Kristnebleie (dåpssmekke) - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: {{ikke koord}}

2015-05-12T13:41:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. mai 2015 kl. 13:41
Linje 30:		Linje 30:
	[[Kategori: Vestlandet]]		[[Kategori: Vestlandet]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{ikke koord}}

Cnyborg: lenkeretting

2015-02-20T09:19:32Z

lenkeretting

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. feb. 2015 kl. 09:19
Linje 18:		Linje 18:
	==Datering av bruk==		==Datering av bruk==

	Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå [[Lavik]] i [[Sogn]], medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.		Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå [[Lavik (Høyanger)\|Lavik]] i [[Sogn]], medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==

Knut Rage på 24. mai 2014 kl. 17:15

2014-05-24T17:15:22Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. mai 2014 kl. 17:15
Linje 8:		Linje 8:
	==Vern mot vonde makter==		==Vern mot vonde makter==

	Agdertypen er gjerne meir avrunda i formen samanlikna med vestlandstypen, som er trapesforma og prega av rette liner. Begge kan ha ei svak utringing i halsen. Smekkene er som regel laga av raudt ullstoff, klede, vadmål, ulldamask eller glansa tøy, med kanting av silke eller fløyel i blått, grønt eller svart. Innanfor kanten vert det raude midtfeltet ramma inn av metallband eller metallknipling i sølv eller gull, som også går diagonalt over smekken og dannar skråkors og rombeforma felt. Metall er eit velkjend vern mot vonde makter. Innanfor desse glitrande rammene får fantasien fritt spelerom, og ei rekkje ulike materialar vert tekne i bruk.		Agdertypen er gjerne meir avrunda i formen samanlikna med vestlandstypen, som er trapesforma og typisk prega av rette liner. Begge kan ha ei svak utringing i halsen. Smekkene er som regel laga av raudt ullstoff, klede, vadmål, ulldamask eller glansa tøy, med kanting av silke eller fløyel i blått, grønt eller svart. Innanfor kanten vert det raude midtfeltet ramma inn av metallband eller metallknipling i sølv eller gull, som også går diagonalt over smekken og dannar skråkors og rombeforma felt. Metall er eit velkjend vern mot vonde makter. Innanfor desse glitrande rammene får fantasien fritt spelerom, og ei rekkje ulike materialar vert tekne i bruk.

	Dekoren er eit uttrykk for folkeleg tru og forestilingar, i ei samanblanding av sansen for det festlege og dekorative i møte med det magiske i teiknsymbolar og materialar. Det er ei nærast grenselaus oppfinnsomheit, med det ønskjet å pryda og beskytta barnet. Av tradisjonelle dåpsplagg er det kristnebleien som fortel mest om folkelege oppfatningar om vonde makter og verneråd.		Dekoren er eit uttrykk for folkeleg tru og forestilingar, i ei samanblanding av sansen for det festlege og dekorative i møte med det magiske i teiknsymbolar og materialar. Det er ei nærast grenselaus oppfinnsomheit, med det ønskjet å pryda og beskytta barnet. Av tradisjonelle dåpsplagg er det kristnebleien som fortel mest om folkelege oppfatningar om vonde makter og verneråd.

Kallrustad på 14. mai 2014 kl. 07:59

2014-05-14T07:59:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. mai 2014 kl. 07:59
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850.\|Britt Kjellesvik Rage)}}		<onlyinclude>{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850.\|Britt Kjellesvik Rage}}
	'''[[Kristnebleie (dåpssmekke)\|Kristnebleie]]''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type. </onlyinclude>		'''[[Kristnebleie (dåpssmekke)\|Kristnebleie]]''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type. </onlyinclude>

Kallrustad: korrigerer lenking av oppslagsord

2014-05-14T07:57:09Z

korrigerer lenking av oppslagsord

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. mai 2014 kl. 07:57
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850.\|Britt Kjellesvik Rage)}}		<onlyinclude>{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850.\|Britt Kjellesvik Rage)}}
	'''[[Kristnebleie]]''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type. </onlyinclude>		'''[[Kristnebleie (dåpssmekke)\|Kristnebleie]]''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type. </onlyinclude>

	==Variasjonar==		==Variasjonar==

Kallrustad: litt pirk, F2

2014-05-14T07:52:04Z

litt pirk, F2

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. mai 2014 kl. 07:52
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850. ~~(Foto:~~Britt Kjellesvik Rage)}}		<onlyinclude>{{thumb\|Kristnebleie.jpg\|Kristnebleie (dåpssmekke) frå [[Onarheim]], [[Tysnes]] i [[Sunnhordland]]. Ca. 1850.\|Britt Kjellesvik Rage)}}
			'''[[Kristnebleie]]''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type. </onlyinclude>
	'''Kristnebleie''' var ein mykje brukt dåpsskikk på [[Vestlandet]] med å leggja ein brodert duk over brystet på dåpsbarnet når ein heldt det fram til døypefonten. Kristnebleien var dekorert med forskjellige symbol som skulle halda vonde maktar ute. Det er ei smal, avstiva smekke utan knyteband, som berre var meint å leggja oppå barnet, frå halsen til føtene. Smekken var utbreidd særleg på Vestlandet, frå [[Vest-Agder]] og langs kysten til [[Sogn og Fjordane]]. Det finst også nokre få døme på dåpssmekker frå [[Telemark]] og [[Aust-Agder]], men desse er av ein mindre type.

	==Variasjonar==		==Variasjonar==

	Brystduken har gått under forskjellige namn og har gjerne hatt ein ulik form, alt etter dei ulike landsdelane. På Vestlandet har ein gjerne nytta omgrepet ~~"kristnaduk"~~, mens ein i [[Agder]] har brukt termen ~~"smykke"~~. Men som oftast har ein kalla denne brystduken for ~~"bleie"~~ eller ~~"kristnebleie"~~, truleg eit namn som har vorte overført frå ein tidlegare type plagg, det kvite dåpslakenet som vart kalla bløye eller bleie. Kristnebleien må difor vera av yngre type enn dåpslakenet.		<onlyinclude>Brystduken har gått under forskjellige namn og har gjerne hatt ein ulik form, alt etter dei ulike landsdelane. På Vestlandet har ein gjerne nytta omgrepet «kristnaduk», mens ein i [[Agder]] har brukt termen «smykke». Men som oftast har ein kalla denne brystduken for «bleie» eller «kristnebleie», truleg eit namn som har vorte overført frå ein tidlegare type plagg, det kvite dåpslakenet som vart kalla bløye eller bleie. Kristnebleien må difor vera av yngre type enn dåpslakenet.</onlyinclude>

	==Vern mot vonde makter==		==Vern mot vonde makter==

	Agdertypen er gjerne meir avrunda i formen samanlikna med ~~Vestlandstypen~~, som er trapesforma og prega av rette liner. Begge kan ha ei svak utringing i halsen. Smekkene er som regel laga av raudt ullstoff, klede, vadmål, ulldamask eller glansa tøy, med kanting av silke eller fløyel i blått, grønt eller svart. Innanfor kanten vert det raude midtfeltet ramma inn av metallband eller metallknipling i sølv eller gull, som også går diagonalt over smekken og dannar skråkors og rombeforma felt. Metall er eit velkjend vern mot vonde makter. Innanfor desse glitrande rammene får fantasien fritt spelerom, og ei rekkje ulike materialar vert tekne i bruk.		Agdertypen er gjerne meir avrunda i formen samanlikna med vestlandstypen, som er trapesforma og prega av rette liner. Begge kan ha ei svak utringing i halsen. Smekkene er som regel laga av raudt ullstoff, klede, vadmål, ulldamask eller glansa tøy, med kanting av silke eller fløyel i blått, grønt eller svart. Innanfor kanten vert det raude midtfeltet ramma inn av metallband eller metallknipling i sølv eller gull, som også går diagonalt over smekken og dannar skråkors og rombeforma felt. Metall er eit velkjend vern mot vonde makter. Innanfor desse glitrande rammene får fantasien fritt spelerom, og ei rekkje ulike materialar vert tekne i bruk.

	Dekoren er eit uttrykk for folkeleg tru og forestilingar, i ei samanblanding av sansen for det festlege og dekorative i møte med det magiske i teiknsymbolar og materialar. Det er ei nærast grenselaus oppfinnsomheit, med det ønskjet å pryda og beskytta barnet. Av tradisjonelle dåpsplagg er det kristnebleien som fortel mest om folkelege oppfatningar om vonde makter og verneråd.		Dekoren er eit uttrykk for folkeleg tru og forestilingar, i ei samanblanding av sansen for det festlege og dekorative i møte med det magiske i teiknsymbolar og materialar. Det er ei nærast grenselaus oppfinnsomheit, med det ønskjet å pryda og beskytta barnet. Av tradisjonelle dåpsplagg er det kristnebleien som fortel mest om folkelege oppfatningar om vonde makter og verneråd.
Linje 19:		Linje 18:
	==Datering av bruk==		==Datering av bruk==

	Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå [[Lavik i Sogn]], medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.		Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå [[Lavik]] i [[Sogn]], medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==
	:*Christie, Inger Lise: Dåpsdrakter. C. Huitfeldt Forlag, 1990.		*Christie, Inger Lise: ''Dåpsdrakter''. C. Huitfeldt Forlag, 1990.
	:*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant		*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant
	:*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]		*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]

	[[Kategori: Dåp]]		[[Kategori: Dåp]]
	[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]		[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]
	[[Kategori: Folketru]]		[[Kategori: Folketru]]
			[[Kategori: Vestlandet]]
			{{F2}}

Knut Rage: /* Kjelder og litteratur */

2014-03-06T09:39:51Z

Kjelder og litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2014 kl. 09:39
Linje 25:		Linje 25:
	:*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant		:*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant
	:*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]		:*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]
	~~:*[http://www.bunad-magasinet.no/daapsplagg-og-paakledning-i-norge.4653166-147095.html%20 Dåpsplagg og påkledning i Norge. Magasinet Bunad, nettutg.]~~

	[[Kategori: Dåp]]		[[Kategori: Dåp]]
	[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]		[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]
	[[Kategori: Folketru]]		[[Kategori: Folketru]]

Knut Rage: /* Kjelder og litteratur */

2014-03-06T09:37:14Z

Kjelder og litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2014 kl. 09:37
Linje 25:		Linje 25:
	:*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant		:*Rage, Britt Kjellesvik: munnleg informant
	:*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]		:*[http://www.fylkesarkiv.no/kl/detalj/?id=104680 Dåpsklede i Nordfjord før 1900. Kulturhistorisk leksikon. Sogn og Fjordane fylkeskommune. Fylkesarkivet.]
	:*[http://www.bunad-magasinet.no/daapsplagg-og-paakledning-i-norge.4653166-147095.html%20 Dåpsplagg og påkledning i Norge. Magasinet Bunad, nettutg.]		:*[http://www.bunad-magasinet.no/daapsplagg-og-paakledning-i-norge.4653166-147095.html%20 Dåpsplagg og påkledning i Norge. Magasinet Bunad, nettutg.]

	[[Kategori: Dåp]]		[[Kategori: Dåp]]
	[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]		[[Kategori: Folkedrakter og bunader ]]
	[[Kategori: Folketru]]		[[Kategori: Folketru]]

Knut Rage: /* Datering av bruk */

2014-03-06T09:34:47Z

Datering av bruk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2014 kl. 09:34
Linje 19:		Linje 19:
	==Datering av bruk==		==Datering av bruk==

	Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå Lavik i Sogn, medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.		Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå [[Lavik i Sogn]], medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==

Knut Rage: /* Datering av bruk */

2014-03-06T09:34:23Z

Datering av bruk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mar. 2014 kl. 09:34
Linje 19:		Linje 19:
	==Datering av bruk==		==Datering av bruk==

	Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå Lavik i Sogn, medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900.		Nokre få smekker er forsynt med årstal og kan såleis fortelja noko om dateringa av bruken. Den tidlegast kjende dateringa er 1714, frå Lavik i Sogn, medan dei fleste smekkene med årstal er frå ca. 1800-1850. Skikken med kristnebleier heldt seg truleg fram til 1900. Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.

	Dåpssmekkene er i slekt med dei norske bruresmekkene av raudt ullstoff og med utsmykking med metall og band, og kan ha blitt utvikla sidan 1600-talet, ettersom me finn ei fullt ferdig utvikla dåpssmekke frå 1714.

	==Kjelder og litteratur==		==Kjelder og litteratur==