Olav Kringen - Sideversjonshistorikk

Stigrp: /* Internasjonalisten */ pirk

2022-04-16T20:53:55Z

Internasjonalisten: pirk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2022 kl. 20:53
Linje 34:		Linje 34:
	Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.		Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.

	Fleire viktige internasjonale kontaktar fekk Kringen allereie i Amerika. Spesielt må nemnast at han vart personleg kjent med den britiske (skotske) Labour-pioneren Keir Hardie, som var på agitasjonsreise i USA. ~~deretter~~ vart Kringen fast bidragsytar i Labour Leader.		Fleire viktige internasjonale kontaktar fekk Kringen allereie i Amerika. Spesielt må nemnast at han vart personleg kjent med den britiske (skotske) Labour-pioneren Keir Hardie, som var på agitasjonsreise i USA. Deretter vart Kringen fast bidragsytar i Labour Leader.

	Kringen var utsending til Den 2. internasjonales kongress i Paris 1900, der det vart vedteke å opprette ein permanent administrasjon for organisasjonen med sete i Brüssel. Kringen var arbeidarpartiets representant i Internasjonalens råd til 1906. Da Den 2. internasjonale (Den Sosialistiske Arbeider-Internasjonale)vart reetablert i Hamburg i mai 1923, var Kringen ein av dei fire delegatane frå Noreg på stiftingskongressen.<ref>Maurseth, P. 19xx:31.</ref>		Kringen var utsending til Den 2. internasjonales kongress i Paris 1900, der det vart vedteke å opprette ein permanent administrasjon for organisasjonen med sete i Brüssel. Kringen var arbeidarpartiets representant i Internasjonalens råd til 1906. Da Den 2. internasjonale (Den Sosialistiske Arbeider-Internasjonale)vart reetablert i Hamburg i mai 1923, var Kringen ein av dei fire delegatane frå Noreg på stiftingskongressen.<ref>Maurseth, P. 19xx:31.</ref>

Stigrp: /* Internasjonalisten */

2022-04-16T20:48:46Z

Internasjonalisten

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2022 kl. 20:48
Linje 31:		Linje 31:

	== Internasjonalisten ==		== Internasjonalisten ==
	{{thumb\|Olav Kringen gravminne.jpg\|~~Ola~~ Kringen er gravlagt på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo.\|Stig Rune Pedersen (2012)}}		{{thumb\|Olav Kringen gravminne.jpg\|Olav Kringen er gravlagt på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo.\|Stig Rune Pedersen (2012)}}
	Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.		Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.

Linje 40:		Linje 40:
	Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.		Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.

	~~Ola~~ Kringen er gravlagd på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo. Gravminnet er pryda med eit relieff av han.		Olav Kringen er gravlagd på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo. Gravminnet er pryda med eit relieff av han.

	== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==		== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==

Stigrp: /* Internasjonalisten */

2022-04-16T20:48:19Z

Internasjonalisten

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2022 kl. 20:48
Linje 40:		Linje 40:
	Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.		Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.

	Ola Kringen er gravlagd på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo.		Ola Kringen er gravlagd på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo. Gravminnet er pryda med eit relieff av han.

	== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==		== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==

Stigrp: /* Internasjonalisten */ setter inn bilde av gravminnet

2022-04-16T20:47:39Z

Internasjonalisten: setter inn bilde av gravminnet

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2022 kl. 20:47
Linje 31:		Linje 31:

	== Internasjonalisten ==		== Internasjonalisten ==
			{{thumb\|Olav Kringen gravminne.jpg\|Ola Kringen er gravlagt på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo.\|Stig Rune Pedersen (2012)}}
	Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.		Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.

Linje 38:		Linje 39:

	Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.		Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.

			Ola Kringen er gravlagd på [[Vestre gravlund (Oslo)\|Vestre gravlund]] i Oslo.

	== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==		== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==

Stigrp: /* Bakgrunn og familie */ Gravminnet forteller at kona Kristiane ble født i 1882

2022-04-16T20:45:31Z

Bakgrunn og familie: Gravminnet forteller at kona Kristiane ble født i 1882

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. apr. 2022 kl. 20:45
Linje 5:		Linje 5:
	Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg Kyrkjebok for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).		Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg Kyrkjebok for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).

	Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ho var jordmor. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882 ~~eller 1883~~, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.		Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ho var jordmor. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.

	== Til Amerika ==		== Til Amerika ==

Marianne Wiig: korr.

2020-11-25T09:01:48Z

korr.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. nov. 2020 kl. 09:01
Linje 3:		Linje 3:
	</onlyinclude>		</onlyinclude>
	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
	Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg ~~kyrkjebok~~ for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).		Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg Kyrkjebok for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).

	Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ho var jordmor. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882 eller 1883, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.		Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ho var jordmor. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882 eller 1883, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.

PaulVIF på 22. jul. 2018 kl. 07:53

2018-07-22T07:53:03Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 22. jul. 2018 kl. 07:53
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Kringen, Olav 1867-1951.jpg\|Olav Kringen.\|Ukjent/Wikipedia.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Kringen, Olav 1867-1951.jpg\|Olav Kringen.\|Ukjent/Wikipedia.}}
	'''[[Olav Kringen]]''' (fødd i [[Sel]] 27. juli 1867, død i Oslo 6. oktober 1951) var lærar, journalist, politikar og forfattar. Han var redaktør for ei lang rad sosialistiske blad i USA og Noreg, og korrespondent for kjende aviser i fleire andre land. Han var husmannsguten som vart den norske arbeidarrørsla si fremste røyst i internasjonal samanheng rundt førre hundreårsskiftet. Mellom anna var han norsk representant ved [[Den 2. internasjonale]]. Han omsette ''Det kommunistiske manifestet'' og ~~''Internasjonalen''~~ til norsk, og skreiv fleire bøker om sosialismen og arbeidarrørsla. Politisk høyrde han til den reformistiske fløya av denne rørsla. Han skreiv også dikt og romanar		'''[[Olav Kringen]]''' (fødd i [[Sel]] 27. juli 1867, død i Oslo 6. oktober 1951) var lærar, journalist, politikar og forfattar. Han var redaktør for ei lang rad sosialistiske blad i USA og Noreg, og korrespondent for kjende aviser i fleire andre land. Han var husmannsguten som vart den norske arbeidarrørsla si fremste røyst i internasjonal samanheng rundt førre hundreårsskiftet. Mellom anna var han norsk representant ved [[Den 2. internasjonale]]. Han omsette ''Det kommunistiske manifestet'' og [[«Internasjonalen»]] til norsk, og skreiv fleire bøker om sosialismen og arbeidarrørsla. Politisk høyrde han til den reformistiske fløya av denne rørsla. Han skreiv også dikt og romanar
	</onlyinclude>		</onlyinclude>
	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==

Hans P. Hosar på 21. mar. 2017 kl. 13:35

2017-03-21T13:35:08Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. mar. 2017 kl. 13:35
Linje 13:		Linje 13:

	== Arbeidsmann, lærar og journalist i USA 1887-1897 ==		== Arbeidsmann, lærar og journalist i USA 1887-1897 ==
	I Amerika tok Kringen seg gardsarbeid og ymse anna i sommarhalvåret, medan han sytte for å få seg skulegang om vintrane. Han gjekk mellom anna på det lutherske Augsburg College i Minneapolis. Han tok lærareksamen og arbeidde som lærar i grunnskulen i Minnesota og Dakota 1892-1895. Så gjekk han over til journalistikken, og var mellom anna redaktør for fråhaldsavisa ''Nye nordmanden'' i Minneapolis saman med ein annan norsk-amerikanar, [[H.A.Foss]]. På denne tida byrja Kringen å interessere seg for sosialismen, og han fortel sjølv at fråhaldsavisa under hans redaksjon litt etter litt vart eit reint sosialistisk blad.<ref>Intervju i Social-Demokraten 4.10.1917.</ref>		I Amerika tok Kringen seg gardsarbeid og ymse anna i sommarhalvåret, medan han sytte for å få seg skulegang om vintrane. Han gjekk mellom anna på det lutherske Augsburg College i Minneapolis. Han tok lærareksamen og arbeidde som lærar i grunnskulen i Minnesota og Dakota 1892-1895. Så gjekk han over til journalistikken, og var mellom anna redaktør for fråhaldsavisa ''Nye nordmanden'' i Minneapolis saman med ein annan norsk-amerikanar, [[Hans A. Foss]] (frå våren 1895). På denne tida byrja Kringen å interessere seg for sosialismen, og han fortel sjølv at fråhaldsavisa under hans redaksjon litt etter litt vart eit reint sosialistisk blad.<ref>Intervju i Social-Demokraten 4.10.1917.</ref>

	I Minneapolis delte Kringen ~~i lengre tid~~ hybel med ein annan kjend norsk-amerikansk pressemann, [[Kristian Prestgard]].		I Minneapolis delte Kringen hybel med H.A. Foss og med ein annan kjend norsk-amerikansk pressemann, [[Kristian Prestgard]]. Prestgard og Kringen hadde felles husvære til Kringen gifta seg våren 1896. Også kunstmålaren [[Olav Stokstad]] tilhøyrde ei tid det same bufellesskapet.

	== Journalist og politikar i Noreg ==		== Journalist og politikar i Noreg ==

Cnyborg på 20. mar. 2017 kl. 09:19

2017-03-20T09:19:04Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. mar. 2017 kl. 09:19
Linje 10:		Linje 10:
	Vi kjenner ikkje til at Kringen fekk nokon skulegang i Noreg ut over folkeskulen. Men han hadde to lærarar der som forstod kva evner guten hadde, og som let han lese så mykje han ville i boksamlingane sine. Han arbeidde som gardsarbeidar, tømmerhoggar og fløytar fram til han emigrerte til USA som tjueåring i 1887.		Vi kjenner ikkje til at Kringen fekk nokon skulegang i Noreg ut over folkeskulen. Men han hadde to lærarar der som forstod kva evner guten hadde, og som let han lese så mykje han ville i boksamlingane sine. Han arbeidde som gardsarbeidar, tømmerhoggar og fløytar fram til han emigrerte til USA som tjueåring i 1887.

	Også foreldra og syster til Olav emigrerte. Foreldra skaffa seg ein farm i det nordlege Minnesota, ein stad Olav Kringen omtalar som «den vidunderlige farm mine foreldre hadde i Park-regionen ved Mississippis og Red Rivers kilder». Av eit bevart brev frå faren til Olav, datert Erhard, Minnesota 9. oktober 1910,<ref>I Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek, Oslo, avskrift på e-post frå Per Erling Bakke, Otta, til Hans P. Hosar mars 2017.</ref> framgår det at sonen har bede foreldra om å kome heim og bu på Flekken, dvs. den feriestaden som Kringen hadde skaffa seg nær barndomsheimen ved Otta. Faren takkar for tilbodet, men det vart visst aldri noko av. Det framgår også av brevet at syster Sina er i Amerika på det tidspunktet. Ti år tidlegare budde Sina hjå Olav og Inger i St. Olavsgate i Kristiania.<ref>		Også foreldra og syster til Olav emigrerte. Foreldra skaffa seg ein farm i det nordlege Minnesota, ein stad Olav Kringen omtalar som «den vidunderlige farm mine foreldre hadde i Park-regionen ved Mississippis og Red Rivers kilder». Av eit bevart brev frå faren til Olav, datert Erhard, Minnesota 9. oktober 1910,<ref>I Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek, Oslo, avskrift på e-post frå Per Erling Bakke, Otta, til Hans P. Hosar mars 2017.</ref> framgår det at sonen har bede foreldra om å kome heim og bu på Flekken, dvs. den feriestaden som Kringen hadde skaffa seg nær barndomsheimen ved Otta. Faren takkar for tilbodet, men det vart visst aldri noko av. Det framgår også av brevet at syster Sina er i Amerika på det tidspunktet. Ti år tidlegare budde Sina hjå Olav og Inger i St. Olavsgate i Kristiania.<ref>{{folketelling\|pf01037045030191\|Olav Kringen\|1900\|Kristiania}}</ref>
	{{folketelling ~~person~~\|pf01037045030191\|Olav Kringen\|1900\|Kristiania}}</ref>

	== Arbeidsmann, lærar og journalist i USA 1887-1897 ==		== Arbeidsmann, lærar og journalist i USA 1887-1897 ==
Linje 64:		Linje 63:
	*''Smaalenenes Social-Demokrat 24.7.1937'': 70-årsomtale av Olav Kringen.		*''Smaalenenes Social-Demokrat 24.7.1937'': 70-årsomtale av Olav Kringen.
	*''Social-Demokraten'' 4.10.1917: Intervju med Olav Kringen.		*''Social-Demokraten'' 4.10.1917: Intervju med Olav Kringen.
			* {{hbr1-1\|pf01037045030191\|Olav Krigen}}

	{{DEFAULTSORT:Kringen, Olav}}		{{DEFAULTSORT:Kringen, Olav}}
Linje 77:		Linje 77:
	[[Kategori:Lærere]]		[[Kategori:Lærere]]
	[[Kategori:Norsk-amerikanere]]		[[Kategori:Norsk-amerikanere]]
			{{nn}}

Hans P. Hosar på 19. mar. 2017 kl. 07:52

2017-03-19T07:52:59Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. mar. 2017 kl. 07:52
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{Under samarbeid}}~~		<onlyinclude>{{thumb\|Kringen, Olav 1867-1951.jpg\|Olav Kringen.\|Ukjent/Wikipedia.}}
	{{thumb\|Kringen, Olav 1867-1951.jpg\|Olav Kringen.\|Ukjent/Wikipedia.}}		'''[[Olav Kringen]]''' (fødd i [[Sel]] 27. juli 1867, død i Oslo 6. oktober 1951) var lærar, journalist, politikar og forfattar. Han var redaktør for ei lang rad sosialistiske blad i USA og Noreg, og korrespondent for kjende aviser i fleire andre land. Han var husmannsguten som vart den norske arbeidarrørsla si fremste røyst i internasjonal samanheng rundt førre hundreårsskiftet. Mellom anna var han norsk representant ved [[Den 2. internasjonale]]. Han omsette ''Det kommunistiske manifestet'' og ''Internasjonalen'' til norsk, og skreiv fleire bøker om sosialismen og arbeidarrørsla. Politisk høyrde han til den reformistiske fløya av denne rørsla. Han skreiv også dikt og romanar
	'''[[Olav Kringen]]''' (fødd i [[Sel]] 27. juli 1867, død i Oslo 6. oktober 1951) var lærar, journalist, politikar og forfattar. Han var redaktør for ei lang rad sosialistiske blad i USA og Noreg, og korrespondent for kjende aviser i fleire andre land. Han var husmannsguten som vart den norske arbeidarrørsla si fremste røyst i internasjonal samanheng rundt førre hundreårsskiftet~~, mellom~~ anna ~~som~~ norsk representant ved [[Den 2. internasjonale]]. Han omsette Det kommunistiske manifestet og Internasjonalen til norsk og skreiv fleire bøker om sosialismen og arbeidarrørsla. Politisk høyrde han til den reformistiske fløya av denne rørsla. Han skreiv også dikt og romanar		</onlyinclude>

	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
	Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg kyrkjebok for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).		Han var fødd og oppvaksen på husmannsplasen Larsstugu (Kringeneie) under Nørdre Kringen i Sel, like sør for stasjonsbyen [[Otta]]. Foreldra var Ole Olsen frå plassen Torestugu (1840-1917) og Anne Johannesdotter frå Larsstugu (1846-1930). Faren skreiv seg på eit seinare tidspunkt for Ole Moen, og han og Anne blir båe også omtala som Kringeneie eller Kringen. Foreldra var ikkje gifte da Olav vart fødd, men inngjekk ekteskap tre år seinare, 7. november 1870.<ref>[http://www.arkivverket.no/URN:NBN:no-a1450-kb20070130640688.jpg kyrkjebok for Vågå]</ref> Olav hadde ei mykje yngre syster, Sina (fødd 1884).

	Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882 eller 1883, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.		Olav Kringen gifta seg i Minnesota den 5. mai 1896 med [[Inger Maria Kringen\|Inger Maria]] fødd Randseth (5. juni 1864-15. mai 1944), opphavleg frå [[Snåsa]], dotter av Ole Nilsen Randseth og Kristianna Jonsdotter fødd Langhus. Ho var jordmor. Ekteskapet mellom Olav og Inger Kringen vart oppløyst (etter 1910), og Olav gifta seg på nytt med [[Kristiane Kringen\|Kristiane Larsen]] (f. 22. mars 1882 eller 1883, død 3. juni 1954), dotter av Andreas Larsen og Kristine Larsen.

	== Til Amerika ==		== Til Amerika ==
	Vi kjenner ikkje til at Kringen fekk nokon skulegang i Noreg ut over folkeskulen. Men han hadde to lærarar der som forstod kva ~~givnader~~ guten hadde, og som let han lese så mykje han ville i boksamlingane sine. Han arbeidde som gardsarbeidar, tømmerhoggar og fløytar fram til han emigrerte til USA som tjueåring i 1887.		Vi kjenner ikkje til at Kringen fekk nokon skulegang i Noreg ut over folkeskulen. Men han hadde to lærarar der som forstod kva evner guten hadde, og som let han lese så mykje han ville i boksamlingane sine. Han arbeidde som gardsarbeidar, tømmerhoggar og fløytar fram til han emigrerte til USA som tjueåring i 1887.

	Også foreldra og syster til Olav emigrerte. Foreldra skaffa seg ein farm i det nordlege Minnesota, ein stad Olav Kringen omtalar som «den vidunderlige farm mine foreldre hadde i Park-regionen ved Mississippis og Red Rivers kilder». Av eit bevart brev frå faren til Olav, datert Erhard, Minnesota 9. oktober 1910, framgår det at sonen har bede foreldra om å kome heim og bu på Flekken, dvs. den feriestaden som Kringen hadde skaffa seg nær barndomsheimen ved Otta. Faren takkar for tilbodet, men det vart visst aldri noko av. Det framgår også av brevet at syster Sina er i Amerika på det tidspunktet. Ti år tidlegare budde Sina hjå Olav og Inger i Kristiania.<ref>		Også foreldra og syster til Olav emigrerte. Foreldra skaffa seg ein farm i det nordlege Minnesota, ein stad Olav Kringen omtalar som «den vidunderlige farm mine foreldre hadde i Park-regionen ved Mississippis og Red Rivers kilder». Av eit bevart brev frå faren til Olav, datert Erhard, Minnesota 9. oktober 1910,<ref>I Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek, Oslo, avskrift på e-post frå Per Erling Bakke, Otta, til Hans P. Hosar mars 2017.</ref> framgår det at sonen har bede foreldra om å kome heim og bu på Flekken, dvs. den feriestaden som Kringen hadde skaffa seg nær barndomsheimen ved Otta. Faren takkar for tilbodet, men det vart visst aldri noko av. Det framgår også av brevet at syster Sina er i Amerika på det tidspunktet. Ti år tidlegare budde Sina hjå Olav og Inger i St. Olavsgate i Kristiania.<ref>
	{{folketelling person\|pf01037045030191\|Olav Kringen\|1900\|Kristiania}}</ref>		{{folketelling person\|pf01037045030191\|Olav Kringen\|1900\|Kristiania}}</ref>

Linje 20:		Linje 19:

	== Journalist og politikar i Noreg ==		== Journalist og politikar i Noreg ==
	Snart etter heimkomsten frå Amerika i 1897 vart Kringen tilsett som sekretær i redaksjonen for Social-Demokraten i Kristiania. Det skjedde etter landsmøtebeslutning i partiet, men etter oppmoding frå daverande redaktør Oscar Nissen. Etter fleire redaktørskifte vart Kringen vald som redaktør for bladet i 1903. Året etter vart han attvald i skarp konkurranse med [[Alfred Eriksen]], og Kringen vart i sitjande i redaktørstolen til 1906, da han gjekk av som følgje av striden rundt unionsoppløysinga. Kringen ville i samsvar med haldningane til dei svenske sosialdemokratane godta ein del svenske krav til unionsoppløysinga, medan, som det heiter i ein seinare omtale av dette i Romerikes blad «en stor del av vårt parti ble grepet av en flammende chauvinisme», og Kringen kom på kant med «det nasjonalistiske partiflertall». Han reiste da til Tyskland og gav særleg innsiktsfulle innblikk i fløydanningane innan den tyske arbeidarrørsla. Han var da i oppdrag for Aftenposten, men arbeidde igjen for Social-Demokraten etter heimkomsten.		Snart etter heimkomsten frå Amerika i 1897 vart Kringen tilsett som sekretær i redaksjonen for [[Dagsavisen\|Social-Demokraten]] (Det seinare Arbeiderbladet/Dagsavisen) i Kristiania. Det skjedde etter landsmøtebeslutning i partiet, men etter oppmoding frå daverande redaktør [[Oscar Nissen]]. Etter fleire redaktørskifte vart Kringen vald som redaktør for bladet i 1903. Året etter vart han attvald i skarp konkurranse med [[Alfred Eriksen]], og Kringen vart sitjande i redaktørstolen til 1906, da han gjekk av som følgje av striden rundt unionsoppløysinga. Kringen ville i samsvar med haldningane til dei svenske sosialdemokratane godta ein del svenske krav til unionsoppløysinga, medan, som det heiter i ein seinare omtale av dette i [[Romerikes blad]]: «en stor del av vårt parti ble grepet av en flammende chauvinisme», og Kringen kom på kant med «det nasjonalistiske partiflertall». Han reiste da til Tyskland og gav derifrå særleg innsiktsfulle innblikk i fløydanningane innan den tyske arbeidarrørsla. Han var da i oppdrag for [[Aftenposten]], men arbeidde igjen for Social-Demokraten etter heimkomsten.

	Frå starten i 1900 og fire år frametter redigerte Kringen partiets fyrste tidsskrift Det tyvende århundre.		Frå starten i 1900 og fire år frametter redigerte Kringen partiets fyrste tidsskrift [[Det tyvende århundre]].

	I 1909 flytta Kringen til Hamar, der han starta avisa Demokraten, og han budde der nokre år. Men etter dette avbrotet heldt Kringen fram i Social-Demokraten i Kristiania som journalist, særleg med utanriksstoff og litteraturomtaler, fram til 1920.		I 1909 flytta Kringen til [[Hamar]], der han starta avisa [[Demokraten (Hamar)\|Demokraten]], og han budde der nokre år. Men etter dette avbrotet heldt Kringen fram i Social-Demokraten i Kristiania som journalist, særleg med utanriksstoff og litteraturomtaler, fram til 1920.

	Kringen var også ei tid redaktør for Smålenenes Socialdemokrat, og han stifta og redigerte ein periode Trøndelag Socialdemokrat. Seinare skreiv han mest på ~~freelancebasis~~ i ei rekkje ~~fagforeingsblad~~ og sosialdemokratiske aviser som ~~Romeriks~~ Blad og fleire.		Kringen var også ei tid redaktør for [[Smålenenes Socialdemokrat]], og han stifta og redigerte ein periode [[Trøndelag Socialdemokrat]]. Seinare skreiv han mest på frilansbasis i ei rekkje fagforeiningsblad og sosialdemokratiske aviser som Romerikes Blad og fleire.

	Ved sida av journalistikken var Kringen ein ivrig og dugande organisator. Han medverka til skiping av ei rekkje partilag og fagforeiningar. Mellom anna var han med ved stiftinga av Kristiania sosialdemokratiske ungdomslag i 1899, og var med blant initiativtakarane til ungdomsforbundet (det seinare AUL/AUF).		Ved sida av journalistikken var Kringen ein ivrig og dugande organisator. Han medverka til skiping av ei rekkje partilag og fagforeiningar. Mellom anna var han med ved stiftinga av [[Kristiania sosialdemokratiske ungdomslag]] i 1899, og var med blant initiativtakarane til ungdomsforbundet (det seinare AUL/AUF).

	Han gjorde seg også gjeldande som utøvande politikar. I perioden 1904-1907 sat han i Kristiania bystyre. Under det viktige partilandsmøtet i 1911, var han i følgje det nemnde stykket i Romerikes blad (1937) den som formulerte innleiingane til dei fleste punkta i partiprogrammet som vart vedtekne. Som partimann var Kringen overtydd reformist og med klår fråstand til dei revolusjonære fløyane i partiet, både «tranmælittane» og dei som danna NKP i 1923. Ved den fyrste partisplittinga i 1921, følgde Kringen med inn i Norges ~~Socialdemokratiske parti~~.		Han gjorde seg også gjeldande som utøvande politikar. I perioden 1904-1907 sat han i Kristiania bystyre. Under det viktige partilandsmøtet i 1911, var han i følgje det nemnde stykket i Romerikes blad (1937) den som formulerte innleiingane til dei fleste punkta i partiprogrammet som vart vedtekne. Som partimann var Kringen overtydd reformist med klår fråstand til dei revolusjonære fløyane i partiet, både «tranmælittane» og dei som danna NKP i 1923. Ved den fyrste partisplittinga i 1921 følgde Kringen med inn i [[Norges sosialdemokratiske Arbeiderparti]].

	== Internasjonalisten ==		== Internasjonalisten ==
	Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. ~~Det gjeld hans store~~ nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han hadde nær kontakt med. ~~Det galdt hans bidrag til~~ kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.		Det er fleire gode grunnar til å kalle Kringen ein internasjonalist. Han hadde eit stort nettverk av betydningsfulle sosialistar i mange land som han til dels hadde nær kontakt med. Han skreiv om den norske og nordiske arbeidarrørsla i kjende utanlandske sosialistaviser og -blad som ''Sozialistische Monatheft'' i Tyskland, ''Avanti'' i Italia, ''Labour Leader'' og ''London Times'' i Storbritannia og ''Iskra'' i Russland. Og det galdt ikkje berre sosialistaviser. I mange år var han fast Europa-korrespondent for ''Decorahposten'', den norskspråklege avisa i Midtvesten som var redigert av hans gamle ven, hybelkamerat og nesten sambygding i Gudbrandsdalen, Kristian Prestgard.

	Fleire viktige internasjonale ~~kontakter~~ fekk Kringen allereie i Amerika. Spesielt må nemnast at han vart personleg kjent med den britiske (skotske) Labour-pioneren Keir Hardie, som var på agitasjonsreise i USA.		Fleire viktige internasjonale kontaktar fekk Kringen allereie i Amerika. Spesielt må nemnast at han vart personleg kjent med den britiske (skotske) Labour-pioneren Keir Hardie, som var på agitasjonsreise i USA. deretter vart Kringen fast bidragsytar i Labour Leader.

	Kringen var utsending til Den 2. internasjonales kongress i Paris 1900, der det vart vedteke å opprette ~~eit~~ permanent administrasjon for organisasjonen med sete i Brüssel. Kringen var arbeidarpartiets representant i Internasjonalens råd til 1906. Da Den 2. internasjonale (Den Sosialistiske Arbeider-Internasjonale) vart reetablert i Hamburg i mai 1923, var Kringen ein av dei fire delegatane frå Noreg på stiftingskongressen.		Kringen var utsending til Den 2. internasjonales kongress i Paris 1900, der det vart vedteke å opprette ein permanent administrasjon for organisasjonen med sete i Brüssel. Kringen var arbeidarpartiets representant i Internasjonalens råd til 1906. Da Den 2. internasjonale (Den Sosialistiske Arbeider-Internasjonale)vart reetablert i Hamburg i mai 1923, var Kringen ein av dei fire delegatane frå Noreg på stiftingskongressen.<ref>Maurseth, P. 19xx:31.</ref>

	Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.		Kringen var uvanleg språkmektig og vart mykje nytta som tolk på internasjonale kongressar.

	== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==		== Bibliografi (ikkje fullstendig) ==
	Olav Kringen var ~~uhyre~~ produktiv som skribent også utanom journalistarbeidet. Han gav ut to romanar og ei diktsamling~~. Han skreiv ei lang rekkje pamflettar~~. Av bokutgjevingar kan nemnast desse:		Olav Kringen var svært produktiv som skribent også utanom journalistarbeidet. Han skreiv ei lang rekkje pamflettar. Han gav ut to romanar og ei diktsamling. Av bokutgjevingar kan nemnast desse:

	*''Fagorganisationen''. 1904.		*''Fagorganisationen''. 1904.
Linje 60:		Linje 59:
	*Hosar, Kristian: «Redaktøren fra Sel som oversatte "Internasjonalen"» i ''Århundrets døler. En bok om lillehamringer og døler som preget det 20. århundret.'' Gudbrandsdølen Dagningen 1999.		*Hosar, Kristian: «Redaktøren fra Sel som oversatte "Internasjonalen"» i ''Århundrets døler. En bok om lillehamringer og døler som preget det 20. århundret.'' Gudbrandsdølen Dagningen 1999.
	*Maurseth, Per: ''Gjennom kriser til makt (1920-1935). Arbeiderbevegelsens historie i Norge 3.'' Tiden Norsk forlag 19xx		*Maurseth, Per: ''Gjennom kriser til makt (1920-1935). Arbeiderbevegelsens historie i Norge 3.'' Tiden Norsk forlag 19xx
	*Prestgard, Kristian:		*Prestgard, Kristian: ''Fra Heidal til Decorah. Veien jeg gikk.'' Ved G. Harildstad. Snøhetta forlag 1996.
	*''Romerikes Blad'' 20.7.1937: 70-årsomtale av Olav Kringen.		*''Romerikes Blad'' 20.7.1937: 70-årsomtale av Olav Kringen.
	*''Romerikes Blad'' 9.10.1951: Nekrolog over Olav Kringen.		*''Romerikes Blad'' 9.10.1951: Nekrolog over Olav Kringen.