Johan Fredrik Voss - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 1. sep. 2023 kl. 12:19

2023-09-01T12:19:01Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. sep. 2023 kl. 12:19
Linje 16:		Linje 16:

	== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==		== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==
	{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}		{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten (1893–1944)\|Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}
	[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Skulen fekk namnet ''Volda private millomskole og gymnas'' i 1910, og som vart til [[Volda landsgymnas]] i 1914 då skulen fekk offentleg støtte. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>		[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Skulen fekk namnet ''Volda private millomskole og gymnas'' i 1910, og som vart til [[Volda landsgymnas]] i 1914 då skulen fekk offentleg støtte. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>

Kjetil r: ref. dødsannonse i Aftenposten 20. august 1966

2021-07-06T10:02:04Z

ref. dødsannonse i Aftenposten 20. august 1966

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. jul. 2021 kl. 10:02
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}		<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}
	'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død i [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]. Han var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>		'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død 18. august [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]. Han var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>

Hans P. Hosar: Lenkjer

2020-04-23T04:05:40Z

Lenkjer

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. apr. 2020 kl. 04:05
Linje 7:		Linje 7:
	Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.		Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.

	Johan Fredrik Voss var son av Jacob Voss (fødd 1845 i [[Tysnes]]) og Karen Marie Larsen Russ (fødd 1850 i [[Austrheim]]). På det tidspunktet da Johan Fredrik var fødd, var faren residerande kapellan i Haus. Året etter flytta familien til [[Ørskog]] på [[Sunnmøre]]. Faren døydde i 1888, og etter det slo enkja og borna seg ned i Bergen, der Johan Fredrik fekk det meste av oppveksten.		Johan Fredrik Voss var son av [[Jacob Voss]] (fødd 1845 i [[Tysnes]]) og [[Karen Marie Larsen Russ]] (fødd 1850 i [[Austrheim]]). På det tidspunktet da Johan Fredrik var fødd, var faren residerande kapellan i Haus. Året etter flytta familien til [[Ørskog]] på [[Sunnmøre]]. Faren døydde i 1888, og etter det slo enkja og borna seg ned i Bergen, der Johan Fredrik fekk det meste av oppveksten.

	Han gjekk på [[Hambros skule]] i Bergen 1890-1901, dvs. heilt frå barnetrinnet til han tok artium med latin og gresk i fagkrinsen. I 1902 tok han [[anneneksamen]] ved [[Universitetet i Oslo\|Universitetet i Kristiania]]. Før han tok til på fagstudiane, var han eit år som huslærar hjå ein norsk familie i [[Ångermannland]] i Nord-Sverige.		Han gjekk på [[Hambros skule]] i Bergen 1890-1901, dvs. heilt frå barnetrinnet til han tok artium med latin og gresk i fagkrinsen. I 1902 tok han [[anneneksamen]] ved [[Universitetet i Oslo\|Universitetet i Kristiania]]. Før han tok til på fagstudiane, var han eit år som huslærar hjå ein norsk familie i [[Ångermannland]] i Nord-Sverige.
Linje 13:		Linje 13:
	Frå 1903 studerte Voss filologi i Kristiania med fagkrinsen norsk, tysk og historie. Vinteren 1904-1905 hadde han eit studieopphald i Leipzig. Han tok filologisk embetseksamen i 1908 med historie som hovudfag. Året etter tok han også pedagogisk eksamen ved universitetet. Ved sida av studiane hadde han lærarstilling ved den private [[Aars og Voss skole\|Aars og Voss’s latin- og realskole]] i Kristiania, som var grunnlagd og ått av onkelen [[Peter Christiansen Voss]] og [[Jacob Jonathan Aars]].		Frå 1903 studerte Voss filologi i Kristiania med fagkrinsen norsk, tysk og historie. Vinteren 1904-1905 hadde han eit studieopphald i Leipzig. Han tok filologisk embetseksamen i 1908 med historie som hovudfag. Året etter tok han også pedagogisk eksamen ved universitetet. Ved sida av studiane hadde han lærarstilling ved den private [[Aars og Voss skole\|Aars og Voss’s latin- og realskole]] i Kristiania, som var grunnlagd og ått av onkelen [[Peter Christiansen Voss]] og [[Jacob Jonathan Aars]].

	Johan Fredrik Voss gifta seg i Kristiania i 1910 med Helene Westland (fødd 1889 i [[Fredrikstad]]), dotter av kjøpmann Sigvard Westland og Marie fødd Amundsen. Johan Fredrik og Helene Voss fekk seks born, eitt av dei døydde som spedbarn.		Johan Fredrik Voss gifta seg i Kristiania i 1910 med [[Helene Westland]] (fødd 1889 i [[Fredrikstad]]), dotter av kjøpmann [[Sigvard Westland]] og Marie fødd Amundsen. Johan Fredrik og Helene Voss fekk seks born, eitt av dei døydde som spedbarn.

	== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==		== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==

PaulVIF: /* Okkupasjonstida */

2020-04-07T07:50:07Z

Okkupasjonstida

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. apr. 2020 kl. 07:50
Linje 45:		Linje 45:
	I 1930-åra var det ein del gymnasiastar på Eidsvoll som markerte seg som tilhengarar av NS, og som til dels viste dette på demonstrativt vis. Rektor Voss, som sjølv var kjent for å ha sympatiar i same retning, vart av motstandarane skulda for å vere for lempeleg i høve til dette. Mellom anna tillet han at ein gymnasiast møtte opp på skulen i brun skjorte, noko som tydeleg var meint og oppfatta som naziuniformering. Alvorlegare var det at Voss tyktest ta unna for nokre NS-gymnasiastar som i 1938 hadde gjennomført ein anti-fyrstemai-demonstrasjon som omfatta reint hærverk. Voss støtta sjølvsagt ikkje slik oppførsel, men viste til at demonstrasjonen var framprovosert mellom anna av «bolsjevikiske» og «forsvarsnihilistiske» krefter innan hans eigen lærarstab.		I 1930-åra var det ein del gymnasiastar på Eidsvoll som markerte seg som tilhengarar av NS, og som til dels viste dette på demonstrativt vis. Rektor Voss, som sjølv var kjent for å ha sympatiar i same retning, vart av motstandarane skulda for å vere for lempeleg i høve til dette. Mellom anna tillet han at ein gymnasiast møtte opp på skulen i brun skjorte, noko som tydeleg var meint og oppfatta som naziuniformering. Alvorlegare var det at Voss tyktest ta unna for nokre NS-gymnasiastar som i 1938 hadde gjennomført ein anti-fyrstemai-demonstrasjon som omfatta reint hærverk. Voss støtta sjølvsagt ikkje slik oppførsel, men viste til at demonstrasjonen var framprovosert mellom anna av «bolsjevikiske» og «forsvarsnihilistiske» krefter innan hans eigen lærarstab.

	Skuldingane om nazisympatiar vart stadfesta ved at Voss sjølv gjekk inn i NS etter 1940, og han vart ein svært aktiv medlem på mange plan. Han var medlem av Eidsvoll [[heradsting]] 1941-1945 og NS-innsett skulestyreformann og skulesjef i bygda. Rektor Voss vart oppnemnd fylkesleiar i det NS-skipa Norges ~~lærersamband~~, og han gjorde sitt til at striden om det påtvinga medlemsskapet for lærarane i denne organisasjonen i 1942 vart spesielt skarp i Eidsvoll og på landsgymnaset. Mellom anna vart han mistenkt for eigenhendig å ha peika ut fire lektorar som skulle sendast til tvangsarbeid i Kirkenes. Dette vart eitt av dei alvorlegaste tiltalepunkta mot Voss i landssviksaka mot han, men vart ikkje prova i retten, så dette vart han ikkje dømd for. Ein av dei tre lektorane som vart sende til Kirkenes (ein slapp pga sjukdom), var [[Bjarne Svare]]. Heile familien hans vart kasta ut frå lektorbustaden dei disponerte, og korkje Svare eller kona fekk og komme attende tilbake til arbeid på gymnaset så lenge krigen varte. <ref>Dei fleste opplysningane om Voss si rolle i NS er henta frå Flyen, S. 2005. Elles opplysningar frå Ivar Svare, 28. november 2011.</ref>		Skuldingane om nazisympatiar vart stadfesta ved at Voss sjølv gjekk inn i NS etter 1940, og han vart ein svært aktiv medlem på mange plan. Han var medlem av Eidsvoll [[heradsting]] 1941-1945 og NS-innsett skulestyreformann og skulesjef i bygda. Rektor Voss vart oppnemnd fylkesleiar i det NS-skipa [[Norges Lærersamband]], og han gjorde sitt til at striden om det påtvinga medlemsskapet for lærarane i denne organisasjonen i 1942 vart spesielt skarp i Eidsvoll og på landsgymnaset. Mellom anna vart han mistenkt for eigenhendig å ha peika ut fire lektorar som skulle sendast til tvangsarbeid i Kirkenes. Dette vart eitt av dei alvorlegaste tiltalepunkta mot Voss i landssviksaka mot han, men vart ikkje prova i retten, så dette vart han ikkje dømd for. Ein av dei tre lektorane som vart sende til Kirkenes (ein slapp pga sjukdom), var [[Bjarne Svare]]. Heile familien hans vart kasta ut frå lektorbustaden dei disponerte, og korkje Svare eller kona fekk og komme attende tilbake til arbeid på gymnaset så lenge krigen varte. <ref>Dei fleste opplysningane om Voss si rolle i NS er henta frå Flyen, S. 2005. Elles opplysningar frå Ivar Svare, 28. november 2011.</ref>

	Voss hadde óg ei viktig rolle på nasjonalt nivå under krigen, mellom anna som leiar for den nemnda som kulturminister [[Gulbrand Lunde]] oppnemnde for å førebu ei ny rettskriving. Rettskrivingsreforma vart kunngjort i november 1941 og gjort gjeldande i pressa, skuleverket og i den offentlege administrasjonen frå midten av 1942. Voss sat dessutan i landsstyret for det nazifiserte Noregs ungdomslag.		Voss hadde óg ei viktig rolle på nasjonalt nivå under krigen, mellom anna som leiar for den nemnda som kulturminister [[Gulbrand Lunde]] oppnemnde for å førebu ei ny rettskriving. Rettskrivingsreforma vart kunngjort i november 1941 og gjort gjeldande i pressa, skuleverket og i den offentlege administrasjonen frå midten av 1942. Voss sat dessutan i landsstyret for det nazifiserte Noregs ungdomslag.

Cnyborg: Teksterstatting – «[[Kategori:Voss kommune» til «[[Kategori:Voss herad»

2020-01-03T10:59:25Z

Teksterstatting – «[[Kategori:Voss kommune» til «[[Kategori:Voss herad»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. jan. 2020 kl. 10:59
Linje 80:		Linje 80:
	[[Kategori:Bergen kommune]]		[[Kategori:Bergen kommune]]
	[[Kategori:Volda kommune]]		[[Kategori:Volda kommune]]
	[[Kategori:Voss ~~kommune~~]]		[[Kategori:Voss herad]]
	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]
	[[kategori:Eidsvoll kommune]]		[[kategori:Eidsvoll kommune]]

Cnyborg: hbr

2018-11-22T14:45:30Z

hbr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. nov. 2018 kl. 14:45
Linje 62:		Linje 62:
	*Flyen, Simen: ''Eidsvoll bygds historie 1940-1960.'' Eidsvoll kommune 2005.		*Flyen, Simen: ''Eidsvoll bygds historie 1940-1960.'' Eidsvoll kommune 2005.
	*[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]		*[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]
			* {{hbr1-1\|pf01052994000249\|Johan Fredrik Voss}}.
	*[http://www.sno.no/applications/DocumentLibraryManager/upload/FL/1963_20/1963_20_2.pdf Folk og land, august 1963]		*[http://www.sno.no/applications/DocumentLibraryManager/upload/FL/1963_20/1963_20_2.pdf Folk og land, august 1963]
	*Forr, Gudleiv og Vold, Helge (red.): ''Landsgymnaset''. Det Norske Samlaget 2007.		*Forr, Gudleiv og Vold, Helge (red.): ''Landsgymnaset''. Det Norske Samlaget 2007.

PaulVIF på 17. jun. 2018 kl. 14:30

2018-06-17T14:30:39Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jun. 2018 kl. 14:30
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}		<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}
	'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død i [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]~~, og han~~ var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>		'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død i [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]. Han var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>


	== Familie, oppvekst og utdanning ==		== Familie, oppvekst og utdanning ==
	[[~~Bilde~~:Aars og Voss skole 1880.jpg\|thumb\|[[Aars og Voss skole]], ca. 1880. {{byline\|O. Væring}}]]		[[Fil:Aars og Voss skole 1880.jpg\|thumb\|[[Aars og Voss skole]], ca. 1880. {{byline\|O. Væring}}]]
	Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.		Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.

Linje 17:		Linje 17:
	== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==		== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==
	{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}		{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}
	[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>		[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Skulen fekk namnet ''Volda private millomskole og gymnas'' i 1910, og som vart til [[Volda landsgymnas]] i 1914 då skulen fekk offentleg støtte. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>

	Same år fekk Johan Fredrik Voss lektorstilling på det fyrste ''offentlege'' landsgymnaset som var starta på [[Voss]] året før. Der var han i fem år, til han i 1922 vart den fyrste rektoren på [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Det stod hard strid om denne rektortilsetjinga, fyrst og fremst på grunn av språkspørsmålet. Riksmålsfolket og representantar for den samnorskprega [[Østlandsk reisning]] stod mot dei sentrale pådrivarane i landsgymnassaka, som var landsmålsforkjemparar.		Same år fekk Johan Fredrik Voss lektorstilling på det fyrste ''offentlege'' landsgymnaset som var starta på [[Voss]] året før. Der var han i fem år, til han i 1922 vart den fyrste rektoren på [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Det stod hard strid om denne rektortilsetjinga, fyrst og fremst på grunn av språkspørsmålet. Riksmålsfolket og representantar for den samnorskprega [[Østlandsk reisning]] stod mot dei sentrale pådrivarane i landsgymnassaka, som var landsmålsforkjemparar.

PaulVIF: /* Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles */

2018-04-25T14:12:43Z

Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. apr. 2018 kl. 14:12
Linje 16:		Linje 16:

	== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==		== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==
			{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}
	[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>		[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>

PaulVIF: /* Nasjonalisten og målmannen */

2016-08-15T10:45:17Z

Nasjonalisten og målmannen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. aug. 2016 kl. 10:45
Linje 38:		Linje 38:
	Voss var formann i [[Studentmållaget]] i 1906 og 1909. Han var fyrste redaktøren for Heimsyn, som var ei fast spalte for mållaget i avisa [[Den 17de Mai]].		Voss var formann i [[Studentmållaget]] i 1906 og 1909. Han var fyrste redaktøren for Heimsyn, som var ei fast spalte for mållaget i avisa [[Den 17de Mai]].

	Storhendingane rundt 1905 styrka og utdjupa Voss sine nasjonale kjensler. Han var sterkt mot [[~~Karlstad-forliket~~]], og var blant studentaktivistane som protesterte mot dette med pamflettar, protestmøte og pipekonsertar. «[…] eit par av oss hamna jamvel i [[Møllergata 19]] ein kveld» (altså i arresten), fortel han sjølv.<ref>Studentene 1901 (1926).</ref>		Storhendingane rundt 1905 styrka og utdjupa Voss sine nasjonale kjensler. Han var sterkt mot [[Karlstadforliket]], og var blant studentaktivistane som protesterte mot dette med pamflettar, protestmøte og pipekonsertar. «[…] eit par av oss hamna jamvel i [[Møllergata 19]] ein kveld» (altså i arresten), fortel han sjølv.<ref>Studentene 1901 (1926).</ref>


	== Okkupasjonstida ==		== Okkupasjonstida ==

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T12:14:02Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 12:14
Linje 89:		Linje 89:
	[[Kategori:Dødsfall i 1966]]		[[Kategori:Dødsfall i 1966]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{nn}}

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jun. 2018 kl. 14:30
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}		<onlyinclude>{{thumb\|Johan Fredrik Voss.jpg\|Johan Fredrik Voss}}
	'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død i [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]~~, og han~~ var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>		'''[[Johan Fredrik Voss]]''' (fødd i [[Haus]] ved [[Bergen]] 29. juli [[1883]], død i [[1966]]) var skulemann og nynorskforkjempar. Han var ein sentral person for målrørsla i akademiske krinsar, mellom anna som leiar i [[Studentmållaget]] og hovudmann bak [[Pønskarlaget]] ved [[Universitetet i Kristiania]]. Yrkesgjerninga og samfunnsinnsatsen hans kom særskilt [[landsgymnas\|landsgymnasa]] til gode. Landsgymnas var ei viktig fanesak for målfolket. Voss starta på privat basis det fyrste av desse i [[Volda]]. Han var sidan lektor ved [[Voss landsgymnas\|Voss offentlege landsgymnas]] og rektor ved [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Som rektor på Eidsvoll 1922-1945 var han ein dugande skuleleiar, men også omstridd. Det siste hang både saman med hans kompromisslause standpunkt i målsaka og med hans politiske haldningar. Under krigen gjekk han inn i [[NS]] og hadde fleire viktige verv særleg lokalt, men også i fylket og til dels i kulturpolitikken på nasjonal basis. Han vart avsett som rektor i 1945 og dømt for landssvik.</onlyinclude>


	== Familie, oppvekst og utdanning ==		== Familie, oppvekst og utdanning ==
	[[~~Bilde~~:Aars og Voss skole 1880.jpg\|thumb\|[[Aars og Voss skole]], ca. 1880. {{byline\|O. Væring}}]]		[[Fil:Aars og Voss skole 1880.jpg\|thumb\|[[Aars og Voss skole]], ca. 1880. {{byline\|O. Væring}}]]
	Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.		Familienamnet Voss stammar frå tyske innvandrarar på 1700-talet, og har ikkje noko med [[Voss kommune\|det norske stadnamnet]] å gjere. Johan Fredrik Voss sin farfars farfar Jacob Voss kom frå Meklenburg i 1776 og vart kjøpmann på Bryggen i Bergen.

Linje 17:		Linje 17:
	== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==		== Landsgymnaset og skulefagleg verksemd elles ==
	{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}		{{thumb\|Voss landsgymnas.jpg\|[[Voss landsgymnas]].\|[[Per Braaten]]/[[Hardanger og Voss museum]]\|1933}}
	[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>		[[Bilde:Eidsvoll landsgymnas Wilse 1924.jpg\|thumb\|Eidsvoll folkehøgskole, som ble tatt i bruk som internatbygning for landsgymnaset.{{byline\|Anders Beer Wilse}}]]Yrkesbanen til Johan Fredrik Voss tok for alvor til i 1910. Saman med studiekameraten [[Olav Riste]] kjøpte han det året [[Skulestaden Volda\|Aage Stabells private middelskule]] i [[Volda]], og starta der det fyrste gymnaset i landet med landsmål (nynorsk) som hovudmål. Skulen fekk namnet ''Volda private millomskole og gymnas'' i 1910, og som vart til [[Volda landsgymnas]] i 1914 då skulen fekk offentleg støtte. Det vart ein suksess, og kan reknast som det fyrste landsgymnaset i landet.<ref>[http://da.digitalarkivet.no/ft/person/pf01036754000956/ Folketeljinga 1910 for Volda]</ref> Landsmålsmannen Voss vart i 1917 den fyrste leiaren i [[Volda Mållag]].<ref>Aarflot 1977, s. 66.</ref>

	Same år fekk Johan Fredrik Voss lektorstilling på det fyrste ''offentlege'' landsgymnaset som var starta på [[Voss]] året før. Der var han i fem år, til han i 1922 vart den fyrste rektoren på [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Det stod hard strid om denne rektortilsetjinga, fyrst og fremst på grunn av språkspørsmålet. Riksmålsfolket og representantar for den samnorskprega [[Østlandsk reisning]] stod mot dei sentrale pådrivarane i landsgymnassaka, som var landsmålsforkjemparar.		Same år fekk Johan Fredrik Voss lektorstilling på det fyrste ''offentlege'' landsgymnaset som var starta på [[Voss]] året før. Der var han i fem år, til han i 1922 vart den fyrste rektoren på [[Eidsvoll landsgymnas\|Eidsvoll offentlege landsgymnas]]. Det stod hard strid om denne rektortilsetjinga, fyrst og fremst på grunn av språkspørsmålet. Riksmålsfolket og representantar for den samnorskprega [[Østlandsk reisning]] stod mot dei sentrale pådrivarane i landsgymnassaka, som var landsmålsforkjemparar.