Kolsgard (Sør-Aurdal) - Sideversjonshistorikk

Kallrustad på 17. jan. 2020 kl. 12:57

2020-01-17T12:57:21Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. jan. 2020 kl. 12:57
Linje 12:		Linje 12:
	\| sokn = [[Reinli sokn\|Reinli]]		\| sokn = [[Reinli sokn\|Reinli]]
	\| kommune = [[Sør-Aurdal kommune\|Sør-Aurdal]]		\| kommune = [[Sør-Aurdal kommune\|Sør-Aurdal]]
	\| fylke = [[~~Oppland~~]]		\| fylke = [[Innlandet fylke\|Innlandet]]
	\| gnr = 13		\| gnr = 13
	\| bnr =		\| bnr =

Cnyborg: {{nn}}

2016-02-09T19:33:52Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 9. feb. 2016 kl. 19:33
Linje 135:		Linje 135:
	[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]
	{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}		{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}
			{{nn}}

Cnyborg på 17. aug. 2015 kl. 13:18

2015-08-17T13:18:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. aug. 2015 kl. 13:18
Linje 134:		Linje 134:
	[[Kategori:Garder]]		[[Kategori:Garder]]
	[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]
	~~[[Kategori:Cnyborgslekt]]~~
	{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}		{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}

Cnyborg: Kategori:Cnyborgslekt

2015-07-03T14:47:18Z

Kategori:Cnyborgslekt

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. jul. 2015 kl. 14:47
Linje 134:		Linje 134:
	[[Kategori:Garder]]		[[Kategori:Garder]]
	[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]
			[[Kategori:Cnyborgslekt]]
	{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}		{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}

Cnyborg på 3. mar. 2014 kl. 08:43

2014-03-03T08:43:43Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. mar. 2014 kl. 08:43
Linje 134:		Linje 134:
	[[Kategori:Garder]]		[[Kategori:Garder]]
	[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]		[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]
			{{artikkelkoord\|60.83097\|N\|9.49829\|Ø}}

Cnyborg: /* Kjelder */

2014-03-03T08:42:58Z

Kjelder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. mar. 2014 kl. 08:42
Linje 120:		Linje 120:
	* ''Timann Knutsson'' (f. omkr. 1645), nemnt 1664 til 1681.		* ''Timann Knutsson'' (f. omkr. 1645), nemnt 1664 til 1681.
	* ''Pål Knutsson'' (f. omkr. 1643), nemnt 1664 til 1682.		* ''Pål Knutsson'' (f. omkr. 1643), nemnt 1664 til 1682.

			==Referansar==

			<references/>

	==Kjelder==		==Kjelder==

	* {{Gjermundsen 1987}}		* {{Gjermundsen 1987}}
	* {{Oluf Rygh\|Rygh, Oluf]]: ''[[Norske Gaardnavne]]''		* [[Oluf Rygh\|Rygh, Oluf]]: ''[[Norske Gaardnavne]]''
	* ''[[Skattematrikkelen 1647]]'', [http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=skattoppland1647 Oppland]		* ''[[Skattematrikkelen 1647]]'', [http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=skattoppland1647 Oppland]
	* {{kartverket\|127135}}		* {{kartverket\|127135}}

Cnyborg: /* Bruk */

2014-03-03T08:42:24Z

Bruk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. mar. 2014 kl. 08:42
Linje 45:		Linje 45:
	===Bruk II og III===		===Bruk II og III===

	{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk II og III (Sør-Aurdal)}}		{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk II og III (Sør-Aurdal)\|målform=nn}}

	Bruk II vart i 1736 slått saman med bruk III, men i 1757 vart dei delt att. I 1769 vart så både bruk II og bruk III delt i to like delar. Bruk II og IIIa og partar frå VIa og VIb, vart i 1804 og 1808 kjøpt opp og slått saman til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16) bnr. 16, også kalla ''Umundsgarden''.		Bruk II vart i 1736 slått saman med bruk III, men i 1757 vart dei delt att. I 1769 vart så både bruk II og bruk III delt i to like delar. Bruk II og IIIa og partar frå VIa og VIb, vart i 1804 og 1808 kjøpt opp og slått saman til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16) bnr. 16, også kalla ''Umundsgarden''.
Linje 68:		Linje 68:
	===Bruk IV===		===Bruk IV===

	{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk IV (Sør-Aurdal)}}		{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk IV (Sør-Aurdal)\|målform=nn}}

	Bruk IV vart del i 1759. IVa vart så i 1782 slått saman med ein part frå bruk V til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/3)\|Framgard]] bnr. 3, kjend som ''Ellingsgarden''. Bruk IVb vart til [[Haslatn (Sør-Aurdal 13/9)\|Haslatn]] bnr. 9.		Bruk IV vart del i 1759. IVa vart så i 1782 slått saman med ein part frå bruk V til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/3)\|Framgard]] bnr. 3, kjend som ''Ellingsgarden''. Bruk IVb vart til [[Haslatn (Sør-Aurdal 13/9)\|Haslatn]] bnr. 9.
Linje 82:		Linje 82:
	===Bruk V===		===Bruk V===

	{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk V (Sør-Aurdal)}}		{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk V (Sør-Aurdal)\|målform=nn}}

	Bruk V vart til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/1)\|Framgard]] bnr. 1, også kalla ''Nilsegarden''. Utskilde bruk:		Bruk V vart til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/1)\|Framgard]] bnr. 1, også kalla ''Nilsegarden''. Utskilde bruk:
Linje 94:		Linje 94:
	===Bruk VI===		===Bruk VI===

	{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk VI (Sør-Aurdal)}}		{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk VI (Sør-Aurdal)\|målform=nn}}

	Bruk VI vart delt i to like delar i 1795. Frå både VIa og VIb vart det fråseld fleire bruk, og resten vart del av [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16)\|Framgard]] bnr. 16 saman med delar av bruk II og III.		Bruk VI vart delt i to like delar i 1795. Frå både VIa og VIb vart det fråseld fleire bruk, og resten vart del av [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16)\|Framgard]] bnr. 16 saman med delar av bruk II og III.

Cnyborg: /* Bruk I */

2014-03-03T08:41:27Z

Bruk I

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. mar. 2014 kl. 08:41
Linje 35:		Linje 35:
	===Bruk I===		===Bruk I===

	{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk I (Sør-Aurdal)}}		{{utdypende artikkel\|Framgarden bruk I (Sør-Aurdal)\|målform=nn}}

	Bruk I vart etter kvart ein del redusert gjennom frådeling. I 1856 vart bruket slått saman med [[Svartlie (Sør-Aurdal)\|Svartlie]] og [[Sveltrud (Sør-Aurdal)\|Sveltrud]] frå bruk VIa til [[Svartlie og Sveltrud]], gnr. 13/12.		Bruk I vart etter kvart ein del redusert gjennom frådeling. I 1856 vart bruket slått saman med [[Svartlie (Sør-Aurdal)\|Svartlie]] og [[Sveltrud (Sør-Aurdal)\|Sveltrud]] frå bruk VIa til [[Svartlie og Sveltrud]], gnr. 13/12.

Cnyborg: Ny side: {{Infoboks gard | målform = | bgfarge = | navn = Kolsgard | bilde = | bildestr = | bildetekst = | altnavn = Kollsgard; Framgard; Framgard...

2014-03-03T08:36:57Z

Ny side: {{Infoboks gard | målform = | bgfarge = | navn = Kolsgard | bilde = | bildestr = | bildetekst = | altnavn = Kollsgard; Framgard; Framgard...

Ny side

{{Infoboks gard
| målform =
| bgfarge =
| navn = Kolsgard
| bilde =
| bildestr =
| bildetekst =
| altnavn = Kollsgard; Framgard; Framgarde; Framgarden
| førstnevnt =
| ryddet =
| sted = [[Reinli]]
| sokn = [[Reinli sokn|Reinli]]
| kommune = [[Sør-Aurdal kommune|Sør-Aurdal]]
| fylke = [[Oppland]]
| gnr = 13
| bnr =
| areal =
| bruk =
| type =
| gateadr =
| postnr =
}}
'''[[Kolsgard (Sør-Aurdal)|Kolsgard]]''' eller ''Framgard / Framgarden'' er ein [[matrikkelgard]] i [[Sør-Aurdal kommune]] i [[Valdres]]. Garden ligg på rundt 500 meter over havet i [[Reinli]], rett ved [[Reinli stavkyrkje]]. Garden er delt i ei rekkje bruk.

==Namnet==

Opphavleg var nok Kolsgard namnet, og det vert i dag nytta i forma ''Kolsgard''<ref>{{kartverket|1223782}}</ref>. Men namnet Framgarden vart tidleg nytta side om side med Kolsgard. Truleg var det eit namn på ein del av garden, den som lå fremst, men kva han låg fremst i høve til veit ein ikkje. Bruket som i dag nyttar namnet Framgarden har forma ''Framgard''<ref>{{kartverket|127135}}</ref>. Allereie i 1712 skal Framgard og Austegard ha delt tun, så desse to namna kan også gå om kvarandre.

Kolsgard kjem ifølgje [[Oluf Rygh]] frå ''Kolsgarðr'', av mannsnamnet ''Kolr''<ref>[http://www.dokpro.uio.no/perl/navnegransking/rygh_ng/rygh_visetekst.prl?s=n&Vise=Vise&KRYSS77795%4017738=on Norske Gaardnavne 4, s. 223]</ref>. Dette er eit av dei eldste gardsnamna i bygda. Tidleg på 1600-talet nemnast ''Kolgiorde'' og ''Koldtzgiorde'', som truleg er forvanskingar av Kolsgard.

==Bruk==

Garden vart oppdelt frå midten av 1600-talet. [[Jon Ola Gjermundsen]] har i ''Gard og bygd i Sør-Aurdal'' sett opp fire bruk som er nemnt i 1664, og seks bruk på 1700-talet. Bruk- og brukarhistoria på Kolsgard er komplisert, men det er her prøvd å sette ho opp systematisk.

===Bruk I===

{{utdypende artikkel|Framgarden bruk I (Sør-Aurdal)}}

Bruk I vart etter kvart ein del redusert gjennom frådeling. I 1856 vart bruket slått saman med [[Svartlie (Sør-Aurdal)|Svartlie]] og [[Sveltrud (Sør-Aurdal)|Sveltrud]] frå bruk VIa til [[Svartlie og Sveltrud]], gnr. 13/12.

Utskilde bruk:
* [[Brøtin (Sør-Aurdal 13/13)|Brøtin]], bnr. 13, fråseld i 1827. Også kalla ''Liungbruket''.
* [[Framgardslie (Sør-Aurdal 13/24)|Framgardslie]], bnr. 24, utskild i 1890. Også kalla ''Barbrobruket''.

===Bruk II og III===

{{utdypende artikkel|Framgarden bruk II og III (Sør-Aurdal)}}

Bruk II vart i 1736 slått saman med bruk III, men i 1757 vart dei delt att. I 1769 vart så både bruk II og bruk III delt i to like delar. Bruk II og IIIa og partar frå VIa og VIb, vart i 1804 og 1808 kjøpt opp og slått saman til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16) bnr. 16, også kalla ''Umundsgarden''.

Utskilde bruk:
* [[Haslatn (Sør-Aurdal 13/21)|Haslatn]], bnr. 21, utskild i 1857 frå Framgarden bnr. 16.
* [[Josefsplassen (Sør-Aurdal)|Josefsplassen]], bnr. 17, utskild frå Framgarden bnr. 16 i 1877. Også kalla ''Nybrøtin''.
* [[Haslatn (Sør-Aurdal 13/23)|Haslatn]], bnr. 23, utskild i 1884 frå Haslatn bnr. 21.
* [[Godvannstad (Sør-Aurdal)]], bnr. 38, utskild i 1897 frå Haslatn bnr. 21.
* [[Turkeremme (Sør-Aurdal)|Turkeremme]], utskild frå Framgarden bnr. 16 før 1908.
* [[Framgardshagin (Sør-Aurdal)|Framgardshagin]], utskild frå Turkeremme.

Frå den andre delen av bruka, II og IIIb, vart det også utskild nye bruk:
* [[Ellevsbakkatn (Sør-Aurdal)|Ellevsbakkatn]], bnr. 14, utskild frå bruk II og IIIb.
* [[Framgard (Sør-Aurdal 13/26)|Framgard]], bnr. 26, utskild frå bruk II og IIIb, med tillegg av part frå [[Framgard (Sør-Aurdal 13/1)|Framgard]] bnr. 1.
* [[Nedre Slettet (Sør-Aurdal)|Nedre Slettet]], bnr. 15, utskild frå Ellevsbakkatn bnr. 14 i 1837
* [[Pålelie (Sør-Aurdal)|Pålelie]], bnr. 28, utskild frå Framgard bnr. 26 i 1855.
* [[Lykkja (Sør-Aurdal)|Lykkja]], bnr. 29, utskild frå Framgard bnr. 26 i 1855.
* [[Hagin (Sør-Aurdal 13/27)|Hagin]], bnr. 27, utskild frå Framgard bnr. 26 i 1857.
* [[Framgard (Sør-Aurdal 13/30)|Framgard]], bnr. 30, utskild frå Framgard bnr. 26 i 1857. Også kalla ''Øvre Kollsgardbrøtin''.

===Bruk IV===

{{utdypende artikkel|Framgarden bruk IV (Sør-Aurdal)}}

Bruk IV vart del i 1759. IVa vart så i 1782 slått saman med ein part frå bruk V til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/3)|Framgard]] bnr. 3, kjend som ''Ellingsgarden''. Bruk IVb vart til [[Haslatn (Sør-Aurdal 13/9)|Haslatn]] bnr. 9.

Utskilde bruk:
* [[Brettatn (Sør-Aurdal 13/24)|Brettatn]], bnr. 24, utskild i 1812 frå Framgard bnr. 3.
* [[Haslebrøtin (Sør-Aurdal)|Haslebrøtin]], bnr. 11, utskild frå Haslatn bnr. 9 i 1823.
* [[Vilhelmshaugen (Sør-Aurdal)|Vilhelmshaugen]], bnr. 7, utskild frå Framgard bnr. 3 i 1870.
* [[Kjørum (Sør-Aurdal)|Kjørum]], bnr. 5, utskild frå Framgard bnr. 3 i 1875.
* [[Kvednajordet (Sør-Aurdal)|Kvednajordet]], bnr. 4, utskild frå Framgard bnr. 3 i 1876.
* [[Hermundslie (Sør-Aurdal)|Hermundslie]], bnr. 25, utskild frå Brettatn i 1888.

===Bruk V===

{{utdypende artikkel|Framgarden bruk V (Sør-Aurdal)}}

Bruk V vart til [[Framgard (Sør-Aurdal 13/1)|Framgard]] bnr. 1, også kalla ''Nilsegarden''. Utskilde bruk:

* [[Kyrkjebøen (Sør-Aurdal 13/2)|Kyrkjebøen]], bnr. 2, utskild frå Framgard bnr. 1 i 1837.
* [[Lyhushaugen (Sør-Aurdal)|Lyhushaugen]], husmannsplass, fråseld frå Framgard bnr. 1 i 1841 og kjøpt attende i 1861.
* [[Dalabakkin (Sør-Aurdal)|Dalabakkin]], bnr. 39, utskild frå Framgard bnr. 1 i 1904.
* [[Møldbakkin (Sør-Aurdal)|Møldbakkin]], bnr. 62, utskild frå Framgard bnr. 1 i 1947.
* [[Bruhagin (Sør-Aurdal 13/68)|Bruhagin]], bnr. 68, utskild frå Framgard bnr. 1 i 1949.

===Bruk VI===

{{utdypende artikkel|Framgarden bruk VI (Sør-Aurdal)}}

Bruk VI vart delt i to like delar i 1795. Frå både VIa og VIb vart det fråseld fleire bruk, og resten vart del av [[Framgard (Sør-Aurdal 13/16)|Framgard]] bnr. 16 saman med delar av bruk II og III.

Utskilde bruk:
* [[Sveltrud (Sør-Aurdal)|Sveltrud]], fråseld frå bruk VIa i 1796.
* [[Svartlie (Sør-Aurdal)|Svartlie]], fråseld frå bruk VIa i 1796. Sveltrud og Svartlie vart seinare slått saman, sjå bruk I.
* [[Klavabrøtin (Sør-Aurdal)|Klavabrøtin]], fråseld frå bruk VIb til [[Leineikro (Sør-Aurdal)|Leineikro]], gnr. 12/17, seinare utskild frå Lineikro.

==Eigarar==

Den fyrste eigaren som er kjend er Arne Tomle frå [[Land (Sør-Aurdal)|Land]] som eigde ein [[Leksikon:Hudlag|hud]] i Kolsgard. Året etter er det nemnt ein Tøstein Belgum som eigde 10 [[laupsbol]] i [[Vestgard (Sør-Aurdal)|Vestgard]], og det ser ut til å vore eit eigarfellesskap mellom Vestgard og Kolsgard.

I [[matrikkelen 1667]] eigde [[Aurdal prestegjeld|Aurdal prestebol]] halvanna pund smør medan [[Reinli sokn]] eigde fire skinn. Resten av garden var bondegods. Bøndene eigde også eitt skinn i [[Vøll (Sør-Aurdal)|Vøll engeland]] og fem skinn i [[Stavadale (Sør-Aurdal)|Stavadale]]. I 1803 eigde kyrkja framleis ein del av garden: Prestebolet hadde 1 pund 15 ½ merker smør og Reinli sokn hadde eitt skinn. I 1824 vart så prestebolets del seld til sjølveige.

==Brukarar / eigarar==

Denne lista dekkjer tida fram til deling av garden midt på 1600-talet. Seinare brukarer og eigarar kan ein finne i artiklar om dei einskilde bruka. Delinga mellom fire brukarar på midten av 1600-talet er det vanskeleg å finne ut av. Ein veit ikkje kva del den einskilde brukar satt på. Det ein veit er at det ikkje berre var gode høve mellom dei, for det var fleire rettssaker om eigedomsretten.

* ''Ola'', truleg ''Ola Bjørnsson Vestgard'', nemnt frå 1612 til 1631.
* ''Ola'', nemnt fram til 1643.
* ''Knut'', kan vere Knut Bjørnsson Brattrud, son til [[Bjørn Brattrud]], nemnt frå 1644. Skal ifølgje eit skøyte frå 1641 ha budd på Kollgard også tidlegare.
* ''Gudbrand Tøsteinsson'' (f. omkr. 1616), brukar saman med Knut i 1647 og åleine i 1647. Også nemnt i 1664 til 1681.
* ''Knut Knutsson'' (f. omkr. 1599), kan vere son til Knut som er nemnt frå 1644. Nemnt som brukar i 1664. Barn ein kjenner:
* ''Timann Knutsson'' (f. omkr. 1645), nemnt 1664 til 1681.
* ''Pål Knutsson'' (f. omkr. 1643), nemnt 1664 til 1682.

==Kjelder==

* {{Gjermundsen 1987}}
* {{Oluf Rygh|Rygh, Oluf]]: ''[[Norske Gaardnavne]]''
* ''[[Skattematrikkelen 1647]]'', [http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&bokid=skattoppland1647 Oppland]
* {{kartverket|127135}}

[[Kategori:Garder]]
[[Kategori:Sør-Aurdal kommune]]