Cnyborg: hbr

2021-12-21T11:15:29Z

hbr

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 21. des. 2021 kl. 11:15
Linje 37:		Linje 37:
	== Lenker ==		== Lenker ==
	*{{folketelling\|pf01038322005002\|Peder Pedersen\|1865\|Røros prestegjeld}}.		*{{folketelling\|pf01038322005002\|Peder Pedersen\|1865\|Røros prestegjeld}}.
			* {{hbr1-1\|pf01038322005002\|Peder Pedersen Aune}}.

	[[Kategori:Personer]]		[[Kategori:Personer]]

Aslak Kittelsen: /* Lenker */

2021-10-13T14:33:35Z

Lenker

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. okt. 2021 kl. 14:33
Linje 43:		Linje 43:
	[[Kategori:Brasil]]		[[Kategori:Brasil]]
	[[Kategori:Minnesota]]		[[Kategori:Minnesota]]
			[[Kategori:California]]
	[[Kategori:USA]]		[[Kategori:USA]]
	[[Kategori:Utvandring til Nord-Amerika‎]]		[[Kategori:Utvandring til Nord-Amerika‎]]

Aslak Kittelsen: Tydal kommunes forside er såpass slunken at jeg tror denne artikkelen forsvarer en plass der :)

2021-03-04T09:34:25Z

Tydal kommunes forside er såpass slunken at jeg tror denne artikkelen forsvarer en plass der :)

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. mar. 2021 kl. 09:34
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Peder Pedersen Aune]]''' (født 1820 i [[Tydal]], død 1882 i [[Minnesota]]) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på ein ekspedisjon som drog frå [[Trondhjem]] i 1850 for å grava gull i [[California]].		<onlyinclude>'''[[Peder Pedersen Aune]]''' (født 1820 i [[Tydal]], død 1882 i [[Minnesota]]) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på ein ekspedisjon som drog frå [[Trondhjem]] i 1850 for å grava gull i [[California]], og var med på å etablere byen [[Joinville]] i [[Brasil]] føre han kom fram til gullfelta. Seinare kom han heim og busette seg på Røros, men vart berre buande der i ti års tid før han utvandra på nytt til Minnesota.</onlyinclude>

	== Barndom ==		== Barndom ==
Linje 47:		Linje 47:
	[[Kategori:Fødsler i 1820]]		[[Kategori:Fødsler i 1820]]
	[[Kategori:Dødsfall i 1882]]		[[Kategori:Dødsfall i 1882]]
			{{F1}}
	{{DEFAULTSORT:Aune, Peder Pedersen}}		{{DEFAULTSORT:Aune, Peder Pedersen}}
	{{nn}}		{{nn}}

Aslak Kittelsen: Ny side: '''Peder Pedersen Aune''' (født 1820 i Tydal, død 1882 i Minnesota) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på…

2021-02-26T15:07:30Z

Ny side: '''Peder Pedersen Aune''' (født 1820 i Tydal, død 1882 i Minnesota) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på…

Ny side

'''[[Peder Pedersen Aune]]''' (født 1820 i [[Tydal]], død 1882 i [[Minnesota]]) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på ein ekspedisjon som drog frå [[Trondhjem]] i 1850 for å grava gull i [[California]].

== Barndom ==
Peder Pedersen vart født på [[Grubben av Aune (Tydal 169/45)|Grubben av Aune]] i Tydal, og son av Anne Tomasdotter Prestmo og Peder Olsen Aune (1748-1828).<ref>Tøsse og Aas 1994, side 183.</ref> Faren hadde vori gardbrukar på garden [[Aune (Tydal)|Aune]] i fyrste ekteskapet sitt med Beret Gresli. Da han gifta seg andre gong, overlèt han Aune åt eldstesonen Ole Pedersen (1775-1869) og flytta til Grubben. Peder var eldste son i dette andre ekteskapet.<ref>Gullikstad 1972, side 76; Tøsse og Aas 1994, side 183.</ref> Han flytta til Røros i 1845, om lag 25 år gammal.

== Gullfeber ==
Peder var sannsynlegvis den fyrste utvandraren frå Tydal til Amerika.<ref>Tøsse og Aas 1987, side 247.</ref> På denne tida var nemleg [[Utvandringa til Nord-Amerika|utvandringa til Amerika]] kommi godt i gang i mange fjord- og fjellbygder sønnanfjells, men hadde i liten grad nådd Trøndelag. Hausten 1850 vart det imidlertid rusta ut ein gullgravarekspedisjon i [[Trondhjem]] med California som mål, og Peder Aune vart med denne. Han drog saman med tre karar frå Røros: [[Ole Olsen Jamt d.e.]], [[Ditlef Andersen Strømmen]] og [[Ernst Lorentsen Kroken]].<ref>''Rørosboka'', bind 1 s. 483.</ref> I slutten av oktober 1850 drog dei ut med skuta «Sophie» saman med 102 andre håpefulle gullgravarar, alle menn, og dei fleste trøndarar.

På nyåret i 1851 kom «Sophie» til [[Rio de Janeiro]], som på den tida var hovudstaden i [[Brasil]]. Skipet vart sagt å vera i dårleg stand, og kondemnert, og dei 106 nordmennane sto derfor utan høve til å komma seg vidare. Da kom eit tilbod frå eit koloniseringsselskap av [[Hamburg]] om å bli kolonistar lenger sør i landet, eit tilbod 74 av de 106 nordmennene slo til på. Da dei kom til den nye kolonien som med tida skulle bli byen [[Joinville]], valte 13 av dei å reise heim med den norske skuta «Colon», som hadde brakt tyske og sveitsiske kolonistar dit. 61 nordmenn valte å bli, iallfall for nokre år, og vart skrivne inn i den lokale lista over innvandrarar.

== Frå sør til nord i Amerika ==

Aune var ein av desse 61, saman med Jamt og Kroken, mens Strømme vart att i Rio de Janeiro. Han arbeida eit par år ved eit teglverk i Joinville, dette teglverket er sannsynlegvis det same som [[Jens Hansen Mahlum]] frå [[Singsås]] skildrar i [[Kjeldearkiv:Brev frå Jens Hansen Mahlum|eit brev han skreiv heim i juni 1852]], som han dreiv saman med mellom anna [[Peder Olsen Utby]] og [[Nils Embretsen Støen]] frå [[Tynset]], samt «eit par rørosingar», vel Aune, Jamt og Kroken. I det same brevet skriv Mahlum at «Peder og Ole» har fått brev frå Røros, altså er det sannsynleg at dei framleis var der.<ref>[[Varg Villvoll]], som publiserte brevet åt Mahlum i ''[[Fjell-Ljom]]'' i 1941, skriv at «Peder er trolig Peder Pedersen Aune fra Røros. Ole er sikkert Ole Olsen Jamt.»</ref>

Ein gong etter juni 1852 drog Aune og Jamt frå Joinville, i 1853 er dei nemleg i [[Valparaíso]] i [[Chile]] saman med [[Andreas Pedersen Røvold]] (1817-1892) frå [[Frol]].<ref>Molde 2000, side 179.</ref> Aune og Jamt kom etter kvart til California: Ifylgje Ludvig Saxe fekk dei arbeid på gullfelta, og «hadde mange opplevelser og fikk visstnok også et ganske bra utbytte av turen, selv om det ikke ble noen rikdom».<ref>Saxe: «Rørosinger i utlandet», i ''Rørosboka'', bind 1, s. 483.</ref> Dei kom tilbake att saman til Røros i 1857, det er uvisst om Aune hadde med seg noko gull heim, men Jamt var seinare i stand til å gi ei gild gåve til niesa si laga av gullet han sjølv hadde grava ut i California, så det er sannsynleg at heller ikkje Aune kom tomhendt heim.

== Att og fram «over Dammen» ==

Da Aune kom heim til Røros, hadde han iallfall middel nok til å stifte bu. 8. mai 1858 vart han gift med Olava Katrine Davidsdotter Lien (1836-) frå [[Nyplasshage (Røros gnr 139/5)|Nyplasshage]],<ref>''Rørosboka'' 5, side 351; [https://www.digitalarkivet.no/view/327/pv00000009982224 Ministerialbok for Røros prestegjeld 1845-1859 (1640P)].</ref> og 21. mai same år kjøpte han bruket [[Engan (Røros gnr 155/4)|Engan]].<ref>''Rørosboka'' 3, side 93.</ref> Peder og Olava fekk iallfall to barn: Anne ca. 1858 og Peder ca. 1860.<ref>Tøsse og Aas 1994, side 183.</ref> Ifylgje folketeljinga 1865 hadde dei fire kyr og tre får på garden dette året.

Aune og familien vart buande på Røros mindre enn ti år: Han tapte mykje pengar på eit kausjonistansvar, selte eigendomen til Peder Larssen Salvevold og drog over dammen att i 1866, denne gongen til Delevan i Minnesota.<ref>''Rørosboka'' 3, side 93; Tøsse og Aas 1994, side 184.</ref> Her døydde han i 1882, ifylgje bygdebokforfattar K. J. Gullikstad i Tydal omkom han i «preriebrann».<ref>Gullikstad, side 76.</ref>

== Noter ==
{{reflist|2}}

== Litteratur ==
*''Bygdebok for Tydal''. Utg. [[Tydal kommune]]. 1987-1994. ISBN 82-991658-0-6.
**Bind 1. Sigvart Tøsse: ''Bygdehistoria fram til ca. 1900''. 1987. ISBN 82-991658-1-4. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2018030748024}}.
**Bind 3. Sigvart Tøsse; Reinert Aas: ''Gards- og slektshistorie for Hilmo, Gresli, Aune, Svelmo, Lian, Åsgrinda, Åsdalen og Ås''. 1994. ISBN 82-991658-3-0. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2015102348003}}.
*Gullikstad, K.J.: ''Gård, grend og ætt'', bind 2 av ''Tydalsboka''. Utg. Tydal kommune, 1972. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2013091708005}}.
*Molde, Jostein: «Drømmen om gull og rikdom for 150 år siden», i ''Verdal historielags skrifter : årbok. 2000 Vol. 27''. Utg. [[Verdal historielag]]. 2000. {{nb.no|NBN:no-nb_digitidsskrift_2014050781001_001}}.
*''Rørosboka. Røros bergstad, Røros landsogn, Brekken og Glåmos kommuner''. Utg. Rørosbok-komiteen. 1942-74.
**Bind 1. ''Natur, folk og næringsliv''. 1942. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2013030506035}}.
**Bind 3. Jon O. Indset, Oliver Moen, Olav Kvikne: ''Røros landsogn - Brekken. Gårds- og slektshistorie''. 1957. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2009073000070}}.
**Bind 5. Kristin Aspaas: [ingen tittel] 1974. ISBN 82-7175-005-4. {{nb.no|NBN:no-nb_digibok_2015051308332}}.

== Lenker ==
*{{folketelling|pf01038322005002|Peder Pedersen|1865|Røros prestegjeld}}.

[[Kategori:Personer]]
[[Kategori:Tydal kommune]]
[[Kategori:Røros kommune]]
[[Kategori:Brasil]]
[[Kategori:Minnesota]]
[[Kategori:USA]]
[[Kategori:Utvandring til Nord-Amerika‎]]
[[Kategori:Fødsler i 1820]]
[[Kategori:Dødsfall i 1882]]
{{DEFAULTSORT:Aune, Peder Pedersen}}
{{nn}}

Peder Pedersen Aune - Sideversjonshistorikk

Cnyborg: hbr

Aslak Kittelsen: /* Lenker */

Aslak Kittelsen: Tydal kommunes forside er såpass slunken at jeg tror denne artikkelen forsvarer en plass der :)

Aslak Kittelsen: Ny side: '''Peder Pedersen Aune''' (født 1820 i Tydal, død 1882 i Minnesota) var gardbrukar, og var sannsynlegvis den fyrste som utvandra frå Tydal på 1800-talet. Han vart med på…