Mannhusing - Sideversjonshistorikk

Arnfinn Kjelland på 28. des. 2018 kl. 09:39

2018-12-28T09:39:22Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 28. des. 2018 kl. 09:39
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Mannhusing]]''' er i tradisjonell ~~språkbruke~~ eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver. Nemninga er kanskje best kjent frå ~~forsvarsbruk~~, når fienden stod i ~~landsdelene~~ eller bygda, og alle våpenføre menn skulle gå «mann av huse». Denne plikta går fram av landvernsbolkene i det gamle lovverket, og seinare av [[Christian Vs Norske Lov\|Kristian 5. Norske Lov]] 3. bok 17. kapittel om våpenhaldet.		'''[[Mannhusing]]''' er i tradisjonell språkbruk eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver. Nemninga er kanskje best kjent frå militært bruk, når fienden stod i landsdelen eller bygda, og alle våpenføre menn skulle gå «mann av huse». Denne plikta går fram av landvernsbolkene i det gamle lovverket, og seinare av [[Christian Vs Norske Lov\|Kristian 5. Norske Lov]] 3. bok 17. kapittel om våpenhaldet.

	Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom ~~desse att og~~ gjekk inn i ~~oppbodet~~ med erfaring frå slik teneste.		Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart som dei kom attende til heimtrakten gjekk dei inn i «mannhusingen» med erfaring frå slik teneste.

	Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene (ikkje frå legdene til kavaleriet), skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken. I tillegg skulle han ha ein [[løytnant]], tre [[sersjant]]ar, tre [[korporal]]ar og to [[tambur]]ar. Den heimeverande ålmugen skulle sørge for mat, våpen og ammunisjon.		Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet (mannhusingen), ein til tre frå soldat[[legd]]ene (ikkje frå legdene til kavaleriet), skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken. I tillegg skulle han ha ein [[løytnant]], tre [[sersjant]]ar, tre [[korporal]]ar og to [[tambur]]ar. Den heimeverande ålmugen skulle sørge for mat, våpen og ammunisjon.

	Det var desse utvalde som vart kalla [[landdragon]]ar, og dei skulle stå under det sivile embetsverket til dei eventuelt møtte fram til eit oppmarsjområde og dei militære overtok kommandoen.		Det var desse utvalde som vart kalla [[landdragon]]ar, og dei skulle stå under det sivile embetsverket til dei eventuelt møtte fram til eit oppmarsjområde og dei militære overtok kommandoen.

	Organiseringa var på plass under [[Gyldenløvefeiden]] og vart reorganisert ved starten på [[Den store nordiske krigen]] 1700-03. Under [[elleveårskrigen]] falt futen bort som sjef, og løytnanten hadde den reelle kommandoen. Men dette oppbodet erstatta ikkje den alminnelege		Organiseringa var på plass under [[Gyldenløvefeiden]] og vart reorganisert ved starten på [[Den store nordiske krigen]] 1700-03. Under [[elleveårskrigen]] falt futen bort som sjef, og løytnanten hadde den reelle kommandoen. Men dette oppbodet erstatta ikkje den alminnelege
	plikta til forsvar, og under krigen vart det halde [[våpenting]] for å kontrollere at lovreglane vart haldne. ~~Dette~~ alminnelegen oppbodet, «mannhusingen» vart òg utkalla både i 1709-12 og i 1716. I tillegg var det denne gruppa som fekk ansvaret for [[Leksikon:Vete\|vetevakthaldet]].		plikta til forsvar, og under krigen vart det halde [[våpenting]] for å kontrollere at lovreglane vart haldne. Det alminnelegen oppbodet, «mannhusingen», vart òg utkalla både i 1709-12 og i 1716. I tillegg var det denne gruppa som fekk ansvaret for [[Leksikon:Vete\|vetevakthaldet]].

	==Litteratur==		==Litteratur==

Arnfinn Kjelland på 3. des. 2018 kl. 12:43

2018-12-03T12:43:44Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. des. 2018 kl. 12:43
Linje 3:		Linje 3:
	Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom desse att og gjekk inn i oppbodet med erfaring frå slik teneste.		Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom desse att og gjekk inn i oppbodet med erfaring frå slik teneste.

	Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene, ikkje legdene til kavaleriet, skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken. I tillegg skulle han ha ein [[løytnant]], tre [[sersjant]]ar, tre [[korporal]]ar og to [[tambur]]ar. Den ~~hiemeverande~~ ålmugen skulle sørge for mat, våpen og ammunisjon.		Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene (ikkje frå legdene til kavaleriet), skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken. I tillegg skulle han ha ein [[løytnant]], tre [[sersjant]]ar, tre [[korporal]]ar og to [[tambur]]ar. Den heimeverande ålmugen skulle sørge for mat, våpen og ammunisjon.

	Det var desse utvalde som vart kalla [[landdragon]]ar, og dei skulle stå under det sivile embetsverket til dei eventuelt møtte fram til eit oppmarsjområde og dei militære overtok.		Det var desse utvalde som vart kalla [[landdragon]]ar, og dei skulle stå under det sivile embetsverket til dei eventuelt møtte fram til eit oppmarsjområde og dei militære overtok kommandoen.

	Organiseringa var på plass under [[Gyldenløvefeiden]] og vart reorganisert ved starten på [[Den store nordiske krigen]] 1700-03. Under [[elleveårskrigen]] falt futen bort som sjef, og løytnanten hadde den reelle kommandoen. Men dette oppbodet erstatta ikkje den alminnelege		Organiseringa var på plass under [[Gyldenløvefeiden]] og vart reorganisert ved starten på [[Den store nordiske krigen]] 1700-03. Under [[elleveårskrigen]] falt futen bort som sjef, og løytnanten hadde den reelle kommandoen. Men dette oppbodet erstatta ikkje den alminnelege

Arnfinn Kjelland på 3. des. 2018 kl. 12:40

2018-12-03T12:40:57Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. des. 2018 kl. 12:40
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Mannhusing]]''' er i tradisjonell språkbruke eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver. Nemninga er kanskje best kjent frå forsvarsbruk, når fienden stod i landsdelene eller bygda, og alle våpenføre menn skulle gå «mann av huse». Denne plikta går fram av landvernsbolkene i det gamle lovverket.		'''[[Mannhusing]]''' er i tradisjonell språkbruke eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver. Nemninga er kanskje best kjent frå forsvarsbruk, når fienden stod i landsdelene eller bygda, og alle våpenføre menn skulle gå «mann av huse». Denne plikta går fram av landvernsbolkene i det gamle lovverket, og seinare av [[Christian Vs Norske Lov\|Kristian 5. Norske Lov]] 3. bok 17. kapittel om våpenhaldet.

	Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom desse att og gjekk inn i oppbodet med erfaring frå slik teneste.		Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom desse att og gjekk inn i oppbodet med erfaring frå slik teneste.

	Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene, ikkje legdene til kavaleriet, skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken.		Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene, ikkje legdene til kavaleriet, skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken. I tillegg skulle han ha ein [[løytnant]], tre [[sersjant]]ar, tre [[korporal]]ar og to [[tambur]]ar. Den hiemeverande ålmugen skulle sørge for mat, våpen og ammunisjon.

			Det var desse utvalde som vart kalla [[landdragon]]ar, og dei skulle stå under det sivile embetsverket til dei eventuelt møtte fram til eit oppmarsjområde og dei militære overtok.

			Organiseringa var på plass under [[Gyldenløvefeiden]] og vart reorganisert ved starten på [[Den store nordiske krigen]] 1700-03. Under [[elleveårskrigen]] falt futen bort som sjef, og løytnanten hadde den reelle kommandoen. Men dette oppbodet erstatta ikkje den alminnelege
			plikta til forsvar, og under krigen vart det halde [[våpenting]] for å kontrollere at lovreglane vart haldne. Dette alminnelegen oppbodet, «mannhusingen» vart òg utkalla både i 1709-12 og i 1716. I tillegg var det denne gruppa som fekk ansvaret for [[Leksikon:Vete\|vetevakthaldet]].

	==Litteratur==		==Litteratur==
Linje 12:		Linje 17:
	[[Kategori:Militære termer]]		[[Kategori:Militære termer]]
	[[Kategori:Hæren]]		[[Kategori:Hæren]]
			[[Kategori:Store nordiske krig]]
	{{nn}}		{{nn}}

Arnfinn Kjelland: Ny side: '''Mannhusing''' er i tradisjonell språkbruke eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver...

2018-12-03T12:20:26Z

Ny side: '''Mannhusing''' er i tradisjonell språkbruke eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver...

Ny side

'''[[Mannhusing]]''' er i tradisjonell språkbruke eigentleg alt folket i ei samfunnseining, t.d. ein gard, ei grend, eit sokn eller liknande, som går saman om å løyse fellesoppgåver. Nemninga er kanskje best kjent frå forsvarsbruk, når fienden stod i landsdelene eller bygda, og alle våpenføre menn skulle gå «mann av huse». Denne plikta går fram av landvernsbolkene i det gamle lovverket.

Da legds[[hæren]] vart oppretta i 1628 vart reglane om mann av huse, folkeoppbodet, ståande, men endra karakter. Dei yngste vart da skrivne ut til hær og sjøforsvar, men etter kvart kom desse att og gjekk inn i oppbodet med erfaring frå slik teneste.

Statthaldaren, [[Ulrik Frederik Gyldenløve]], gav i 1673 instruks om at ''eit utval'' av folkeoppbodet, ein til tre frå soldat[[legd]]ene, ikkje legdene til kavaleriet, skulle under leiing av [[futen]] mønstrast og ekserast fire gong i året. Den eller dei utvalde skulle få dei beste private geværa som fanst i legdet, og futen skulle vere [[kaptein]] for styrken.

==Litteratur==
* Jenstad, Tor Erik og Dalen, Arnold: ''Trønderordboka''. Tapir 1997. {{bokhylla|NBN:no-nb_digibok_2010041603037}}
* Schiøtz, Johannes: Elleveårskrigens militære historie : avslutningen av den store nordiske krig. 1 : Almindelige forhold ved krigsutbruddet : Troppesamlingen i 1709. Forsvrasdepartementet 1936, side 182-187. {{bokhylla|NBN:no-nb_digibok_2014070305016}}

[[Kategori:Ordforklaringer]]
[[Kategori:Militære termer]]
[[Kategori:Hæren]]
{{nn}}