Skarpmoen (Rollag) - Sideversjonshistorikk

Niillas4 på 23. mai 2023 kl. 08:54

2023-05-23T08:54:29Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. mai 2023 kl. 08:54
Linje 33:		Linje 33:

	== Folk på garden ==		== Folk på garden ==
	Nedre Skarpmoen har vore i same ætts eige sidan 1833. I dag (2019) er det sjuande generasjon som sit på garden. Øvre Skarpmoen kom inn i den ætta som sit der i dag, i 1779. Noverande eigar, Simen Skarpmoen, representerer åttande generasjon på garden (2021).<ref>Grunnboksinformasjon frå Statens kartverk, henta 7.11.2021 </ref> Mogan vart kjøpt av Halvor Bjørnsrud frå Uvdal i 1924.<ref name=":4">Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 37.</ref> I dag (2019) er det tredje generasjon av den ætta som har garden. Jord- og skogbruk har vore hovudnæringane for folk på Skarpmo-gardane, men dei har også hatt andre yrke og interesser ved sida av gards-og skogsdrift. På Øvre Skarpmoen har det vore fleire kjende [[Smed\|smedar]], og særleg [[Nils Narvesson Skarpmoen (1832–1915)\|Nils Narvesson Skarpmoen]] (1832–1915) var kjend som ein dyktig ljåsmed<ref>Tråen, Even: Ljåsmiing i Numedal, s. 66. ISBN 978-82-690897-0-7</ref> [[Liv Simensdotter Skarpmoen (1839–1910)\|Liv Skarpmoen]] (1839–1910) som gifta seg til Øvre Skarpmoen i 1863, tilhøyrde ei slekt i Nore med sterk interesse for folkemusikk og fleire gode songarar som er kjende for religiøse folketonar.<ref>Anne Svånaug Haugan (2011): Takt og tonar. Soga om folkdansen og folkemusikken i Numedal, ISBN 9788291715100. Prestfoss: Folkemusikksenteret i Buskerud, s. 151</ref> Sonen hennar, fotografen [[Narve Skarpmoen]], spela [[hardingfele]], og i folketeljinga for 1891 er ''' '''han registrert med «Violinspil for egen regning» som yrke.<ref>https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01052797000112</ref> Interesse for og kunnskap om folkemusikk, særleg hardingfelespel, har levt vidare på garden.<ref>https://www.yumpu.com/no/document/read/18257914/biografi-over-folkemusikarar-og-dansarar-i-numedal, s. 144</ref> På Nedre Skarpmoen vart det etablert eit gardsbakeri i 2006,<ref>https://www.mollas.no/mollas.pdf</ref> og det vert drive med gardsturisme der. Mogan vart kjøpt av [[Lærer\|lærar]] og [[Kirkesanger\|kyrkjesongar]] i Rollag, Halvor Bjørnsrud. Halvor Bjørnsrud har skrive fleire bøker med lokalhistoriske emne.<ref>https://www.nb.no/nbsok/search?searchString=namecreators:%22Bj%C3%B8rnsrud,%20Halvor%20H.%22&page=0</ref>		Nedre Skarpmoen har vore i same ætts eige sidan 1833. I dag (2019) er det sjuande generasjon som sit på garden. Øvre Skarpmoen kom inn i den ætta som sit der i dag, i 1779. Noverande eigar, Simen Skarpmoen, representerer åttande generasjon på garden (2021).<ref>Grunnboksinformasjon frå Statens kartverk, henta 7.11.2021 </ref> [[Gunhild Skarpmoen (1866–1955)\|Gunhild Nilsdotter]] frå Øvre Skarpmoen vart gift med bonden på Nedre Skarpmoen, Arne Knutsson, i 1887 så familiane på dei to gardane er i slekt.<ref>https://media.digitalarkivet.no/view/4197/129</ref> Mogan vart kjøpt av Halvor Bjørnsrud frå Uvdal i 1924.<ref name=":4">Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 37.</ref> I dag (2019) er det tredje generasjon av den ætta som har garden. Jord- og skogbruk har vore hovudnæringane for folk på Skarpmo-gardane, men dei har også hatt andre yrke og interesser ved sida av gards-og skogsdrift. På Øvre Skarpmoen har det vore fleire kjende [[Smed\|smedar]], og særleg [[Nils Narvesson Skarpmoen (1832–1915)\|Nils Narvesson Skarpmoen]] (1832–1915) var kjend som ein dyktig ljåsmed<ref>Tråen, Even: Ljåsmiing i Numedal, s. 66. ISBN 978-82-690897-0-7</ref> [[Liv Simensdotter Skarpmoen (1839–1910)\|Liv Skarpmoen]] (1839–1910) som gifta seg til Øvre Skarpmoen i 1863, tilhøyrde ei slekt i Nore med sterk interesse for folkemusikk og fleire gode songarar som er kjende for religiøse folketonar.<ref>Anne Svånaug Haugan (2011): Takt og tonar. Soga om folkdansen og folkemusikken i Numedal, ISBN 9788291715100. Prestfoss: Folkemusikksenteret i Buskerud, s. 151</ref> Sonen hennar, fotografen [[Narve Skarpmoen]], spela [[hardingfele]], og i folketeljinga for 1891 er ''' '''han registrert med «Violinspil for egen regning» som yrke.<ref>https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01052797000112</ref> Interesse for og kunnskap om folkemusikk, særleg hardingfelespel, har levt vidare på garden.<ref>https://www.yumpu.com/no/document/read/18257914/biografi-over-folkemusikarar-og-dansarar-i-numedal, s. 144</ref> På Nedre Skarpmoen vart det etablert eit gardsbakeri i 2006,<ref>https://www.mollas.no/mollas.pdf</ref> og det vert drive med gardsturisme der. Mogan vart kjøpt av [[Lærer\|lærar]] og [[Kirkesanger\|kyrkjesongar]] i Rollag, Halvor Bjørnsrud. Halvor Bjørnsrud har skrive fleire bøker med lokalhistoriske emne.<ref>https://www.nb.no/nbsok/search?searchString=namecreators:%22Bj%C3%B8rnsrud,%20Halvor%20H.%22&page=0</ref>

	Mot slutten av 1800-talet var det fleire frå Skarpmoen som forlét bygda og busette seg andre stader, og det vart meir vanleg at dei fekk yrke i andre næringar enn landbruket. Av dei ni søskena på Øvre Skarpmoen som var fødde mellom 1864 og 1885, utvandra tre til Amerika, ein busette seg i Oslo (fotografen [[Narve Skarpmoen]]), ei vart jordmor i Dagali, ei flutte til [[Sandsvær]], to vart gardkoner på grannegardane Nedre Skarpmoen og Asbjørnrud og eine sonen overtok garden. {{thumb\|Interlør (3).jpg\|Inne i mønsåsstova på Nedre Skarpmoen i tida rett etter år 1900.\|[[Narve Skarpmoen]]}}		Mot slutten av 1800-talet var det fleire frå Skarpmoen som forlét bygda og busette seg andre stader, og det vart meir vanleg at dei fekk yrke i andre næringar enn landbruket. Av dei ni søskena på Øvre Skarpmoen som var fødde mellom 1864 og 1885, utvandra tre til Amerika, ein busette seg i Oslo (fotografen [[Narve Skarpmoen]]), ei vart jordmor i Dagali, ei flutte til [[Sandsvær]], to vart gardkoner på grannegardane Nedre Skarpmoen og Asbjørnrud og eine sonen overtok garden. {{thumb\|Interlør (3).jpg\|Inne i mønsåsstova på Nedre Skarpmoen i tida rett etter år 1900.\|[[Narve Skarpmoen]]}}

Niillas4 på 18. feb. 2023 kl. 16:05

2023-02-18T16:05:11Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. feb. 2023 kl. 16:05
Linje 29:		Linje 29:

	== Bruksnummer ==		== Bruksnummer ==
	Ein gong i tida har Skarpmoen vore ein samla gard og grannegarden Asbjørnrud (gardsnummer 46) har også høyrt saman med Skarpmoen. I langmorka hadde Skarpmo-gardane og Asbjørnrud sameige fram til utskiftinga som tok til i 1926 og vart avslutta i 1935.<ref>Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 14, 21 og 34.</ref> Mot nord har Skarpmoen såleis grensa mot Tråen, og mot sud grensar garden mot Bjørge. I dag ~~er det~~ tre gardsbruk ~~på den gamle Skarpmo-eiga~~, Nedre Skarpmoen ([[bruksnummer]] 1), Øvre Skarpmoen (bruksnummer 3) og Mogan (bruksnummer 4, 5 og 6). ~~Garden~~ vart tidleg delt i to jamstore bruk. Fyrste gongen ein finn Skarpmoen nemnt i eit diplom, er i 1563, «i Skarpemoo».<ref name=":0">[[Oluf Rygh\|Rygh, Oluf]] (1909): ''[[Norske Gaardnavne]]'', bd. 5, Buskeruds Amt, s.436. Kristiania: Fabritius</ref> I diplomet er det snakk om «Skarpemoo-sørgarden», og garden må ha vore delt før 1563. Det er lite sannsynleg at garden har vorte delt i tida mellom [[Svartedauden]] og 1563, så mest truleg har det vore to bruk alt i tida før [[Svartedauden]]. I dag nyttar ein nemningane Nedre og Øvre Skarpmoen, tidlegare har ein også kalt dei to bruka ‘nordre’ (i dag ‘nedre’) og ’søndre’ (i dag ‘øvre’) (m.a. i eit dokument frå 1686) og nedre Skarpmoen har òg vore kalla ‘vestre’ (m.a. i skattematrikkelen 1647).<ref name=":2">Hoff, Knut (u.å.): Rollag bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 14.</ref> Den tidlegare [[Husmannsplass\|husmannsplassen]] Kleiv vart skild frå Nedre Skarpmoen i 1825 med bruksnummer 2.<ref name=":2" /> Kleiv vart seld til eigarane av Nedre Skarpmoen i 1918 og dei to bruksnummera vart samla på same hand. Seinare har dei to bruka vorte skilde, og i dag er det ulike eigarar av Nedre Skarpmoen og Kleiv. Øvre Skarpmoen vart delt i to like delar mellom to brør i 1846. Det gamle hovudbølet vart kalla Øvre Skarpmoen og det nye bruket fekk namnet Mogan (bruksummer 4, 5 og 6). Det har også vore skilt ut ein del byggjetomter frå gardane. I dag (2020)er den gamle Skarpmo-eiga delt i 12 bruksnummer.<ref>Hoff, Knut (u.å.): Rollag bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3.</ref>		Ein gong i tida har matrikkelgarden Skarpmoen vore ein samla gard og grannegarden Asbjørnrud (gardsnummer 46) har også høyrt saman med Skarpmoen. I langmorka hadde Skarpmo-gardane og Asbjørnrud sameige fram til utskiftinga som tok til i 1926 og vart avslutta i 1935.<ref>Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 14, 21 og 34.</ref> Mot nord har Skarpmoen såleis grensa mot Tråen, og mot sud grensar garden mot Bjørge. I dag har matrikkelgarden Skarpmoen tre gardsbruk, Nedre Skarpmoen ([[bruksnummer]] 1), Øvre Skarpmoen (bruksnummer 3) og Mogan (bruksnummer 4, 5 og 6). Skarpmoen vart tidleg delt i to jamstore bruk. Fyrste gongen ein finn Skarpmoen nemnt i eit diplom, er i 1563, «i Skarpemoo».<ref name=":0">[[Oluf Rygh\|Rygh, Oluf]] (1909): ''[[Norske Gaardnavne]]'', bd. 5, Buskeruds Amt, s.436. Kristiania: Fabritius</ref> I diplomet er det snakk om «Skarpemoo-sørgarden», og garden må ha vore delt før 1563. Det er lite sannsynleg at garden har vorte delt i tida mellom [[Svartedauden]] og 1563, så mest truleg har det vore to bruk alt i tida før [[Svartedauden]]. I dag nyttar ein nemningane Nedre og Øvre Skarpmoen, tidlegare har ein også kalt dei to bruka ‘nordre’ (i dag ‘nedre’) og ’søndre’ (i dag ‘øvre’) (m.a. i eit dokument frå 1686) og nedre Skarpmoen har òg vore kalla ‘vestre’ (m.a. i skattematrikkelen 1647).<ref name=":2">Hoff, Knut (u.å.): Rollag bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 14.</ref> Den tidlegare [[Husmannsplass\|husmannsplassen]] Kleiv vart skild frå Nedre Skarpmoen i 1825 med bruksnummer 2.<ref name=":2" /> Kleiv vart seld til eigarane av Nedre Skarpmoen i 1918 og dei to bruksnummera vart samla på same hand. Seinare har dei to bruka vorte skilde, og i dag er det ulike eigarar av Nedre Skarpmoen og Kleiv. Øvre Skarpmoen vart delt i to like delar mellom to brør i 1846. Det gamle hovudbølet vart kalla Øvre Skarpmoen og det nye bruket fekk namnet Mogan (bruksummer 4, 5 og 6). Det har også vore skilt ut ein del byggjetomter frå gardane. I dag (2020)er den gamle Skarpmo-eiga delt i 12 bruksnummer.<ref>Hoff, Knut (u.å.): Rollag bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3.</ref>
	{{thumb\|Narve Skarpmoen med hardingfele.jpg\|Fotografen [[Narve Skarpmoen]] med hardingfele.\|Sjølvportrett}}		{{thumb\|Narve Skarpmoen med hardingfele.jpg\|Fotografen [[Narve Skarpmoen]] med hardingfele.\|Sjølvportrett}}

Niillas4 på 17. feb. 2023 kl. 16:31

2023-02-17T16:31:03Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. feb. 2023 kl. 16:31
Linje 35:		Linje 35:
	Nedre Skarpmoen har vore i same ætts eige sidan 1833. I dag (2019) er det sjuande generasjon som sit på garden. Øvre Skarpmoen kom inn i den ætta som sit der i dag, i 1779. Noverande eigar, Simen Skarpmoen, representerer åttande generasjon på garden (2021).<ref>Grunnboksinformasjon frå Statens kartverk, henta 7.11.2021 </ref> Mogan vart kjøpt av Halvor Bjørnsrud frå Uvdal i 1924.<ref name=":4">Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 37.</ref> I dag (2019) er det tredje generasjon av den ætta som har garden. Jord- og skogbruk har vore hovudnæringane for folk på Skarpmo-gardane, men dei har også hatt andre yrke og interesser ved sida av gards-og skogsdrift. På Øvre Skarpmoen har det vore fleire kjende [[Smed\|smedar]], og særleg [[Nils Narvesson Skarpmoen (1832–1915)\|Nils Narvesson Skarpmoen]] (1832–1915) var kjend som ein dyktig ljåsmed<ref>Tråen, Even: Ljåsmiing i Numedal, s. 66. ISBN 978-82-690897-0-7</ref> [[Liv Simensdotter Skarpmoen (1839–1910)\|Liv Skarpmoen]] (1839–1910) som gifta seg til Øvre Skarpmoen i 1863, tilhøyrde ei slekt i Nore med sterk interesse for folkemusikk og fleire gode songarar som er kjende for religiøse folketonar.<ref>Anne Svånaug Haugan (2011): Takt og tonar. Soga om folkdansen og folkemusikken i Numedal, ISBN 9788291715100. Prestfoss: Folkemusikksenteret i Buskerud, s. 151</ref> Sonen hennar, fotografen [[Narve Skarpmoen]], spela [[hardingfele]], og i folketeljinga for 1891 er ''' '''han registrert med «Violinspil for egen regning» som yrke.<ref>https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01052797000112</ref> Interesse for og kunnskap om folkemusikk, særleg hardingfelespel, har levt vidare på garden.<ref>https://www.yumpu.com/no/document/read/18257914/biografi-over-folkemusikarar-og-dansarar-i-numedal, s. 144</ref> På Nedre Skarpmoen vart det etablert eit gardsbakeri i 2006,<ref>https://www.mollas.no/mollas.pdf</ref> og det vert drive med gardsturisme der. Mogan vart kjøpt av [[Lærer\|lærar]] og [[Kirkesanger\|kyrkjesongar]] i Rollag, Halvor Bjørnsrud. Halvor Bjørnsrud har skrive fleire bøker med lokalhistoriske emne.<ref>https://www.nb.no/nbsok/search?searchString=namecreators:%22Bj%C3%B8rnsrud,%20Halvor%20H.%22&page=0</ref>		Nedre Skarpmoen har vore i same ætts eige sidan 1833. I dag (2019) er det sjuande generasjon som sit på garden. Øvre Skarpmoen kom inn i den ætta som sit der i dag, i 1779. Noverande eigar, Simen Skarpmoen, representerer åttande generasjon på garden (2021).<ref>Grunnboksinformasjon frå Statens kartverk, henta 7.11.2021 </ref> Mogan vart kjøpt av Halvor Bjørnsrud frå Uvdal i 1924.<ref name=":4">Hoff, Knut (u.å.): Rollag Bygdebok. Ætt og gard og grend, bd. 3, s. 37.</ref> I dag (2019) er det tredje generasjon av den ætta som har garden. Jord- og skogbruk har vore hovudnæringane for folk på Skarpmo-gardane, men dei har også hatt andre yrke og interesser ved sida av gards-og skogsdrift. På Øvre Skarpmoen har det vore fleire kjende [[Smed\|smedar]], og særleg [[Nils Narvesson Skarpmoen (1832–1915)\|Nils Narvesson Skarpmoen]] (1832–1915) var kjend som ein dyktig ljåsmed<ref>Tråen, Even: Ljåsmiing i Numedal, s. 66. ISBN 978-82-690897-0-7</ref> [[Liv Simensdotter Skarpmoen (1839–1910)\|Liv Skarpmoen]] (1839–1910) som gifta seg til Øvre Skarpmoen i 1863, tilhøyrde ei slekt i Nore med sterk interesse for folkemusikk og fleire gode songarar som er kjende for religiøse folketonar.<ref>Anne Svånaug Haugan (2011): Takt og tonar. Soga om folkdansen og folkemusikken i Numedal, ISBN 9788291715100. Prestfoss: Folkemusikksenteret i Buskerud, s. 151</ref> Sonen hennar, fotografen [[Narve Skarpmoen]], spela [[hardingfele]], og i folketeljinga for 1891 er ''' '''han registrert med «Violinspil for egen regning» som yrke.<ref>https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01052797000112</ref> Interesse for og kunnskap om folkemusikk, særleg hardingfelespel, har levt vidare på garden.<ref>https://www.yumpu.com/no/document/read/18257914/biografi-over-folkemusikarar-og-dansarar-i-numedal, s. 144</ref> På Nedre Skarpmoen vart det etablert eit gardsbakeri i 2006,<ref>https://www.mollas.no/mollas.pdf</ref> og det vert drive med gardsturisme der. Mogan vart kjøpt av [[Lærer\|lærar]] og [[Kirkesanger\|kyrkjesongar]] i Rollag, Halvor Bjørnsrud. Halvor Bjørnsrud har skrive fleire bøker med lokalhistoriske emne.<ref>https://www.nb.no/nbsok/search?searchString=namecreators:%22Bj%C3%B8rnsrud,%20Halvor%20H.%22&page=0</ref>

	Mot slutten av 1800-talet var det fleire frå Skarpmoen som forlét bygda og busette seg andre stader, og det vart meir vanleg at dei fekk yrke i andre næringar enn landbruket. Av dei ni søskena som var fødde ~~på Øvre Skarpmoen~~ mellom 1864 og 1885, utvandra tre til Amerika, ein busette seg i Oslo (fotografen [[Narve Skarpmoen]]), ei vart jordmor i Dagali, ei flutte til [[Sandsvær]], to vart gardkoner på grannegardane Nedre Skarpmoen og Asbjørnrud og eine sonen overtok garden. {{thumb\|Interlør (3).jpg\|Inne i mønsåsstova på Nedre Skarpmoen i tida rett etter år 1900.\|[[Narve Skarpmoen]]}}		Mot slutten av 1800-talet var det fleire frå Skarpmoen som forlét bygda og busette seg andre stader, og det vart meir vanleg at dei fekk yrke i andre næringar enn landbruket. Av dei ni søskena på Øvre Skarpmoen som var fødde mellom 1864 og 1885, utvandra tre til Amerika, ein busette seg i Oslo (fotografen [[Narve Skarpmoen]]), ei vart jordmor i Dagali, ei flutte til [[Sandsvær]], to vart gardkoner på grannegardane Nedre Skarpmoen og Asbjørnrud og eine sonen overtok garden. {{thumb\|Interlør (3).jpg\|Inne i mønsåsstova på Nedre Skarpmoen i tida rett etter år 1900.\|[[Narve Skarpmoen]]}}

	== Bygningar ==		== Bygningar ==

Niillas4 på 4. des. 2022 kl. 16:54

2022-12-04T16:54:34Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. des. 2022 kl. 16:54
Linje 41:		Linje 41:

	== Setrar ==		== Setrar ==
	Nedre og Øvre Skarpmoen, Mogan og Asbjørnrud har hatt sams langseter, Hølsetre. Det var tre vollar der, men gardane skifte mellom å vera på langsetra om sommaren etter ei fast ordning. Fyrste året bruka Nedre Skarpmoen setra, andre året Øvre Skarpmoen og Mogan og tredje året var det Asbjørnrud som bruka langsetra. Tidlegare låg langsetra litt lenger vest, ved Gamlevolltjønnan. Vegetasjonen på staden tyder på at seterdrifta ved Gamlevolltjønnan opphøyrde kring 1750.<ref name=":5">Storaunet, Ken Olaf, Jørund Rolstad og Målfrid Toeneiet, Skogforsk.Urskog eller kulturskog – skogshistorikk i Gamlevolltjønnan i Trillemarka. . I Aktuelt fra skogforskningen 5/04, s. 27-s. 32.</ref> Minnet om denne setra lever framleis. Narve Skarpmoen (~~1929-2016~~) har fortalt denne segna til Olav Traaen (f. 1956): «Det fortelles at setra ble nedlagt fordi huldrefolket ikke likte at setra lå der under åsen ved Gamlevolltjønn. De lagde så mye leven for både folk og fe at seterfolket en sommer måtte flykte hjem igjen til gården Skarpmoen i Rollag. Men så var det en soldat på gården som ikke ville tro på at det var huldrefolket som laget slikt leven om nettene. Han var ikke redd, sa han, og ville til setra for å finne ut av dette. Han var sikker på at ståket om nettene hadde en naturlig forklaring. Tidlig neste morgen kom mannen ned igjen til gården. Om natta hadde det blitt kastet en stor stein gjennom taket på seterbua. Så hadde huldrefolket kommet inn i bua og kasta mannen ut og langt bort på vollen. Da hadde han blitt så redd at han sprang hjem. Setra ble flyttet etter dette (til Hølsetra), og siden var det ikke seterdrift her.»<ref>KULTURMINNER OG KULTURHISTORIE I TRILLEMARKA-ROLLAGSFJELL NATURRESERVAT Kilde til kunnskap, kilde til opplevelse. Utgjeve av Forvaltningsstyret for Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat. 2012.</ref> Gardane har kvar si heimseter.		Nedre og Øvre Skarpmoen, Mogan og Asbjørnrud har hatt sams langseter, Hølsetre. Det var tre vollar der, men gardane skifte mellom å vera på langsetra om sommaren etter ei fast ordning. Fyrste året bruka Nedre Skarpmoen setra, andre året Øvre Skarpmoen og Mogan og tredje året var det Asbjørnrud som bruka langsetra. Tidlegare låg langsetra litt lenger vest, ved Gamlevolltjønnan. Vegetasjonen på staden tyder på at seterdrifta ved Gamlevolltjønnan opphøyrde kring 1750.<ref name=":5">Storaunet, Ken Olaf, Jørund Rolstad og Målfrid Toeneiet, Skogforsk.Urskog eller kulturskog – skogshistorikk i Gamlevolltjønnan i Trillemarka. . I Aktuelt fra skogforskningen 5/04, s. 27-s. 32.</ref> Minnet om denne setra lever framleis. Narve Skarpmoen (1929–2016) har fortalt denne segna til Olav Traaen (f. 1956): «Det fortelles at setra ble nedlagt fordi huldrefolket ikke likte at setra lå der under åsen ved Gamlevolltjønn. De lagde så mye leven for både folk og fe at seterfolket en sommer måtte flykte hjem igjen til gården Skarpmoen i Rollag. Men så var det en soldat på gården som ikke ville tro på at det var huldrefolket som laget slikt leven om nettene. Han var ikke redd, sa han, og ville til setra for å finne ut av dette. Han var sikker på at ståket om nettene hadde en naturlig forklaring. Tidlig neste morgen kom mannen ned igjen til gården. Om natta hadde det blitt kastet en stor stein gjennom taket på seterbua. Så hadde huldrefolket kommet inn i bua og kasta mannen ut og langt bort på vollen. Da hadde han blitt så redd at han sprang hjem. Setra ble flyttet etter dette (til Hølsetra), og siden var det ikke seterdrift her.»<ref>KULTURMINNER OG KULTURHISTORIE I TRILLEMARKA-ROLLAGSFJELL NATURRESERVAT Kilde til kunnskap, kilde til opplevelse. Utgjeve av Forvaltningsstyret for Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat. 2012.</ref> Gardane har kvar si heimseter.

	{{thumb\|Kleiv.jpg\|Bearbeiding av lin ved badstova i Kleiv 1927. Frå venstre Gunhild K. Kleiv (1843-1931), Gunhild . Formo (f. Kleiv) 1881-1975) og Gunhild N. Skarpmoen (1866-1955).\|Narve Skarpmoen}}		{{thumb\|Kleiv.jpg\|Bearbeiding av lin ved badstova i Kleiv 1927. Frå venstre Gunhild K. Kleiv (1843-1931), Gunhild . Formo (f. Kleiv) 1881-1975) og Gunhild N. Skarpmoen (1866-1955).\|Narve Skarpmoen}}

Niillas4 på 2. des. 2022 kl. 10:31

2022-12-02T10:31:51Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2022 kl. 10:31
Linje 51:		Linje 51:
	Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.		Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.

	Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel ~~gså~~ om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved Numedalslågen og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslågen, Deilesmyr nede ved Lågen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>		Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane og naturen ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved Numedalslågen og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslågen, Deilesmyr nede ved Lågen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>

	== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==		== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==

Niillas4 på 2. des. 2022 kl. 10:20

2022-12-02T10:20:15Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2022 kl. 10:20
Linje 51:		Linje 51:
	Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.		Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.

	Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved [[Numedalslågen]] og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslågen, Deilesmyr nede ved Lågen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>		Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved Numedalslågen og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslågen, Deilesmyr nede ved Lågen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>

	== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==		== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==

Niillas4: Endra Numedalslaugen til Numedalslågen og Laugen til Lågen ettersom namnet vert skrive med ¨å¨på kart og i offisielle samanhengar. Lokal tradisjonell uttale er med diftong (skriven -au-)..

2022-12-02T10:17:41Z

Endra Numedalslaugen til Numedalslågen og Laugen til Lågen ettersom namnet vert skrive med ¨å¨på kart og i offisielle samanhengar. Lokal tradisjonell uttale er med diftong (skriven -au-)..

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. des. 2022 kl. 10:17
Linje 51:		Linje 51:
	Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.		Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.

	Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved ~~Numedalslaugen~~ og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved ~~Numedalslaugen~~, Deilesmyr nede ved ~~Laugen~~ ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>		Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved [[Numedalslågen]] og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslågen, Deilesmyr nede ved Lågen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>

	== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==		== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==

Niillas4 på 5. okt. 2022 kl. 14:28

2022-10-05T14:28:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. okt. 2022 kl. 14:28
Linje 58:		Linje 58:

	I eit naturreservat skal naturverdiane gå foran andre interesser. Vernet skal likevel ikkje setja grenser for bruken dersom det ikkje går ut over verneverdiane.<ref>https://www.trillemarkarollagsfjell.no/files/pdf/forvaltningsplan-tr-jan2014endelig1.pdf</ref>		I eit naturreservat skal naturverdiane gå foran andre interesser. Vernet skal likevel ikkje setja grenser for bruken dersom det ikkje går ut over verneverdiane.<ref>https://www.trillemarkarollagsfjell.no/files/pdf/forvaltningsplan-tr-jan2014endelig1.pdf</ref>
	Skarpmo-morka ligg i dette naturreservatet.<ref>file:///C:/Users/nilsd/Downloads/Trillemarka-Rollagsfjell_A3_S_2020_06_23%20(1).pdf</ref> I denne delen av Skarpmo-morka er det mykje gamal skog og sør for Gamlevolltjønnan er det registrert to graner på 456 år og 407 år (2003).<ref>https://www.naturarkivet.no/sokeresultat/imagesrawitem/picturedetail/24849?target=modal</ref> Nordaust for Gamlevolltjønnan, i Tråmorka, veks den eldste registrerte levande grana i Noreg, Minneskleivgrana. I 2003 vart ho registrert til å vera 479 år gamal.<ref>http://trillemarka.no/vern/art55.htm</ref>		Det meste av Skarpmo-morka aust for heimsetrene ligg i dette naturreservatet.<ref>file:///C:/Users/nilsd/Downloads/Trillemarka-Rollagsfjell_A3_S_2020_06_23%20(1).pdf</ref> I denne delen av Skarpmo-morka er det mykje gamal skog og sør for Gamlevolltjønnan er det registrert to graner på 456 år og 407 år (2003).<ref>https://www.naturarkivet.no/sokeresultat/imagesrawitem/picturedetail/24849?target=modal</ref> Nordaust for Gamlevolltjønnan, i Tråmorka, veks den eldste registrerte levande grana i Noreg, Minneskleivgrana. I 2003 vart ho registrert til å vera 479 år gamal.<ref>http://trillemarka.no/vern/art55.htm</ref>
	== Referansar ==		== Referansar ==
	{{reflist\|2}}		{{reflist\|2}}

Kallrustad: Teksterstatting – «etter etter» til «etter»

2022-08-04T07:51:47Z

Teksterstatting – «etter etter» til «etter»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. aug. 2022 kl. 07:51
Linje 51:		Linje 51:
	Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.		Vi treng å kunna fortelja om stader og objekt i naturen slik at andre veit kva vi talar om. På Skarpmo-eiga finn vi namnsette objekt og stader heilt frå Numedalslågen i vest til delet mot Sigdal i aust. I innmarka er det sett namn på [[slåttemark]]er (som Marslåtten), åkrar (som Framåkeren), vollar (som Røytevollen), myrar (Deilesmyr, Saksemyr), formasjonar i landskapet (som Deilesrabben, Vårfjøsbakken) og vasskjelder (Pilølla, Eldhusølla). Eit berg ved tunet på Øvre Skapmoen har vore kalla Stelleberget av di ungane leika der. Ettersom utmarka var sams for dei to matrikkelgardane Skarpmoen og Asbjørnrud fram til 1935, er det nærliggjande å sjå heile dette området under eitt når det gjeld namn. I utmarka austover mot Sigdals-delet finn vi fyrst myrar og åsar (Styggemyr, Myre, Storemyr Kaståsen, Hølaåsen, Levoråsen og Surtekøsåsen). I utmarka finn vi ei rekkje kaser, eintalsforma er kos i skriftmålet. I bygdemålet er ubunden eintalsform ‘ei køs', bunden eintalsform er ‘køse’, ubunden fleirtalsform ‘køsir’ og bunden fleirtalsform ‘køsin’. Ordet kos har ulike tydingar. I Rollag har tydinga vore: ‘jordstykke som vart førebudd til såing ved å brenna kos’<ref>Norsk Ordbok, bd. VI, 2007, sp. 969</ref>. Vi finn Surtekøs, Skørrakøs, Løtakøs og Gamlekøsin på Skarpmoe-eiga. Vest for heimsetra ligg Brennebergåsen og Ingridsåsen på Skarpmo- og Bjørge-eige. I utmarka finn vi og namn på gamle husmannsplassar, Kleiv, Hefte og Hølet og heimsetra, Skarpmo-setre med tre setervollar. Austover frå heimsetra går det oppover i høgda og vi finn namn på høgder som Veslehovda, Hovda og Steinfjellet. Seterfjellet ligg både på Asbjørnrud- og Trå-eige. Her finn vi også ein del tjørner, Narvestjønn, Ambjørgtjønn, Søre Geiteskaltjønn på Trå-eige og Asbjørnrud-eige, Bikkjetjønnan, Breiva og Gamlevolltjønnan. I denne delen av Skarpmo-morka ligg dei to gamle setervollane, Gamlevollsetre og Hølsetre. Når vi nærmar oss Sigdals-delet, går det nedover att mot Grunntjønn, tjørna på delet mellom Sigdal og Rollag. Lia ned mot Grunntjønn heiter Grunntjønnlie. På delet mellom Skarpmo-morka og Bjørge-morka ligg Deilestangen.

	Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved Numedalslaugen og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslaugen, Deilesmyr nede ved Laugen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund ~~etter~~ etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>		Mange av namna fortel om korleis lokalitetane har vorte nytta, både i innmark og utmark. Dette gjeld namn på dyrka mark og setrar. Andre namn fortel gså om tilhøve mellom menneske som har butt på gardane ved at fyrstelekken i stadnamnet er namn på ein person. Dette gjeld Ambjørgtjønn, Narvestjønn, Levoråsen og Ingridsåsen. Ingridsåsen ligg i Skarpmo-morka og Bjørge-morka. Knut Hoff skriv at Ingridsåsen har namn etter Ingid Knutsdotter, dotter av løytnantsdrengen Knut Øyanhaugen i Nore og syster til dei kjende spelemennene som vart kalla [[Pål Løytnantsdreng\|løytnantsdrengene]]. Ho budde i plassen Myra under Tørrhaug og "dreiv med lauving (kjerving og risping) der".<ref name=":4" /> Andre namn fortel om grenser mellom eigedomar. Både nede ved Numedalslaugen og ved Grunntjønn finn vi namn der fyrstelekken er ‘Deiles-‘, Deilesrabben på skiljet mellom Bjørge og Mogan ved Numedalslaugen, Deilesmyr nede ved Laugen ved skiljet mot Tråen og Deilestangen ved skiljet mellom Bjørge-morka og Skarpmo-morka ved Grunntjønn. Andre namn fortell om korleis tilhøva har vore tidlegare. Dette gjeld Gamlevollsetre og Gamlevolltjønnan og Gamlekøsin.Eit kart som er oppmålt i åra 1791-1797, syner at Gamlevolltjønnan tidlegare vart kalla Volltjønnan.<ref name=":5" /> Det er truleg at lekken ‘Gamle-‘ vart lagd til ei stund etter at langsetra vart flytt austover. Den nye langsetra vart kalla Hølsetre. Dei fleste av dei namna som er nemnde her, finn ein på Kartverket sine sider.<ref>https://www.norgeskart.no/?_ga=2.90556378.1184022113.1578918433-1503780844.1576086538#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6665379.70&lon=181194.47&sok=Rollagsvegen&markerLat=6664993.597629348&markerLon=181263.2239583333&panel=searchOptionsPanel</ref>

	== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==		== Trillemarka-Rollagsfjell naturreservat ==

Niillas4 på 23. apr. 2022 kl. 16:49

2022-04-23T16:49:12Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. apr. 2022 kl. 16:49
Linje 58:		Linje 58:

	I eit naturreservat skal naturverdiane gå foran andre interesser. Vernet skal likevel ikkje setja grenser for bruken dersom det ikkje går ut over verneverdiane.<ref>https://www.trillemarkarollagsfjell.no/files/pdf/forvaltningsplan-tr-jan2014endelig1.pdf</ref>		I eit naturreservat skal naturverdiane gå foran andre interesser. Vernet skal likevel ikkje setja grenser for bruken dersom det ikkje går ut over verneverdiane.<ref>https://www.trillemarkarollagsfjell.no/files/pdf/forvaltningsplan-tr-jan2014endelig1.pdf</ref>
	Skarpmo-morka ligg i dette naturreservatet.<ref>file:///C:/Users/nilsd/Downloads/Trillemarka-Rollagsfjell_A3_S_2020_06_23%20(1).pdf</ref> I denne delen av Skarpmo-morka er det mykje gamal skog og sør for Gamlevolltjønnan er det registrert to graner på 456 år og 407 år (2003).<ref>https://www.naturarkivet.no/sokeresultat/imagesrawitem/picturedetail/24849?target=modal</ref> Nordaust for Gamlevolltjønnan, i Tråmorka, veks den eldste registrerte grana i Noreg, Minneskleivgrana. I 2003 vart ho registrert til å vera 479 år gamal.<ref>http://trillemarka.no/vern/art55.htm</ref>		Skarpmo-morka ligg i dette naturreservatet.<ref>file:///C:/Users/nilsd/Downloads/Trillemarka-Rollagsfjell_A3_S_2020_06_23%20(1).pdf</ref> I denne delen av Skarpmo-morka er det mykje gamal skog og sør for Gamlevolltjønnan er det registrert to graner på 456 år og 407 år (2003).<ref>https://www.naturarkivet.no/sokeresultat/imagesrawitem/picturedetail/24849?target=modal</ref> Nordaust for Gamlevolltjønnan, i Tråmorka, veks den eldste registrerte levande grana i Noreg, Minneskleivgrana. I 2003 vart ho registrert til å vera 479 år gamal.<ref>http://trillemarka.no/vern/art55.htm</ref>
	== Referansar ==		== Referansar ==
	{{reflist\|2}}		{{reflist\|2}}