Israel Gottlieb Wernicke - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 14. mar. 2023 kl. 09:30

2023-03-14T09:30:46Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. mar. 2023 kl. 09:30
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>'''[[Israel Gottlieb Wernicke]]''' ([[1755]]-[[1836]]) var ein [[musikar]], [[komponist]] og [[musikklærar]] frå [[Bergen]] som blant anna skreiv oratoria ''[[I.G. Wernicke: Ramdeo Rhator\|Ramdeo Rhator]]'' (eit indisk [[susjett]]) og ''[[I.G. Wernicke: Furius Camillus\|Furius Camillus]]''. </onlyinclude>		<onlyinclude>{{Thumb\|Israel Gottlieb Wernicke noter 01.JPG\|Et ark i musikkmanuskript fra Wernicke i Nasjonalbibliotekets samling.\|}}
			'''[[Israel Gottlieb Wernicke]]''' ([[1755]]-[[1836]]) var ein [[musikar]], [[komponist]] og [[musikklærar]] frå [[Bergen]] som blant anna skreiv oratoria ''[[I.G. Wernicke: Ramdeo Rhator\|Ramdeo Rhator]]'' (eit indisk [[susjett]]) og ''[[I.G. Wernicke: Furius Camillus\|Furius Camillus]]''. </onlyinclude>

	<onlyinclude>Israel Gottlieb Wernicke vart fødd den [[2. februar]] [[1755]] i [[Bergen]] som son til den tyskfødde [[Johan Gottlieb Wernicke]] (d. 1775), organist ved [[Domkyrkja i Bergen]], og kona Justina, f. Rhode, ho òg av tysk slekt frå [[Rostock]]. Han vart dimittert frå [[Bergens Kathedralskole]] i [[1771]]. Etter dette reiste han til [[København]] og vart ein svært flink student, men musikken vart tidlig det viktigaste for honom. </onlyinclude> Han dreiv sjølvstudium i musikk og utdana seg til ein svært god [[klavér]]spelar. Han kom til å spela ved Hoffet i København, og han vakte oppsikt ved å spela ''“de sværeste Sager af [[Johann Sebastian Bach\|Sebastian Bach]]”''.		<onlyinclude>Israel Gottlieb Wernicke vart fødd den [[2. februar]] [[1755]] i [[Bergen]] som son til den tyskfødde [[Johan Gottlieb Wernicke]] (d. 1775), organist ved [[Domkyrkja i Bergen]], og kona Justina, f. Rhode, ho òg av tysk slekt frå [[Rostock]]. Han vart dimittert frå [[Bergens Kathedralskole]] i [[1771]]. Etter dette reiste han til [[København]] og vart ein svært flink student, men musikken vart tidlig det viktigaste for honom. </onlyinclude> Han dreiv sjølvstudium i musikk og utdana seg til ein svært god [[klavér]]spelar. Han kom til å spela ved Hoffet i København, og han vakte oppsikt ved å spela ''“de sværeste Sager af [[Johann Sebastian Bach\|Sebastian Bach]]”''.

Cnyborg på 31. jan. 2023 kl. 07:40

2023-01-31T07:40:47Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 31. jan. 2023 kl. 07:40
Linje 22:		Linje 22:

	* {{hbr1-1\|pl00000000004402\|Israel Gottlieb Wernicke}}.		* {{hbr1-1\|pl00000000004402\|Israel Gottlieb Wernicke}}.
			* [http://runeberg.org/dbl/18/0418.html Wernicke, Israel Gottlieb] i ''Dansk Biografisk Lexicon''.
	~~{{Dansk Biografisk Lexikon\|Wernicke, Israel Gottlieb\|C. Thrane\|~~http://runeberg.org/dbl/18/0418.html}}
	{{F1}}		{{F1}}
	{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}		{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}

Cnyborg: hbr

2016-10-19T13:41:39Z

hbr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. okt. 2016 kl. 13:41
Linje 18:		Linje 18:
	=== Gardbrukaren i Jordrup ===		=== Gardbrukaren i Jordrup ===
	Etter å ha budd i Kolding ein 30 års tid, kjøpte I.G. Wernicke ein anneksgard på nokre [[tynne (flatemål)\|tynner]] land i Jordrup i Koldingdistriktet. Denne garden overdrog han til ein svigerson i 1832, med [[kår]] for seg og kona og for ei ugift dotter. Israel Gottlieb Wernicke dødde i Jordrup den [[3. mars]] [[1836]]. Kona hans, Charlotte Louise Marburg, overlevde honom.		Etter å ha budd i Kolding ein 30 års tid, kjøpte I.G. Wernicke ein anneksgard på nokre [[tynne (flatemål)\|tynner]] land i Jordrup i Koldingdistriktet. Denne garden overdrog han til ein svigerson i 1832, med [[kår]] for seg og kona og for ei ugift dotter. Israel Gottlieb Wernicke dødde i Jordrup den [[3. mars]] [[1836]]. Kona hans, Charlotte Louise Marburg, overlevde honom.

			==Kjelder==

			* {{hbr1-1\|pl00000000004402\|Israel Gottlieb Wernicke}}.

	{{Dansk Biografisk Lexikon\|Wernicke, Israel Gottlieb\|C. Thrane\|http://runeberg.org/dbl/18/0418.html}}		{{Dansk Biografisk Lexikon\|Wernicke, Israel Gottlieb\|C. Thrane\|http://runeberg.org/dbl/18/0418.html}}

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T10:17:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 10:17
Linje 29:		Linje 29:
	[[kategori:Fødsler i 1755]]		[[kategori:Fødsler i 1755]]
	[[kategori:Dødsfall i 1836]]		[[kategori:Dødsfall i 1836]]
			{{nn}}

Cnyborg: kategorisplitting

2013-04-08T13:11:24Z

kategorisplitting

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. apr. 2013 kl. 13:11
Linje 24:		Linje 24:
	[[Kategori:Pianister]]		[[Kategori:Pianister]]
	[[kategori:Komponister]]		[[kategori:Komponister]]
	[[kategori:Personer ~~fra Bergen kommune~~]]		[[kategori:Personer]]
	[[kategori:~~Personer fra Danmark~~]]		[[kategori:Bergen kommune]]
	[[kategori:~~Musikk i Hordaland~~]]		[[kategori:Danmark]]
	[[kategori:Fødsler i 1755]]		[[kategori:Fødsler i 1755]]
	[[kategori:Dødsfall i 1836]]		[[kategori:Dødsfall i 1836]]

Veslemøy: endrer til musikk i fylke, og fjerner overflødige kategorier

2011-08-09T13:08:07Z

endrer til musikk i fylke, og fjerner overflødige kategorier

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. aug. 2011 kl. 13:08
Linje 22:		Linje 22:
	{{F1}}		{{F1}}
	{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}		{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}
			[[Kategori:Pianister]]
			[[kategori:Komponister]]
	[[kategori:Personer fra Bergen kommune]]		[[kategori:Personer fra Bergen kommune]]
	[[kategori:~~Musikk i Bergen kommune]]~~		[[kategori:Personer fra Danmark]]
	~~[[kategori:København]]~~		[[kategori:Musikk i Hordaland]]
	~~[[kategori:Pianister fra Vestlandet]]~~
	~~[[kategori:Komponister fra Vestlandet]]~~
	~~[[kategori:Pianister~~ fra Danmark]]
	[[kategori:~~Komponister fra Danmark~~]]
	[[kategori:Fødsler i 1755]]		[[kategori:Fødsler i 1755]]
	[[kategori:Dødsfall i 1836]]		[[kategori:Dødsfall i 1836]]

Siri J: retter opp kategorisering

2010-06-12T13:49:08Z

retter opp kategorisering

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. jun. 2010 kl. 13:49
Linje 22:		Linje 22:
	{{F1}}		{{F1}}
	{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}		{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}
	[[kategori:~~personar frå~~ Bergen kommune]]		[[kategori:Personer fra Bergen kommune]]
	[[kategori:~~musikk~~ i Bergen kommune]]		[[kategori:Musikk i Bergen kommune]]
	[[kategori:København]]		[[kategori:København]]
	[[kategori:~~pianistar frå~~ Vestlandet]]		[[kategori:Pianister fra Vestlandet]]
	[[kategori:~~komponistar frå~~ Vestlandet]]		[[kategori:Komponister fra Vestlandet]]
	[[kategori:~~pianistar frå~~ Danmark]]		[[kategori:Pianister fra Danmark]]
	[[kategori:~~komponistar frå~~ Danmark]]		[[kategori:Komponister fra Danmark]]
	[[kategori:~~fødde~~ i ~~1750-åra~~]]		[[kategori:Fødsler i 1755]]
	[[kategori:~~døde~~ i ~~1830-åra~~]]		[[kategori:Dødsfall i 1836]]

Olve Utne: Artikkel i all hovudsak basert på Dansk Biografisk Lexikon (lisens: forelda einerett, sjå lisensmerke)

2010-06-08T14:30:22Z

Artikkel i all hovudsak basert på Dansk Biografisk Lexikon (lisens: forelda einerett, sjå lisensmerke)

Ny side

<onlyinclude>'''[[Israel Gottlieb Wernicke]]''' ([[1755]]-[[1836]]) var ein [[musikar]], [[komponist]] og [[musikklærar]] frå [[Bergen]] som blant anna skreiv oratoria ''[[I.G. Wernicke: Ramdeo Rhator|Ramdeo Rhator]]'' (eit indisk [[susjett]]) og ''[[I.G. Wernicke: Furius Camillus|Furius Camillus]]''. </onlyinclude>

<onlyinclude>Israel Gottlieb Wernicke vart fødd den [[2. februar]] [[1755]] i [[Bergen]] som son til den tyskfødde [[Johan Gottlieb Wernicke]] (d. 1775), organist ved [[Domkyrkja i Bergen]], og kona Justina, f. Rhode, ho òg av tysk slekt frå [[Rostock]]. Han vart dimittert frå [[Bergens Kathedralskole]] i [[1771]]. Etter dette reiste han til [[København]] og vart ein svært flink student, men musikken vart tidlig det viktigaste for honom. </onlyinclude> Han dreiv sjølvstudium i musikk og utdana seg til ein svært god [[klavér]]spelar. Han kom til å spela ved Hoffet i København, og han vakte oppsikt ved å spela ''“de sværeste Sager af [[Johann Sebastian Bach|Sebastian Bach]]”''.

=== 1780–81: Studenten i Berlin ===
I [[1780]] fikk I.G. Wernicke stønad frå regjeringa til ei utanlandsreise. Teateret bidrog òg, noko som tyder på at tanken om ei rolle for honom der var til stades. I Berlin gav han seg til med yndlingsstudiet sitt, [[kontrapunktisk musikk]], som han vart enda meir entusiastisk for under den tidligare [[Johann Sebastian Bach|Bach]]-eleven [[Johann Kirnberger]] ([[1721]]–[[1783]]) si rettleiing. Men i 1781 fikk den da 26-årige studenten bod frå København med spørsmål om han ville påta seg å ta over som [[kapellmeister]] når [[Paolo Scalabrini]] slutta, eit tilbod han vanskelig kunne seie nei til.

=== 1781–86: Kapellmeisteren i København ===
I.G. Wernicke tok i mot stillinga som kapellmeister, og med det fikk København ein innfødd og billig kapellmeister; men det viste seg snart at jobben ikkje var den rette for honom. Han hadde nemlig slettes ikkje sansen for [[klassisistisk musikk|den moderne musikken]]! Av hoffkomposisjonar skreiv han store [[kantate|kantatar]] eller [[oratorium]], slik som ''[[I.G. Wernicke: Ramdeo Rhator|Ramdeo Rhator]]'' (eit indisk [[susjett]]) og ''[[I.G. Wernicke: Furius Camillus|Furius Camillus]]'', og han arrangerte òg italiensk musikk til kantatar. Han bidrog til Schiørring si samling av selskapssongar òg, og han var kanskje meir i takt med tida som person enn som komponist — men det heitte seg at han var ''[[capricieux]]''.

Da hoffet etter regjeringsskiftet i [[1784]] var misnøgd med kapellet, vedtok dei at det skulle omleggast. Som del av denne omlegginga, som fann stad i sesongen 1785–86, vart I.G. Wernicke oppsagt. Han fungerte i stillinga det meste av sesongen og gikk så av med den tidligare [[gasje]]n sin som pensjon, 31 år gammal. Han tapte ikkje nemneverdig respekt med det: Ein person skreiv seinare offentlig at han burde tilsettast som professor i musikk ved [[Københavns Universitet|Universitetet]], og ein annan (Schiønning) noterte i dagboka si at han vart rekna for å vera ''[[mathematicus]]'' og kanskje den mest lærde komponisten i Europa.

=== Læremeisteren i Kolding ===
Men verda fikk ikkje mykje nytte av dessa eigenskapane: Ikkje lenge etter avskjeden vendte han og kona hans, Charlotte Louise Marburg, København ryggen og busette seg i [[Kolding]], der dei fleste av dei mange borna deira vart fødd, og der han visstnok skal ha arbeidd aktivt med utdaninga deira, særlig i sambandelse med musikken. Av borna deira kan særlig nemnast Cathrine Riddervold Wernicke ([[1788]]–[[1862]]), som var ein betydelig pianist og den første danske kvinna som heldt offentlige pianokonsertar.

Ein av de andre elevane av Wernicke under tida i Kolding var sorenskrivarsonen [[Ole Andreas Lindeman]] ([[1769]]–[[1857]]) frå [[Øye i Surnadal|Øye]] i [[Surnadal kommune|Surnadal]] på [[Nordmør]]. O.A. Lindeman hade eigentlig komme til København for å studere [[juss]] i [[1788]], men han avbraut fort studia og oppsøkte Wernicke i Kolding for musikktimar i staden. Wernicke underviste Lindeman fram til sistnemnte flytta til [[Trondheim kommune|Trondheim]] för å tiltre stillinga som organist i [[Vår Frue kyrkje i Trondheim|Vår Frue kyrkje]] i [[1799]]. Gjenom denne undervisninga blir den norske Lindeman-familien rekna som ei grein av Bach-tradisjonen i tangentspelet.

=== Gardbrukaren i Jordrup ===
Etter å ha budd i Kolding ein 30 års tid, kjøpte I.G. Wernicke ein anneksgard på nokre [[tynne (flatemål)|tynner]] land i Jordrup i Koldingdistriktet. Denne garden overdrog han til ein svigerson i 1832, med [[kår]] for seg og kona og for ei ugift dotter. Israel Gottlieb Wernicke dødde i Jordrup den [[3. mars]] [[1836]]. Kona hans, Charlotte Louise Marburg, overlevde honom.

{{Dansk Biografisk Lexikon|Wernicke, Israel Gottlieb|C. Thrane|http://runeberg.org/dbl/18/0418.html}}
{{F1}}
{{DEFAULTSORT:Wernicke, Israel Gottlieb}}
[[kategori:personar frå Bergen kommune]]
[[kategori:musikk i Bergen kommune]]
[[kategori:København]]
[[kategori:pianistar frå Vestlandet]]
[[kategori:komponistar frå Vestlandet]]
[[kategori:pianistar frå Danmark]]
[[kategori:komponistar frå Danmark]]
[[kategori:fødde i 1750-åra]]
[[kategori:døde i 1830-åra]]