Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen - Sideversjonshistorikk

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T21:53:28Z

ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 21:53
Linje 10:		Linje 10:
	=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===		=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===

	=== ca. 1200–1500: ~~Skohøyhekla~~ frå Veiholmen i Smøla kommune ===		=== ca. 1200–1500: Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune ===
	{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}		{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}
	Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.		Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.

Olve Utne på 14. jun. 2023 kl. 21:52

2023-06-14T21:52:53Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 21:52
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}		<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}
	<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>		<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>
	'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og ~~swr~~ har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. 210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}</ref></noinclude> </onlyinclude>		'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og det har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. 210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}</ref></noinclude> </onlyinclude>

	== Arkeologi ==		== Arkeologi ==

Olve Utne på 14. jun. 2023 kl. 21:52

2023-06-14T21:52:33Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 21:52
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}		<onlyinclude>{{thumb\|Komaga Ertvaagsoya 2.jpg\|[[Sko]]r av [[komagar\|komagtypen]] frå [[Ertvågsøya]] i [[Aure kommune]] på [[Nordmøre]].\|Erlend Leirdal}}
	<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>		<noinclude>{{thumb\|C00557 Baggan.jpg\|Ein av dei karakteristiske «kulmagane» i [[Baggan]] på Tustna, jfr. sørsamisk ''bagkedh'' (‘svelle (om mage)’.\|[[Bruker:Olve Utne\|Olve Utne]] (2011)}}</noinclude>
	'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og vi har òg ~~dokumentasjon på~~ reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]]. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. 210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}</ref></noinclude> </onlyinclude>		'''[[Samisk historie på Nordmøre og i Sør-Fosen\|Den samiske historia]]''' på [[Nordmøre]] (inkludert [[Sunndalsfjella]]/[[Dovre]]) og i [[Sør-Fosen]] (i tydinga Agdenes/Snillfjord/Hemne-området og øyane utanfor) er foreløpig lite kartlagt. I [[2006]] vart det funne fire [[aernie]]h ([[sørsamar\|sørsamiske]] eldstader) med tilhørande [[båassjoe]]h, så vel som bl.a. mange [[fangstgrop]]er for [[rein]] ved [[Aursjøen]] i fjella mellom [[Sunndal]] og [[Lesja]]. Ulike skikt av trekolet i eldstadene er datert til ymse tidspunkt i perioden frå [[600-talet]] til kring begynnelsen av [[900-talet]]. Vi veit at det har vore [[sørsamar\|sørsamisk]] [[reindrift]] i [[Trollheimen]] og på [[Fosenhalvøya]] i lange tider, og swr har òg vore reindrift kring [[Hemnkjølen]] og så langt vest som fjellområda mellom [[Valsøyfjorden]] i [[Halsa kommune]] og [[Bøverdalen (Surnadal)\|Bøverdalen]] i [[Surnadal kommune]] heilt fram til 1980. I [[Aure kommune\|Aure]] og [[Smøla kommune\|Smøla]] kommunar er det først og fremst i [[stadnamn]]a at den samiske delen av lokalhistoria kjem til synes. På [[Veiholmen]] er det òg gjort éit vesentleg arkeologisk funn: ein gjenstand som vart tolka som ein [[vevspjelk]] eller [[vevkam]] i horn med typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] ornamentikk, stildatert til kring 1200—1500 evt.<noinclude><ref>S. 210 av {{Zachrisson Varför samiskt}}</ref></noinclude> </onlyinclude>

	== Arkeologi ==		== Arkeologi ==

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T17:38:58Z

ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 17:38
Linje 11:		Linje 11:

	=== ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune ===		=== ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune ===
	{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå ~~VEiholmen~~ i Smøla kommune.\|Olve Utne}}		{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå Veiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}
	Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.		Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T17:38:47Z

ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 17:38
Linje 11:		Linje 11:

	=== ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune ===		=== ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune ===
	{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|}}		{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|Gjenstanden frå VEiholmen i Smøla kommune.\|Olve Utne}}
	Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.		Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T17:38:11Z

ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 17:38
Linje 15:		Linje 15:

	Dimensjonane gjer at det er lite truleg at dette nokon gong har vore del av ein vevspjelk.		Dimensjonane gjer at det er lite truleg at dette nokon gong har vore del av ein vevspjelk.
	<!.. Vevspjelkar i tre og metall er vanlege i ikkje-samisk skandinavisk kultur. Ein vevspjelk som vart funne på ein handelsplass frå [[vikingtida]] i [[Birka]] ved Stockholm er ikkje så ulik vevspjelkar frå nyare tid frå f.eks. Sunnmøre. Gjenstanden frå Veiholmen er ganske ulik desse vevspjelkane. Han er derimot mykje meir lik vevkammar frå begge sidene av Kjølen. Liknande vevkammar av reinhorn er funne i [[Vilhelmina kommun]] og på Murberget ved [[Härnösand]]. -->		<!-- Vevspjelkar i tre og metall er vanlege i ikkje-samisk skandinavisk kultur. Ein vevspjelk som vart funne på ein handelsplass frå [[vikingtida]] i [[Birka]] ved Stockholm er ikkje så ulik vevspjelkar frå nyare tid frå f.eks. Sunnmøre. Gjenstanden frå Veiholmen er ganske ulik desse vevspjelkane. Han er derimot mykje meir lik vevkammar frå begge sidene av Kjølen. Liknande vevkammar av reinhorn er funne i [[Vilhelmina kommun]] og på Murberget ved [[Härnösand]]. -->

	=== Offerstader i Trollheimen ===		=== Offerstader i Trollheimen ===

Olve Utne: /* ca. 1200–1500: Vevkammen/vevspjelken frå Veiholmen i Smøla kommune */

2023-06-14T17:37:58Z

ca. 1200–1500: Vevkammen/vevspjelken frå Veiholmen i Smøla kommune

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 14. jun. 2023 kl. 17:37
Linje 10:		Linje 10:
	=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===		=== 660–965 evt.: Aursjøfunnet ===

	=== ca. 1200–1500: ~~Vevkammen/vevspjelken~~ frå Veiholmen i Smøla kommune ===		=== ca. 1200–1500: Skohøyhekla frå Veiholmen i Smøla kommune ===
	Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at hovudhypotesen er at gjenstanden er ein del av ein vevspjelk.		{{thumb\|C35973crj hækla (Veiholmen).jpg\|}}
			Under hagearbeid ved huset sitt (bnr. 235 på Veiholmen) i [[1980]] fann Reidun Leonardsen ein gjenstand ned mot berget under kring ein meter jord. Gjenstanden er av horn, truleg av [[rein]] og har typisk [[sørsamar\|sørsamisk]] geometrisk ornamentikk på øversida. Han er 19,2 cm lang med eit skaft med avrunda trekanta tverrsnitt, og i eine enden går skaftet ut i ein flatvoren trekant der det er restar av kraftige tindar. Det kan sjå ut som om gjenstanden er ein [[vevkam]] eller [[vevspjelk]]. I motsett ende av skaftet er det merke som tyder på at gjenstanden har vore festa til eit lengre skaft. Dette siste gjer at arkeologane hadde hovudhypotesen at gjenstanden var ein del av ein vevspjelk.

	Vevspjelkar i tre og metall er vanlege i ikkje-samisk skandinavisk kultur. Ein vevspjelk som vart funne på ein handelsplass frå [[vikingtida]] i [[Birka]] ved Stockholm er ikkje så ulik vevspjelkar frå nyare tid frå f.eks. Sunnmøre. Gjenstanden frå Veiholmen er ganske ulik desse vevspjelkane. Han er derimot mykje meir lik vevkammar frå begge sidene av Kjølen. Liknande vevkammar av reinhorn er funne i [[Vilhelmina kommun]] og på Murberget ved [[Härnösand]].		Dimensjonane gjer at det er lite truleg at dette nokon gong har vore del av ein vevspjelk.
			<!.. Vevspjelkar i tre og metall er vanlege i ikkje-samisk skandinavisk kultur. Ein vevspjelk som vart funne på ein handelsplass frå [[vikingtida]] i [[Birka]] ved Stockholm er ikkje så ulik vevspjelkar frå nyare tid frå f.eks. Sunnmøre. Gjenstanden frå Veiholmen er ganske ulik desse vevspjelkane. Han er derimot mykje meir lik vevkammar frå begge sidene av Kjølen. Liknande vevkammar av reinhorn er funne i [[Vilhelmina kommun]] og på Murberget ved [[Härnösand]]. -->

	=== Offerstader i Trollheimen ===		=== Offerstader i Trollheimen ===

Olve Utne: /* 1700-talet */

2023-01-18T09:26:18Z

1700-talet

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jan. 2023 kl. 09:26
Linje 36:		Linje 36:
	* [[1786]], 3. februar, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 154f.: ''Findlappen Lars Davidsen 28 aar'' blir gravlagt.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-79 side 154-155].</ref>		* [[1786]], 3. februar, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 154f.: ''Findlappen Lars Davidsen 28 aar'' blir gravlagt.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-79 side 154-155].</ref>
	* [[1787]]: C.S. Hjeltnæs (sjå 1783) leigde inn samiske reingjetarar frå Dovre: ''Lussi'' og sonen ''Sakarias''.<ref name="Hjeltnes"/>		* [[1787]]: C.S. Hjeltnæs (sjå 1783) leigde inn samiske reingjetarar frå Dovre: ''Lussi'' og sonen ''Sakarias''.<ref name="Hjeltnes"/>
			* [[1791]], 31. mai, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 240f.: ''Begravet en fremmed Find Torkil Thomessen gaml: 57 aar''.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-122 side 154-155].</ref>

	=== 1800-talet ===		=== 1800-talet ===

Olve Utne: /* 1700-talet */

2023-01-18T09:22:48Z

1700-talet

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jan. 2023 kl. 09:22
Linje 34:		Linje 34:
	* [[1783]]: [[Christopher Sjursen Hjeltnæs]] sendte Hallstein og Lars Garen nordover for å kjøpe reinar til tamreindrift i [[Ulvik]]. Dei kjøpte 100 dyr frå ''finnar'' (samar) i Dovretraktene. Året etter reiste Hallstein nordover att for å kjøpe fleire dyr, men fikk da berre kjøpt eit par kjørereinar.<ref name="Hjeltnes">S. 41ff. av {{Kolltveit 1961}}</ref>		* [[1783]]: [[Christopher Sjursen Hjeltnæs]] sendte Hallstein og Lars Garen nordover for å kjøpe reinar til tamreindrift i [[Ulvik]]. Dei kjøpte 100 dyr frå ''finnar'' (samar) i Dovretraktene. Året etter reiste Hallstein nordover att for å kjøpe fleire dyr, men fikk da berre kjøpt eit par kjørereinar.<ref name="Hjeltnes">S. 41ff. av {{Kolltveit 1961}}</ref>
	* [[1786]], februar, Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796, s. 190: ''Find Barn'' ''Andreas Nicolaj'' blir døypt.		* [[1786]], februar, Ministerialbok for Surnadal prestegjeld, 1750-1796, s. 190: ''Find Barn'' ''Andreas Nicolaj'' blir døypt.
			* [[1786]], 3. februar, Ministerialbok for Aure prestegjeld, 1772-1819, s. 154f.: ''Findlappen Lars Davidsen 28 aar'' blir gravlagt.<ref>Møre og Romsdal fylke, Aure, Ministerialbok nr. 578A01 (1772-1819), Kronologisk liste 1786, [http://www.arkivverket.no/URN:kb_read?idx_kildeid=16108&idx_id=16108&uid=ny&idx_side=-79 side 154-155].</ref>
	* [[1787]]: C.S. Hjeltnæs (sjå 1783) leigde inn samiske reingjetarar frå Dovre: ''Lussi'' og sonen ''Sakarias''.<ref name="Hjeltnes"/>		* [[1787]]: C.S. Hjeltnæs (sjå 1783) leigde inn samiske reingjetarar frå Dovre: ''Lussi'' og sonen ''Sakarias''.<ref name="Hjeltnes"/>

Olve Utne: Teksterstatting – «{{sørsam.}}» til «sørsamisk»

2022-12-01T20:07:01Z

Teksterstatting – «{{sørsam.}}» til «sørsamisk»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. des. 2022 kl. 20:07
Linje 86:		Linje 86:
	'''hivens''', 'bra', jf. sørsamisk ''hijven'';		'''hivens''', 'bra', jf. sørsamisk ''hijven'';

	'''[[kokse\|ko’ks]]''', ‘flatbotna småbåt’ (Tustna), ~~{{sørsam.}}~~ ''guksie'' (‘ause, trekopp’) (namnet blir bruka om småe båttypar fleire plassar i Nord-Norge òg);		'''[[kokse\|ko’ks]]''', ‘flatbotna småbåt’ (Tustna), [[sørsamisk]] ''guksie'' (‘ause, trekopp’) (namnet blir bruka om småe båttypar fleire plassar i Nord-Norge òg);

	'''gaffe''', ‘person som gjer dumheiter og sosiale tabbar’ (Tustna), jf. ~~{{sørsam.}}~~ ''gaffa, goffe'' (‘dumming’) og ''gåffoeh'' (‘dum’));		'''gaffe''', ‘person som gjer dumheiter og sosiale tabbar’ (Tustna), jf. [[sørsamisk]] ''gaffa, goffe'' (‘dumming’) og ''gåffoeh'' (‘dum’));

	[[jåss\|'''jås'''('''s''')]] (Tustna<ref name="Trønderordboka">{{Trønderordboka}}</ref>, Aure<ref name="Trønderordboka"/>, frå ~~{{sørsam.}}~~ ''jåasoeh, jåasa(h)'' (‘dum, tåpelig’), ordet har utbreiing nordafjells, det samiske ordet kan i sin tur ha samanheng med [[norrønt]] ''hjasi''/''hjæsi'', 'hare';		[[jåss\|'''jås'''('''s''')]] (Tustna<ref name="Trønderordboka">{{Trønderordboka}}</ref>, Aure<ref name="Trønderordboka"/>, frå [[sørsamisk]] ''jåasoeh, jåasa(h)'' (‘dum, tåpelig’), ordet har utbreiing nordafjells, det samiske ordet kan i sin tur ha samanheng med [[norrønt]] ''hjasi''/''hjæsi'', 'hare';

	'''møydde''' (Valsøyfjorden) / '''moidde''' (Aure) / '''moidd''' (Tustna) (‘fjord[[torsk]]’, jf. [[lulesamisk]] ''muojdde'' (‘sverm, skokk, stim’);		'''møydde''' (Valsøyfjorden) / '''moidde''' (Aure) / '''moidd''' (Tustna) (‘fjord[[torsk]]’, jf. [[lulesamisk]] ''muojdde'' (‘sverm, skokk, stim’);

	'''søtjo''', ‘mygg’, jf. ~~{{sørsam.}}~~ ''sætnjoe'' (‘kløe’) og ''tjoere'' (‘insekt’)).		'''søtjo''', ‘mygg’, jf. [[sørsamisk]] ''sætnjoe'' (‘kløe’) og ''tjoere'' (‘insekt’)).

	=== Regler ===		=== Regler ===
Linje 274:		Linje 274:
	Det finst fleire namn på ''Melk-'' og ''Mjølk-'' på plassar i Aure kommune som ligg slik til at stølsdrift/mjølking ikkje verkar særleg truleg. Ein del av desse plassane ligg ved sjøen, og gjerne på plassar med ein tydelige «krok» i landskapsforma. Det sørsamiske ordet '''måelhkie''' tyder ‘krok, sving (f.eks. på en elv, vei)’. Slike plassar inkluderer '''Melkvik''' på Lesundøya; denne Melkvika er ei skarpvinkla vik som forøvrig ligg berre dryge 100 meter i luftlinje sørom Finnfløa. Melkvika under [[Innerberg (Aure)\|Innerberg]] på [[Stabblandet]] er mindre tydelig vinkelforma i seg sjølv med vår tids havnivå, men vinkelforma kjem tydelegare fram ved fem meters høgd over havet etter vår tids nivå. '''Mjølkenesbukta''' ved [[Vinsternesvågen]] er avgrensa i aust av eit nes som viser tilnærma rett vinkel ved 5–10 moh.		Det finst fleire namn på ''Melk-'' og ''Mjølk-'' på plassar i Aure kommune som ligg slik til at stølsdrift/mjølking ikkje verkar særleg truleg. Ein del av desse plassane ligg ved sjøen, og gjerne på plassar med ein tydelige «krok» i landskapsforma. Det sørsamiske ordet '''måelhkie''' tyder ‘krok, sving (f.eks. på en elv, vei)’. Slike plassar inkluderer '''Melkvik''' på Lesundøya; denne Melkvika er ei skarpvinkla vik som forøvrig ligg berre dryge 100 meter i luftlinje sørom Finnfløa. Melkvika under [[Innerberg (Aure)\|Innerberg]] på [[Stabblandet]] er mindre tydelig vinkelforma i seg sjølv med vår tids havnivå, men vinkelforma kjem tydelegare fram ved fem meters høgd over havet etter vår tids nivå. '''Mjølkenesbukta''' ved [[Vinsternesvågen]] er avgrensa i aust av eit nes som viser tilnærma rett vinkel ved 5–10 moh.

	Namn på '''Dårdi-''' kan ha opphav i ''dåeries'' (~~{{sørsam.}}~~ ‘tverr-’). Stadnamnet ''Dårdiheia'' finst to plassar på Nordmøre: Dårdiheia, eller den tverrliggjande heia på sørsida av [[Bårsetfjellet]] på Ertvågsøya i Aure kommune; og Dårdiheia i sørkanten av ''Kjerkjeberget'' i [[Tingvoll kommune]].		Namn på '''Dårdi-''' kan ha opphav i ''dåeries'' ([[sørsamisk]] ‘tverr-’). Stadnamnet ''Dårdiheia'' finst to plassar på Nordmøre: Dårdiheia, eller den tverrliggjande heia på sørsida av [[Bårsetfjellet]] på Ertvågsøya i Aure kommune; og Dårdiheia i sørkanten av ''Kjerkjeberget'' i [[Tingvoll kommune]].

	=== Namn med berre samiske røter ===		=== Namn med berre samiske røter ===