Ole Nielsen (1827–1915) - Sideversjonshistorikk

Hans P. Hosar: Korrigering og presisering

2022-07-06T05:45:39Z

Korrigering og presisering

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. jul. 2022 kl. 05:45
Linje 24:		Linje 24:
	== Den patriarkalske fabrikkleiaren ==		== Den patriarkalske fabrikkleiaren ==
	[[Fil:Ole Nielsen (ÅMH 094-0031).jpg\|miniatyr\|291x291pk\|Ole Nielsen. Fotograf: Ukjent.]]		[[Fil:Ole Nielsen (ÅMH 094-0031).jpg\|miniatyr\|291x291pk\|Ole Nielsen. Fotograf: Ukjent.]]
	Frå byrjinga av budde dei ugifte av arbeidsstokken i eit felleshushald, slik det tydeleg framgår f.eks. av folketeljinga 1875.<ref>{{folketelling\|bf01052245003774\|Aalgaard Uldspinderie\|1875\|Gjesdal}}</ref> Da utgjer hushaldet på Aalgaards Uldspinderie 22 personar, alle ugifte med unntak ~~for~~ ein ~~kvinneleg tilsett~~. Ole Nielsens søner Nils og Hans høyrer hushaldet til som høvesvis spinnemeister og fargardreng. Ole Nielsen sjølv og resten av familien flytta ikkje frå Sandnes til Ålgård før nokre år seinare. Men frå da av var det Ole og Malena sjølve som styrde som husfar og husmor. Malena tok seg mykje av matstellet og vaska kleda til dei tilsette. På den tid utgjorde felleshushaldet om lag 50 personar, og talet var dobla etter ti års tid. Det var strenge husordensreglar, mellom anna med fast tidpunkt som dei ugifte arbeidarane skulle vera innanhuses. For gifte arbeidarfamiliar bygde fabrikken arbeidarbustader med opparbeidd potetland.		Frå byrjinga av budde dei ugifte av arbeidsstokken i eit felleshushald, slik det tydeleg framgår f.eks. av folketeljinga 1875.<ref>{{folketelling\|bf01052245003774\|Aalgaard Uldspinderie\|1875\|Gjesdal}}</ref> Da utgjer hushaldet på Aalgaards Uldspinderie 22 personar. Dei er alle ugifte med unntak av ein 58 år gammal mann. Det er ei 27 år gammal «Kjøkkenpige», elles er alle unge menn eller snarare gutar. Eit par av dei er berre 12 år gamle, dei fleste i 15–16-årsalderen. Ole Nielsens søner Nils og Hans høyrer hushaldet til som høvesvis spinnemeister og fargardreng. Ole Nielsen sjølv og resten av familien flytta ikkje frå Sandnes til Ålgård før nokre år seinare. Men frå da av var det Ole og Malena sjølve som styrde som husfar og husmor. Malena tok seg mykje av matstellet og vaska kleda til dei tilsette. På den tid utgjorde felleshushaldet om lag 50 personar, og talet var dobla etter ti års tid. Det var strenge husordensreglar, mellom anna med fast tidpunkt som dei ugifte arbeidarane skulle vera innanhuses. Det var kanskje ikkje så urimeleg, sett i lys av at hushaldet bestod mest av tenåringar. For gifte arbeidarfamiliar bygde fabrikken arbeidarbustader med opparbeidd potetland.

	Det vart halde meir eller mindre obligatoriske samlingar for fabrikkens folk og andakt kvar sundag. Om Nielsens haugianske bakgrunn skriv historikaren [[Hallvard Nordås]] m.a. følgjande:		Det vart halde meir eller mindre obligatoriske samlingar for fabrikkens folk og andakt kvar sundag. Om Nielsens haugianske bakgrunn skriv historikaren [[Hallvard Nordås]] m.a. følgjande:
	:«Eg har peika på den haugianske og patriarkalske tradisjonen Ole Nielsen bygde på og bygde opp på Ålgård. Den haugianske arven må vi kanskje dempa noko. Gamle Sven Eliassen gav i 1936 denne ~~karkteristikken~~ av Ole Nielsen: "Han va greie – men inkje nettopp nådige kom du i ugunst mæ ‘an. Men han va magalaus au! Då me lae den fyste turbinen stod han opøve osse og skjenkte dram." Jau, Ole Nielsen både skjenkte dram og dansa. Nokon typisk haugianar var han vel eigentleg ikkje, endå mange gjerne har vilja teikna det biletet av gamle Ole.»		:«Eg har peika på den haugianske og patriarkalske tradisjonen Ole Nielsen bygde på og bygde opp på Ålgård. Den haugianske arven må vi kanskje dempa noko. Gamle Sven Eliassen gav i 1936 denne karakteristikken av Ole Nielsen: "Han va greie – men inkje nettopp nådige kom du i ugunst mæ ‘an. Men han va magalaus au! Då me lae den fyste turbinen stod han opøve osse og skjenkte dram." Jau, Ole Nielsen både skjenkte dram og dansa. Nokon typisk haugianar var han vel eigentleg ikkje, endå mange gjerne har vilja teikna det biletet av gamle Ole.»

	== Referansar ==		== Referansar ==

Hans P. Hosar: Utbygging. Lenking

2022-05-24T07:46:21Z

Utbygging. Lenking

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. mai 2022 kl. 07:46
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}
	'''[[Ole Nielsen (1827–1915)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og entreprenørånda som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>		'''[[Ole Nielsen (1827–1915)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han grunnla mellom anna [[Aalgaards Uldvarefabrik]]. Nielsen var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og entreprenørånda som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>

	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
	Ole Nielsen var husmannsgut, fødd og oppvaksen på plassen Ytre Hagen under prestegarden i Hjelmeland. Foreldra var Niels Rasmussen Vassvik (Kvaløy) (1805-1870, truleg fødd på på Kvaløy under Indre Sandanger i Hjelmeland) og Mari Steinsdotter (1803-1869), som var dotter til det førre husmannsparet på Ytre Hagen. Ole hadde to yngre systrer.		Ole Nielsen var husmannsgut, fødd og oppvaksen på plassen Ytre Hagen under prestegarden i Hjelmeland. Foreldra var Niels Rasmussen Vassvik (Kvaløy) (1805-1870, truleg fødd på på Kvaløy under Indre Sandanger i Hjelmeland) og Mari Steinsdotter (1803-1869), som var dotter til det førre husmannsparet på Ytre Hagen. Ole hadde to yngre systrer.

	Ole Nielsen gifta seg i 1853 med Malena Hansdotter Selvig (1828-1915), dotter av jekteskippar Hans Andersen Selvig i Sandnes. Ole og Malena fekk åtte born, fire gutar og fire jenter, fødde i tidsrommet 1854–1873.		Ole Nielsen gifta seg i 1853 med [[Malena Hansdotter Selvig]] (1828-1915), dotter av jekteskippar Hans Andersen Selvig i Sandnes. Ole og Malena fekk åtte born, fire gutar og fire jenter, fødde i tidsrommet 1854–1873. Denne syskenflokken var djupt involvert i drift og seinare utviding av fabrikk- og forretningsverksemda. Gründerdynastiet, som det godt kan kallast, vart styrkt ved inngifta, driftige svigersøner. Det galdt ikkje minst to brør Haabeth ([[Arne Haabeth\|Arne]] og [[Martin Haabeth\|Martin]]), som saman med ein tredje bror ([[Svend Haabeth\|Svend]]) dreiv firmaet [[Brødrene Haabeth]] i Stavanger. Dei var sterkt engasjert i forretningsdrifta til Ålgårds-verksemda. Under direkte medverknad frå Ole Nielsen sette Brødrene Haabeth mellom anna i gang industrireising i [[Åsen (Levanger)\|Åsen]] ved Trondheimsfjorden ([[Nydalens Fabrikker]]).<ref>Sjå biografiane til sysken og svigerborn hjå Tønnessen, Joh. N. 1953.</ref>

	== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==		== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==

Hans P. Hosar: Litteraturlista komplettert

2022-05-24T05:59:49Z

Litteraturlista komplettert

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. mai 2022 kl. 05:59
Linje 34:		Linje 34:
	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	*Aurenes, Ola: Artikkel om Ole Nielsen i ''Norsk biografisk leksikon'', 1944.		*Aurenes, Ola: Artikkel om Ole Nielsen i ''Norsk biografisk leksikon'', 1944.
	*Brandal, Trygve: ''Hjelmeland. Gardar og folk 2.'' Hjelmeland kommune 1990.		*Brandal, Trygve: ''Hjelmeland. Gardar og folk 2.'' Hjelmeland kommune 1990. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007112300033}}.
	*Frølich, Agnes H.: [https://nbl.snl.no/Ole_Nielsen Artikkel om Ole Nielsen i ''Norsk biografisk leksikon'' (nettpublisert 2009).]		*Frølich, Agnes H.: [https://nbl.snl.no/Ole_Nielsen Artikkel om Ole Nielsen i ''Norsk biografisk leksikon'' (nettpublisert 2009).]
	*''Hvem er hvem. Haandbok over Samtidige norske mænd og kvinder.'' Aschehoug, Kristiania 1912.		*''Hvem er hvem. Haandbok over Samtidige norske mænd og kvinder.'' Aschehoug, Kristiania 1912.
	*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004.		*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2010042107018}}.
	*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989.		*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013091708049}}.
	*Tønnessen, Joh. N. (Johan Nicolay): ''Ole Nielsen (Aalgaard) og hans slekt''. Oslo. 1953. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012101006019}}.		*Tønnessen, Joh. N. (Johan Nicolay): ''Ole Nielsen (Aalgaard) og hans slekt''. Oslo. 1953. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012101006019}}.
	* {{hbr1-1\|pf01036614002360\|Ole Nielsen}}.		* {{hbr1-1\|pf01036614002360\|Ole Nielsen}}.

Hans P. Hosar: Litteratur

2022-05-24T05:55:04Z

Litteratur

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. mai 2022 kl. 05:55
Linje 5:		Linje 5:
	Ole Nielsen var husmannsgut, fødd og oppvaksen på plassen Ytre Hagen under prestegarden i Hjelmeland. Foreldra var Niels Rasmussen Vassvik (Kvaløy) (1805-1870, truleg fødd på på Kvaløy under Indre Sandanger i Hjelmeland) og Mari Steinsdotter (1803-1869), som var dotter til det førre husmannsparet på Ytre Hagen. Ole hadde to yngre systrer.		Ole Nielsen var husmannsgut, fødd og oppvaksen på plassen Ytre Hagen under prestegarden i Hjelmeland. Foreldra var Niels Rasmussen Vassvik (Kvaløy) (1805-1870, truleg fødd på på Kvaløy under Indre Sandanger i Hjelmeland) og Mari Steinsdotter (1803-1869), som var dotter til det førre husmannsparet på Ytre Hagen. Ole hadde to yngre systrer.

	Ole Nielsen gifta seg i 1853 med Malena Hansdotter Selvig (1828-1915), dotter av jekteskippar Hans Andersen Selvig i Sandnes. Ole og Malena fekk åtte born, fire gutar og fire jenter.		Ole Nielsen gifta seg i 1853 med Malena Hansdotter Selvig (1828-1915), dotter av jekteskippar Hans Andersen Selvig i Sandnes. Ole og Malena fekk åtte born, fire gutar og fire jenter, fødde i tidsrommet 1854–1873.

	== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==		== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==
Linje 39:		Linje 39:
	*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004.		*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004.
	*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989.		*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989.
			*Tønnessen, Joh. N. (Johan Nicolay): ''Ole Nielsen (Aalgaard) og hans slekt''. Oslo. 1953. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012101006019}}.
	* {{hbr1-1\|pf01036614002360\|Ole Nielsen}}.		* {{hbr1-1\|pf01036614002360\|Ole Nielsen}}.

Arkivdyret: /* Ålgård. Industrireising */ Bilde

2022-01-04T19:51:56Z

Ålgård. Industrireising: Bilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jan. 2022 kl. 19:51
Linje 18:		Linje 18:
	I 1870 flytta Nielsen verksemda si til [[Ålgård]] i [[Gjesdal kommune\|Gjesdal]], halvanna mil inn i landet frå Sandnes. Eit hovudmotiv var å få skikkeleg drivkraft til maskinene. Nielsen hadde kjøpt vassfallsrettar fyrst på Ålgård, og så etter eit par-tre års drift supplerande kraft frå vassfall i [[Edland]]. Bygda Gjesdal var kjend for sitt utbreidde sauehald og for ivrig husflidsverksemd, særleg med veving for sal. Det var nyleg bygd veg mellom Sandnes og Ålgård, noko som også var med å leggje til rette for Nielsens nye verksemd. Den nye bedrifta på Ålgård fekk namnet [[A/S Aalgaards Uldindustri]].		I 1870 flytta Nielsen verksemda si til [[Ålgård]] i [[Gjesdal kommune\|Gjesdal]], halvanna mil inn i landet frå Sandnes. Eit hovudmotiv var å få skikkeleg drivkraft til maskinene. Nielsen hadde kjøpt vassfallsrettar fyrst på Ålgård, og så etter eit par-tre års drift supplerande kraft frå vassfall i [[Edland]]. Bygda Gjesdal var kjend for sitt utbreidde sauehald og for ivrig husflidsverksemd, særleg med veving for sal. Det var nyleg bygd veg mellom Sandnes og Ålgård, noko som også var med å leggje til rette for Nielsens nye verksemd. Den nye bedrifta på Ålgård fekk namnet [[A/S Aalgaards Uldindustri]].

	Mykje tyder på at Ole Nielsen hadde kome lokalt baserte industriplanar i forkjøpet. [[Eilert Sundt]] fortel nemleg at [[Gabriel Edland]] frå Gjesdal i 1867 var i Kristiania for å studere karde- og spinnemaskiner, og det var håp om å få danna eit aksjeselskap for eit mekanisk spinneri. Men selskapet [[Gjæsdals Uldspinderi]] vart ikkje skipa før Nielsen allereie hadde vunnest på å etablere seg i bygda. I den konkurransesituasjonen som oppstod, fekk Nielsen overtala dei lokale aktørane til heller å slå seg saman med han i eit større aksjeselskap. Det vart skipa i 1874 og fekk namnet AS Aalgaards Uldspinderi, seinare AS Aalgaards Uldindustri. Nielsen hadde halvparten av aksjekapitalen, og var leiar for føretaket. Snart tok den nye bedrifta til med tøyproduksjon i tillegg til, og snart som dominerande i forhold til spinninga. Leigespinninga vart det etter kvart slutt på, og fabrikken kjøpte sitt eige råstoff der det høvde best, til dels også frå utlandet. Nielsen-familien starta i 1889 også ein trikotasjefabrikk på [[Figgjo]] i Sandnes kommune, og den gjekk i 1893 inn i det som nå vart heitande A/S Aalgaards Uldvarefabrik.		Mykje tyder på at Ole Nielsen hadde kome lokalt baserte industriplanar i forkjøpet. [[Eilert Sundt]] fortel nemleg at [[Gabriel Edland]] frå Gjesdal i 1867 var i Kristiania for å studere karde- og spinnemaskiner, og det var håp om å få danna eit aksjeselskap for eit mekanisk spinneri. Men selskapet [[Gjæsdals Uldspinderi]] vart ikkje skipa før Nielsen allereie hadde vunnest på å etablere seg i bygda. I den konkurransesituasjonen som oppstod, fekk Nielsen overtala dei lokale aktørane til heller å slå seg saman med han i eit større aksjeselskap. Det vart skipa i 1874 og fekk namnet AS Aalgaards Uldspinderi, seinare AS Aalgaards Uldindustri. Nielsen hadde halvparten av aksjekapitalen, og var leiar for føretaket. Snart tok den nye bedrifta til med tøyproduksjon i tillegg til, og snart som dominerande i forhold til spinninga. Leigespinninga vart det etter kvart slutt på, og fabrikken kjøpte sitt eige råstoff der det høvde best, til dels også frå utlandet. Nielsen-familien starta i 1889 også ein trikotasjefabrikk på [[Figgjo]] i Sandnes kommune, og den gjekk i 1893 inn i det som nå vart heitande A/S Aalgaards Uldvarefabrik.

	Året etter (1894) trekte Nielsen seg attende som aktiv fabrikkeigar og overlet drifta til sine fire søner. Fabrikken på Ålgård talde da nær 250 tilsette.		Året etter (1894) trekte Nielsen seg attende som aktiv fabrikkeigar og overlet drifta til sine fire søner. Fabrikken på Ålgård talde da nær 250 tilsette.

	== Den patriarkalske fabrikkleiaren ==		== Den patriarkalske fabrikkleiaren ==
			[[Fil:Ole Nielsen (ÅMH 094-0031).jpg\|miniatyr\|291x291pk\|Ole Nielsen. Fotograf: Ukjent.]]
	Frå byrjinga av budde dei ugifte av arbeidsstokken i eit felleshushald, slik det tydeleg framgår f.eks. av folketeljinga 1875.<ref>{{folketelling\|bf01052245003774\|Aalgaard Uldspinderie\|1875\|Gjesdal}}</ref> Da utgjer hushaldet på Aalgaards Uldspinderie 22 personar, alle ugifte med unntak for ein kvinneleg tilsett. Ole Nielsens søner Nils og Hans høyrer hushaldet til som høvesvis spinnemeister og fargardreng. Ole Nielsen sjølv og resten av familien flytta ikkje frå Sandnes til Ålgård før nokre år seinare. Men frå da av var det Ole og Malena sjølve som styrde som husfar og husmor. Malena tok seg mykje av matstellet og vaska kleda til dei tilsette. På den tid utgjorde felleshushaldet om lag 50 personar, og talet var dobla etter ti års tid. Det var strenge husordensreglar, mellom anna med fast tidpunkt som dei ugifte arbeidarane skulle vera innanhuses. For gifte arbeidarfamiliar bygde fabrikken arbeidarbustader med opparbeidd potetland.		Frå byrjinga av budde dei ugifte av arbeidsstokken i eit felleshushald, slik det tydeleg framgår f.eks. av folketeljinga 1875.<ref>{{folketelling\|bf01052245003774\|Aalgaard Uldspinderie\|1875\|Gjesdal}}</ref> Da utgjer hushaldet på Aalgaards Uldspinderie 22 personar, alle ugifte med unntak for ein kvinneleg tilsett. Ole Nielsens søner Nils og Hans høyrer hushaldet til som høvesvis spinnemeister og fargardreng. Ole Nielsen sjølv og resten av familien flytta ikkje frå Sandnes til Ålgård før nokre år seinare. Men frå da av var det Ole og Malena sjølve som styrde som husfar og husmor. Malena tok seg mykje av matstellet og vaska kleda til dei tilsette. På den tid utgjorde felleshushaldet om lag 50 personar, og talet var dobla etter ti års tid. Det var strenge husordensreglar, mellom anna med fast tidpunkt som dei ugifte arbeidarane skulle vera innanhuses. For gifte arbeidarfamiliar bygde fabrikken arbeidarbustader med opparbeidd potetland.

JhsBot: bot: Retter artikkelnavn i oppslagsord

2020-11-30T14:05:25Z

bot: Retter artikkelnavn i oppslagsord

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2020 kl. 14:05
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}
	'''[[Ole Nielsen (~~1827-1915~~)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og entreprenørånda som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>		'''[[Ole Nielsen (1827–1915)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og entreprenørånda som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>

	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==

JhsBot: JhsBot flyttet siden Ole Nielsen (1827-1915) til Ole Nielsen (1827–1915): Robot: Flyttet side

2020-11-30T12:05:10Z

JhsBot flyttet siden Ole Nielsen (1827-1915) til Ole Nielsen (1827–1915): Robot: Flyttet side

← Eldre sideversjon

Sideversjonen fra 30. nov. 2020 kl. 12:05

Hans P. Hosar: Språk

2020-10-06T05:10:41Z

Språk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. okt. 2020 kl. 05:10
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}		<onlyinclude>{{thumb\|Ole Nielsen 1827-1915 byste.jpg\|Byste av Ole Nielsen, reist i 1920 ved Storahuset på Ålgård. Kunstnar: [[Jo Visdal]].\|Rune Sattler/Wikimedia Commons.}}
	'''[[Ole Nielsen (1827-1915)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og ~~entreprenørånd~~ som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>		'''[[Ole Nielsen (1827-1915)\|Ole Nielsen]]''' (fødd i [[Hjelmeland kommune\|Hjelmeland]] 12. januar 1827, død i [[Sandnes]] 23. april 1915) var utlærd handverkar (fargar), og er mest kjend som industrigründar og fabrikkeigar. Han var ein viktig pioner i det som har vore kalla «industrieventyret på Jæren», og representerer i eigen person ei illustrerande utviklingslinje frå handverksbasert [[protoindustri\|protoindustriell]] verksemd til moderne storindustri innan tekstilbransjen. Han kan også sjåast som ein eksponent for den arbeidsetikken og entreprenørånda som prega det [[Haugianisme\|haugianske]] miljøet som han tilhøyrde, enda om det er litt omdiskutert kor vidt han personleg skal oppfattast som haugianar. Nielsen vart tildelt [[Oscar II]]s fortenestemedalje i 1887, og utnemnd til riddar av 1. klasse av [[St. Olavs Orden]] i 1903. Da hadde han gått ein lang og suksessrik veg frå dei smålåtne kår han var fødd inn i.</onlyinclude>

	== Bakgrunn og familie ==		== Bakgrunn og familie ==
Linje 8:		Linje 8:

	== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==		== Læregut, svein og eiga fargarverksemd ==
	Ole Nielsen flytta heimefrå som 15-åring. Han gjekk i lære hos fargar [[Daniel Danielsen]] i [[Stavanger]]. Danielsen var kjend som haugianar og predikant. Ved sida av farginga var Danielsen også skipsreiar og økonomisk engasjert i sildefisket og ymse næringsverksemd som følgde med dette på denne tida. Fargeriet hadde Danielsen overteke frå ein enda betre kjend haugianar og forretningsdrivande, [[Jon Haugvaldstad]]. Ole Nielsen fekk ~~sålis~~ opplæringa si i eit driftig og pietistisk miljø som liknar mykje på det som [[Alexander Kielland]] skildrar i ''Skipper Worse''.		Ole Nielsen flytta heimefrå som 15-åring. Han gjekk i lære hos fargar [[Daniel Danielsen]] i [[Stavanger]]. Danielsen var kjend som haugianar og predikant. Ved sida av farginga var Danielsen også skipsreiar og økonomisk engasjert i sildefisket og ymse næringsverksemd som følgde med dette på denne tida. Fargeriet hadde Danielsen overteke frå ein enda betre kjend haugianar og forretningsdrivande, [[Jon Haugvaldstad]]. Ole Nielsen fekk såleis opplæringa si i eit driftig og pietistisk miljø som liknar mykje på det som [[Alexander Kielland]] skildrar i ''Skipper Worse''.

	Etter åtte år som lærling og svein drog Ole Nielsen i 1850 til strandstaden Sandnes og starta si eiga fargarverksemd der. Startkapitalen var 100 spesidalar som han hadde spart seg opp i Stavanger. Da Sandnes fekk status som [[ladestad]] og eiga [[bykommune]] i 1860, vart Nielsen vald inn i kommunestyret, eit tydeleg teikn på at han hadde oppnådd ein respektabel posisjon i byen sitt nærings- og borgarlege liv.		Etter åtte år som lærling og svein drog Ole Nielsen i 1850 til strandstaden Sandnes og starta si eiga fargarverksemd der. Startkapitalen var 100 spesidalar som han hadde spart seg opp i Stavanger. Da Sandnes fekk status som [[ladestad]] og eiga [[bykommune]] i 1860, vart Nielsen vald inn i kommunestyret, eit tydeleg teikn på at han hadde oppnådd ein respektabel posisjon i byen sitt nærings- og borgarlege liv.

Cnyborg på 8. nov. 2017 kl. 14:17

2017-11-08T14:17:40Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 8. nov. 2017 kl. 14:17
Linje 38:		Linje 38:
	*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004.		*Jøssang, Lars Gaute: ''Industrieventyret på Jæren 1800-2000''. Det Norske Samlaget, Oslo. Jærmuseet. 2004.
	*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989.		*Nordås, Hallvard: ''Gjesdal bygdebok 1870-1989''. Gjesdal kommune 1989.
			* {{hbr1-1\|pf01036614002360\|Ole Nielsen}}.

	{{DEFAULTSORT:Nielsen, Ole}}		{{DEFAULTSORT:Nielsen, Ole}}

PaulVIF: /* Ålgård. Industrireising */ navn iht Norsk biografisk leksikon

2017-08-23T09:14:49Z

Ålgård. Industrireising: navn iht Norsk biografisk leksikon

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. aug. 2017 kl. 09:14
Linje 16:		Linje 16:

	== Ålgård. Industrireising ==		== Ålgård. Industrireising ==
	I 1870 flytta Nielsen verksemda si til [[Ålgård]] i [[Gjesdal kommune\|Gjesdal]], halvanna mil inn i landet frå Sandnes. Eit hovudmotiv var å få skikkeleg drivkraft til maskinene. Nielsen hadde kjøpt vassfallsrettar fyrst på Ålgård, og så etter eit par-tre års drift supplerande kraft frå vassfall i [[Edland]]. Bygda Gjesdal var kjend for sitt utbreidde sauehald og for ivrig husflidsverksemd, særleg med veving for sal. Det var nyleg bygd veg mellom Sandnes og Ålgård, noko som også var med å leggje til rette for Nielsens nye verksemd. Den nye bedrifta på Ålgård fekk namnet [[Aalgaards ~~Uldspinderi~~]].		I 1870 flytta Nielsen verksemda si til [[Ålgård]] i [[Gjesdal kommune\|Gjesdal]], halvanna mil inn i landet frå Sandnes. Eit hovudmotiv var å få skikkeleg drivkraft til maskinene. Nielsen hadde kjøpt vassfallsrettar fyrst på Ålgård, og så etter eit par-tre års drift supplerande kraft frå vassfall i [[Edland]]. Bygda Gjesdal var kjend for sitt utbreidde sauehald og for ivrig husflidsverksemd, særleg med veving for sal. Det var nyleg bygd veg mellom Sandnes og Ålgård, noko som også var med å leggje til rette for Nielsens nye verksemd. Den nye bedrifta på Ålgård fekk namnet [[A/S Aalgaards Uldindustri]].

	Mykje tyder på at Ole Nielsen hadde kome lokalt baserte industriplanar i forkjøpet. [[Eilert Sundt]] fortel nemleg at [[Gabriel Edland]] frå Gjesdal i 1867 var i Kristiania for å studere karde- og spinnemaskiner, og det var håp om å få danna eit aksjeselskap for eit mekanisk spinneri. Men selskapet [[Gjæsdals Uldspinderi]] vart ikkje skipa før Nielsen allereie hadde vunnest på å etablere seg i bygda. I den konkurransesituasjonen som oppstod, fekk Nielsen overtala dei lokale aktørane til heller å slå seg saman med han i eit større aksjeselskap. Det vart skipa i 1874 og fekk namnet AS Aalgaards Uldspinderi, seinare AS Aalgaards Uldindustri. Nielsen hadde halvparten av aksjekapitalen, og var leiar for føretaket. Snart tok den nye bedrifta til med tøyproduksjon i tillegg til, og snart som dominerande i forhold til spinninga. Leigespinninga vart det etter kvart slutt på, og fabrikken kjøpte sitt eige råstoff der det høvde best, til dels også frå utlandet. Nielsen-familien starta i 1889 også ein trikotasjefabrikk på [[Figgjo]] i Sandnes kommune, og den gjekk i 1893 inn i det som nå vart heitande ~~AS Aalgaard Uldvarefabriker~~.		Mykje tyder på at Ole Nielsen hadde kome lokalt baserte industriplanar i forkjøpet. [[Eilert Sundt]] fortel nemleg at [[Gabriel Edland]] frå Gjesdal i 1867 var i Kristiania for å studere karde- og spinnemaskiner, og det var håp om å få danna eit aksjeselskap for eit mekanisk spinneri. Men selskapet [[Gjæsdals Uldspinderi]] vart ikkje skipa før Nielsen allereie hadde vunnest på å etablere seg i bygda. I den konkurransesituasjonen som oppstod, fekk Nielsen overtala dei lokale aktørane til heller å slå seg saman med han i eit større aksjeselskap. Det vart skipa i 1874 og fekk namnet AS Aalgaards Uldspinderi, seinare AS Aalgaards Uldindustri. Nielsen hadde halvparten av aksjekapitalen, og var leiar for føretaket. Snart tok den nye bedrifta til med tøyproduksjon i tillegg til, og snart som dominerande i forhold til spinninga. Leigespinninga vart det etter kvart slutt på, og fabrikken kjøpte sitt eige råstoff der det høvde best, til dels også frå utlandet. Nielsen-familien starta i 1889 også ein trikotasjefabrikk på [[Figgjo]] i Sandnes kommune, og den gjekk i 1893 inn i det som nå vart heitande A/S Aalgaards Uldvarefabrik.

	Året etter (1894) trekte Nielsen seg attende som aktiv fabrikkeigar og overlet drifta til sine fire søner. Fabrikken på Ålgård talde da nær 250 tilsette.		Året etter (1894) trekte Nielsen seg attende som aktiv fabrikkeigar og overlet drifta til sine fire søner. Fabrikken på Ålgård talde da nær 250 tilsette.