn motiver i langved, hadde vore brukt i lange tider. Det nye ved Bewick sin metode var at han begynte å «stikke», som det blir kalla, motivet inn i endeved. Ved stikke motivet i endeveden av eit hardt treslag, kunne ein få fram finare nyansar i trykket, og ein kunne lage klisjear som eigna seg betre ved trykking. Oppfatninga har altså vore at Sivert Aarflot var blitt kjend med denne metoden, og at han har klart ta den i bruk ved sitt trykkeri.

	Denne oppfatninga er blitt dratt i tvil i nyare kjelder. Den danske fagmannen Steffen Knak-Nielsen er sikker i si oppfatning at illustrasjonane frå Ekset ikkje kan vere xylografiar (Knak-Nielsen 2017). Dette blir støtta av fagleg ekspertise ved Nasjonalbiblioteket. Arthur Tennøe slår fast: "Det som vart nytta hos Aarflot var tresnitt-teknikken" (Tennøe 2018). Vi kan truleg slå fast at det Knak-Nkelsen kallar "en myte", nok er det.		Denne oppfatninga er blitt dratt i tvil i nyare kjelder. Den danske fagmannen Steffen Knak-Nielsen er sikker i si oppfatning at illustrasjonane frå Ekset ikkje kan vere xylografiar (Knak-Nielsen 2017). Dette blir støtta av fagleg ekspertise ved Nasjonalbiblioteket. Arthur Tennøe slår fast: "Det som vart nytta hos Aarflot var tresnitt-teknikken" (Tennøe 2018). Vi kan truleg slå fast at det Knak-Nkelsen kallar "en myte", nok er det. Sivert Aarflot brukte vanleg tresnitt. Men også det er ei bragd. Tennøe skriv: "Det å trykke illustrerte verk i Norge har vi ikkje andre døme på frå desse åra".

	== Ola og Sjur Humberset som typografar ==		== Ola og Sjur Humberset som typografar ==

Narveb: /* Aarflots Bogtrykkerie */

2018-09-08T09:24:12Z

Aarflots Bogtrykkerie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. sep. 2018 kl. 09:24
Linje 3:		Linje 3:

	== Aarflots Bogtrykkerie ==		== Aarflots Bogtrykkerie ==
	I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|Egset]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse han ~~fekk~~ trykt i Bergen og i København. Å sitje, som utgjevar av slike trykk, så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.		I 1809 etablerte [[Sivert Aarflot]] (1759-1817) eige trykkeri på garden [[Nedre Ekset (Volda gnr 13/1)\|Egset]] i Volda. Han hadde då frå 1803 gitt ut fleire skrift, særleg om god gardsdrift. Desse fekk han trykt i Bergen og i København. Å sitje, som utgjevar av slike trykk, så langt frå trykkeriet var både tungvint og dyrt. Aarflot søkte derfor Kongen om å få etablere eige trykkeri. Løyve frå Kongen kom i juli 1808. Starks kjøpte Aarflot inn dei typane han trong for å trykke, og ei primitiv, men tenleg, pressa vart snekra og montert i den gamle røykstova på garden. Dette trykkeriet vart det femte i Norge, med trykksaker frå 1809. Sivert Arflot hadde også planar om å gi ut eiga avis. Desse planane blei realiserte med Landboebladet, frå 1810. Dette var då den første avisa som vart gitt ut på landsbygda i Norge, og den sjuande avisa i det heile i Norge.

	== Trykksaker med illustrasjonar ==		== Trykksaker med illustrasjonar ==
	I vår samanheng er det illustrasjonane i trykksakene som er av interesse. Landboe-Bladet var praktisk talt utan illustrasjonar. Det galdt også for dei andre avisene i landet. Men Aarflot trong illustrasjonar til andre trykksaker han ga ut. Sivert Aarflot var ein sann folkeopplysingsmann, - godt i tråd med kulturlivet eller i Europa. Sist på 1700-talet og vidare inn på 180-talet kom det til ei rekke magasin med variert innhald. Dei skulle vere billege, lettleste og skulle gi «opplysning, underhaldning og nyttige kunnskapar» (Etter tittelen på eit slikt magasin). Magasina skulle også nå fram til kjøparar som ikkje var så lesesterke. Derfor måtte dei vere illustrerte. Det galdt også for trykk som blei gitt ut på Egset. For sitt trykkeri på landsbygda trong Aarflot ein illustrasjonsteknikk som kunne produserast på staden. Den vanlege teknikken var klisjear i koparstikk. Dette var tungvint og ikkje minst dyrt. Dei kunne bli laga i Christiania, men helst i København. Dersom dette var einaste løysinga, ville Aarflot ikkje få gitt ut særleg mange illustrerte trykk. Men ei løysing fanst.		I vår samanheng er det illustrasjonane i trykksakene som er av interesse. Landboe-Bladet var praktisk talt utan illustrasjonar. Det galdt også for dei andre avisene i landet. Men Aarflot trong illustrasjonar til andre trykksaker han ga ut. Sivert Aarflot var ein sann folkeopplysingsmann, - godt i tråd med kulturlivet eller i Europa. Sist på 1700-talet og vidare inn på 180-talet kom det til ei rekke magasin med variert innhald. Dei skulle vere billege, lettleste og skulle gi «opplysning, underhaldning og nyttige kunnskapar» (Etter tittelen på eit slikt magasin). Magasina skulle også nå fram til kjøparar som ikkje var så lesesterke. Derfor måtte dei vere illustrerte. Det galdt også for trykk som blei gitt ut på Egset. For sitt trykkeri på landsbygda trong Aarflot ein illustrasjonsteknikk som kunne produserast på staden. Den vanlege teknikken var klisjear i koparstikk. Dette var tungvint og ikkje minst dyrt. Dei kunne bli laga i Christiania, men helst i København. Dersom dette var einaste løysinga, ville Aarflot ikkje få gitt ut særleg mange illustrerte trykk. Men ei løysing fanst.