Småmat - Sideversjonshistorikk

Cnyborg på 20. jan. 2022 kl. 12:48

2022-01-20T12:48:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. jan. 2022 kl. 12:48
Linje 58:		Linje 58:
	[[Kategori:Ål kommune]]		[[Kategori:Ål kommune]]
	[[Kategori:Hallingdal]]		[[Kategori:Hallingdal]]
			{{nn}}

Marianne Wiig: to bilder til

2021-11-30T16:29:06Z

to bilder til

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2021 kl. 16:29
Linje 1:		Linje 1:
			{{thumb\|Smaamatmaaltid.png\|Småmat med lefsekling.\|Marianne Wiig, 2021.}}
	{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}		{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}
	{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}		{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}
	{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}		{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}
	{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}		{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}
			{{thumb\|Gunvalds_smaamat.jpg\|Småmat i tolitersspann fra Gunvalds kjøkken, produsert av Herlig.\|Marianne Wiig, 2021.}}

	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

Marianne Wiig: pirk

2021-11-29T14:47:52Z

pirk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 29. nov. 2021 kl. 14:47
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|~~Bondebryllup~~ på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}		{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}
	{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}		{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}
	{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}		{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}
Linje 13:		Linje 13:

	==Utbreiing==		==Utbreiing==
	[[Ål ~~bondekvinnelag~~]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.		[[Ål bygdekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv [[Hans Flaten]] at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner [[Hallvard Svello]] småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. [[Hans Hegna (1863–1945)\|Hans Hegna]] skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til [[John Rønningen]] er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv [[Hans Flaten]] at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner [[Hallvard Svello]] småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. [[Hans Hegna (1863–1945)\|Hans Hegna]] skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til [[John Rønningen]] er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.

Marianne Wiig: bildtekster

2021-11-26T13:01:33Z

bildtekster

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 13:01
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bondebryllup på nordre Nestegard i Holet.}}		{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bondebryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}
	{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.}}		{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}
	{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert ~~gjestebodsmat~~.}}		{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}
	{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, ~~vert det sjølvsagt servert~~ småmat. Her ~~tar~~ brudgommen seg ein sup av ølbollen.}}		{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}
	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

Marianne Wiig: bilder

2021-11-26T12:43:25Z

bilder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 12:43
Linje 1:		Linje 1:
			{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bondebryllup på nordre Nestegard i Holet.}}
			{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.}}
			{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert gjestebodsmat.}}
			{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, vert det sjølvsagt servert småmat. Her tar brudgommen seg ein sup av ølbollen.}}
	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

Marianne Wiig: lenker

2021-11-26T09:59:05Z

lenker

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:59
Linje 11:		Linje 11:
	[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.		[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. Hans Hegna skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til ~~Jon Rønning~~ er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv [[Hans Flaten]] at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner [[Hallvard Svello]] småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. [[Hans Hegna (1863–1945)\|Hans Hegna]] skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til [[John Rønningen]] er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.

	''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.		''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.
Linje 42:		Linje 42:
	*Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.		*Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.
	*Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.		*Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.
			*Rønningen, John: ''Nesboka''. Utg. Nes kommune. Nesbyen. 1981. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018040448142}}.
	*[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok.		*[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok.
	*Springgard, Eldgrim H.: ''Hallingtapas''. Utg. Hallingkost BA. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014110448169}}.		*Springgard, Eldgrim H.: ''Hallingtapas''. Utg. Hallingkost BA. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014110448169}}.

Marianne Wiig: /* Utbreiing */ litt ekstra

2021-11-26T09:55:33Z

Utbreiing: litt ekstra

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:55
Linje 11:		Linje 11:
	[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.		[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. ~~Nes og~~ Flå.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. Hans Hegna skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til Jon Rønning er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.

	~~I tillegg til Hallingdal nemner~~ ''Norsk ordbok'' heimfestingar for småmat i [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]], [[Røldal]]. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.		''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.

	==Ingrediensar og anna som høyrer til==		==Ingrediensar og anna som høyrer til==
Linje 37:		Linje 37:
	*''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.		*''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.
	*''Hallingdølen 2016.03.22''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20160322_78_34_1}}, s. 19		*''Hallingdølen 2016.03.22''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20160322_78_34_1}}, s. 19
			*Hegna, Hans: ''Flaa, Hallingdal 1920''. Utg. [s.n]. 1921. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016021507616}}.
	*Laa, Lise: ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.		*Laa, Lise: ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.
	*Laa, Lise: ''Meir halling-kost''. Utg. L. Laa. 1998. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017030948545}}.		*Laa, Lise: ''Meir halling-kost''. Utg. L. Laa. 1998. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017030948545}}.

Marianne Wiig: kat.

2021-11-26T09:20:18Z

kat.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:20
Linje 45:		Linje 45:
	*Svello, Hallvard: ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre''. Utg. Grøndahl. Oslo. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018061448505}}.		*Svello, Hallvard: ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre''. Utg. Grøndahl. Oslo. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018061448505}}.
	*Warberg, Thor: ''Aal bygdesoge''. Utg. Ål kommune. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009061701050}}.		*Warberg, Thor: ''Aal bygdesoge''. Utg. Ål kommune. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009061701050}}.
			[[Kategori:Tradisjonsmat]]
			[[Kategori:Hol kommune]]
			[[Kategori:Ål kommune]]
			[[Kategori:Hallingdal]]

Marianne Wiig: utfylling

2021-11-26T09:19:12Z

utfylling

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:19
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>~~[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til~~ Norsk ordbok. </ref> Retten har høgast status i ~~øvre Hallingdal - [[Hol kommune\|Hol]], [[Ål kommune\|~~Ål]] og ~~[[Hemsedal kommune\|Hemsedal]] - der~~ småmat med lefsekling vert brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

	== ~~Festmat~~ i ~~Hallingdal 1850-1900~~ ==		==Gjestebodsmat i Ål og Hol==
	I boka ''Høgtider og samkomer'' ~~har~~ [[Aagot Noss]] ~~studert~~ mellom anna matskikkar i Hallingdalsbygdene, med hovudvekt på Ål, i siste del av 1800-talet. I Ål og Hol ~~serverte dei~~ småmat med lefsekling og [[asningskaku]] som hovudrett fyrste gjestebodsdagen i bryllaup. Til ~~drikke var det~~ øl og brennevin. Dei brukte ikkje førerett, men hadde [[dylle]] og rømmegraut som etterrett. ~~I Hemsedal, Gol, Nes og Flå brukte dei same etterretten og brukte i tillegg førerett.~~		Gjennom boka ''Høgtider og samkomer'' kartla [[Aagot Noss]] mellom anna matskikkar i Hallingdalsbygdene, med hovudvekt på Ål, i siste del av 1800-talet. I denne perioden serverte dei i Ål og Hol småmat med lefsekling og [[asningskaku]] som hovudrett fyrste gjestebodsdagen i bryllaup. Til dette drakk dei øl og brennevin. Dei brukte ikkje førerett, men hadde [[dylle]] og rømmegraut som etterrett.

	~~Gjestebodsmaten~~ vart også brukt ved gravferder og i samband med [[Dugnad\|dugnadar]]. I staden for betaling fekk dugnadslaget gjestebodsmat under arbeidet eller på ein haust- eller julefest. Småmaten serverte dei i store leirfat (som dei kalla borgfat), medan lefseklingen og asningskakene ~~låg~~ på stettefat.		Denne gjestebodsmaten vart også brukt ved gravferder og i samband med [[Dugnad\|dugnadar]]. I staden for betaling fekk dugnadslaget gjestebodsmat under arbeidet eller på ein haust- eller julefest. Småmaten serverte dei i store leirfat (som dei kalla borgfat), medan lefseklingen og asningskakene vart lagt fint på stettefat.

	[[Lars Reinton]] ~~skriv~~ i [[Folk og fortid i Hol\|''Folk og fortid i Hol'']] ~~(1943)~~ at ein i tillegg til småmat og lefsekling også brukte [[Goro\|gorobrød]] og rugkaku ~~på stettefat som gjestebodsmat~~. Småmaten vart servert i store trefat, som fire til seks av festlyden delte på. ~~Også leirfata som Noss skriv om, vart delte av fleire. Ifølgje~~ Reinton brukte dei både gryn og erter i småmaten. Sume tider hadde dei også [[treak]] nedi. ~~Og når~~ småmaten var kokt helte dei mjølk ~~i han~~.		[[Lars Reinton]] tek i andre bandet av [[Folk og fortid i Hol\|''Folk og fortid i Hol'']] for seg tida frå 1815 til 1942. Om gjestebodsmaten skriv han at ein i tillegg til småmat og lefsekling også brukte [[Goro\|gorobrød]] og rugkaku. Småmaten vart servert i store trefat, som fire til seks i festlyden delte på. I følgje Reinton brukte dei både gryn og erter i småmaten. Sume tider hadde dei også [[treak]] nedi. Når småmaten var kokt helte dei mjølk over.

	== ~~Tillaging og ingrediensar~~ ==		==Utbreiing==
	~~Både tillaging~~, ~~ingrediensar og bruk~~ av småmat har ~~variert opp gjennom tidene~~ og ~~frå bygd~~ til ~~bygd~~.		[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	[[~~Lise Laa~~]] i [[~~Ål bondekvinnelag~~]] ~~har gjennom fleire tiår samla matoppskrifter~~, ~~med vekt på tida før 1920~~.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. Nes og Flå.

	~~== Kjøpe-~~småmat ==		I tillegg til Hallingdal nemner ''Norsk ordbok'' heimfestingar for småmat i [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]], [[Røldal]]. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.
	[[~~Gunvalds kjøkken~~]] ~~på Ål har produsert~~ småmat ~~for sal~~ sidan ~~1983~~.

	== Fotnotar ==		==Ingrediensar og anna som høyrer til==
			Ingrediensane til småmat har variert opp gjennom tidene og frå bygd til bygd. Det vanlegaste er å bruke både ferskt og salt kjøt av storfe, gris og sau. Dessutan potetar, gulrot og gule erter. Reinton nemner også byggryn. I nokre av oppskriftene i Laa sine bøker er det kål, kålrot, lauk, purre, selleri og sellerigrønt. Dette er ikkje vanleg i Ål og Hol.

			Noss skriv at det var lefsekling utan sukker som høyrde med til småmaten, noko som fortsatt skal vere vanleg i Dagali. Elles i dalen har ein brukt lefsekling med smør og sukker til småmaten. Frå rundt 1900 brukte ein i tillegg brødskiver. Flatbrød har også vore brukt i fleire bygder.

			==Tillaging==
			Om småmaten var lettvinn å servere til mange gjestar og fleire bordsetnadar, kravde han mykje arbeid på førehand. Kjøt og grønsaker skulle karvast opp i små firkantar på storleik med ertene. Jo mindre bitar, jo finare. Det var viktig å vise at ein hadde lagt mykje tid i arbeidet, for tida var kostbar da som no. Til gjestebod kunne det kome opp i hundre gjestar. Då leigde dei inn ei [[reiedeie]] til å lage småmaten. Ho kom gjerne til gards eit par dagar før gjestebodet.

			Når maten vart laga over open varme, vart truleg alle ingrediensane kokt saman. Seinare har tilberedinga vorte raffinert. I Ål og Hol er det til dømes viktig at krafta er klar. Difor kokar ein ingrediensane kvar for seg. Andre stader, som i Hemsedal, treng ikkje krafta vere klar.

			==Kjøpe-småmat==
			Kokken [[Gunvald Åsegård (f. 1952)\|Gunvald Åsegård]] (f. 1952), frå garden Oppheim på Ål, starta i 1983 bedrifta [[Gunvalds kjøkken]] på gamle Sundre hotell. I tillegg til å leige ut selskapslokale, starta han med produksjon av småmat for sal. Produksjonen vart flytta til Torpomoen i 2002 og til Lien i 2011.<ref>''Hallingdølen 2011.01.06''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20110106_73_2_1\|side=1}}</ref> I 2006 var antall produserte liter oppe i 30-40 000.<ref>Skrindo, Magne: ''Skrinde-slekta frå Ål i Hallingdal''. Utg. Magne Skrindo. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013042206051\|side=253}}</ref>

			I 2014 kjøpte [[Gunn Kristin Øen Uthus]] frå Geilo firmaet. Etter å ha drive i sju år på serveringsstaden [[Prestholt (Ustaoset)\|Prestholt]], opphaveleg ein støl oppunder [[Hallingskarvet]], starta ho bakstefirmaet [[Herleg (lokalmatprodusent)\|Herleg]], som mellom anna lagde lefsekling, og som høvde som hand i hanske med småmaten.

			==Fotnotar==
	<references />		<references />

	== Kjelder og litteratur ==		==Kjelder og litteratur==

	* ''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.		*''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.
	* ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.		*''Hallingdølen 2016.03.22''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20160322_78_34_1}}, s. 19
	* Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.		*Laa, Lise: ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.
	* Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.		*Laa, Lise: ''Meir halling-kost''. Utg. L. Laa. 1998. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017030948545}}.
			*Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.
			*Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.
			*[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok.
			*Springgard, Eldgrim H.: ''Hallingtapas''. Utg. Hallingkost BA. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014110448169}}.
			*Svello, Hallvard: ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre''. Utg. Grøndahl. Oslo. 1961. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018061448505}}.
			*Warberg, Thor: ''Aal bygdesoge''. Utg. Ål kommune. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009061701050}}.

Marianne Wiig: korr.

2021-11-25T15:53:03Z

korr.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. nov. 2021 kl. 15:53
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat ~~frå~~ [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok. </ref> Retten har høgast status i øvre Hallingdal - [[Hol kommune\|Hol]], [[Ål kommune\|Ål]] og [[Hemsedal kommune\|Hemsedal]] - der småmat med lefsekling vert brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok. </ref> Retten har høgast status i øvre Hallingdal - [[Hol kommune\|Hol]], [[Ål kommune\|Ål]] og [[Hemsedal kommune\|Hemsedal]] - der småmat med lefsekling vert brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

	== Festmat i Hallingdal 1850-1900 ==		== Festmat i Hallingdal 1850-1900 ==

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 30. nov. 2021 kl. 16:29
Linje 1:		Linje 1:
			{{thumb\|Smaamatmaaltid.png\|Småmat med lefsekling.\|Marianne Wiig, 2021.}}
	{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}		{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}
	{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}		{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}
	{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}		{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}
	{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}		{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}
			{{thumb\|Gunvalds_smaamat.jpg\|Småmat i tolitersspann fra Gunvalds kjøkken, produsert av Herlig.\|Marianne Wiig, 2021.}}

	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 13:01
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bondebryllup på nordre Nestegard i Holet.}}		{{thumb\|Hol bondebryllup 1909-16.png\|Bondebryllup på nordre Nestegard i Holet, der det nok vart servert småmat og lefsekling, som skikken var. \|Olav S. Reinton\|1909-1916}}
	{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.}}		{{thumb\|Hol_gjestebodsmat_1908-09.png\|Tillaging av mat til gjestebud. Anne Olsdotter Reinton til høgre var reiedeie og hadde mellom anna ansvar for å lage småmaten. Kjellarmann Ola Sjugurdsson Teigestugun legg brødskiver på stettefat. Til venstre Birgit Fløto.\|Olav S. Reinton\|1908-1909}}
	{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert ~~gjestebodsmat~~.}}		{{thumb\|Hol taktekking 1917-20.png\|Under eller i etterkant av dugnadar, som taktekkjing, vart det servert same gjestebodsmaten som ved bryllaup.\|Truleg Sverre Reinton.\|1917-1920}}
	{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, ~~vert det sjølvsagt servert~~ småmat. Her ~~tar~~ brudgommen seg ein sup av ølbollen.}}		{{thumb\|Folkedrakter - no-nb digifoto 20150218 00212 NB MIT FNR 19179.jpg\|På Holsdagen, der ein feirar bryllup på gamlemåten, kan både brurefølgjet og dei gjestande turistane få seg småmat og lefsekling. Her tek brudgommen seg ein sup av ølbollen.\|Jac. Brun\|1953}}
	'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.		'''[[Småmat]]''' med [[lefsekling]] er festmat i [[Hallingdal]]. Norsk ordbok definerer retten som ei "tjukk suppe av kjøt, flesk og grønsaker kokt saman med gryn, vatn og mjølk".<ref>Norsk ordbok</ref> Retten brukast som hovudrett og har høgast status som festmat i Ål og Hol. Her har småmat med lefsekling vorte og vert fortsatt brukt i til dømes bryllaup, gravferd, konfirmasjon og barnedåp.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:59
Linje 11:		Linje 11:
	[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.		[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. Hans Hegna skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til ~~Jon Rønning~~ er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv [[Hans Flaten]] at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner [[Hallvard Svello]] småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. [[Hans Hegna (1863–1945)\|Hans Hegna]] skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til [[John Rønningen]] er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.

	''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.		''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.
Linje 42:		Linje 42:
	*Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.		*Noss, Aagot: ''Høgtider og samkomer''. Utg. Universitetsforl.. Oslo. 1963. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008050900042}}.
	*Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.		*Reinton, Lars: ''Folk og fortid i Hol''. Utg. I kommisjon hos Grøndahl. Oslo. 1943. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008041600075}}.
			*Rønningen, John: ''Nesboka''. Utg. Nes kommune. Nesbyen. 1981. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2018040448142}}.
	*[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok.		*[http://no2014.uib.no/perl/ordbok/no2014.cgi?soek=småmat Småmat] på nettstaden til Norsk ordbok.
	*Springgard, Eldgrim H.: ''Hallingtapas''. Utg. Hallingkost BA. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014110448169}}.		*Springgard, Eldgrim H.: ''Hallingtapas''. Utg. Hallingkost BA. 2008. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014110448169}}.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. nov. 2021 kl. 09:55
Linje 11:		Linje 11:
	[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.		[[Ål bondekvinnelag]] har gjennom fleire tiår samla inn og skrive ned matoppskrifter i dialog med tradisjonsbærarar frå heile Hallingdal, med vekt på tida før 1920. [[Lise Laa]], som har skrive to bøker om hallingkosten på grunnlag av det innsamla materialet, hevdar at bruken av småmat som festmat har spreidd seg frå Ål og Hol til resten av dalen.

	I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. ~~Nes og~~ Flå.		I ''Hemsedal 1814-1014'' skriv Hans Flaten at ein som bryllaupsmat brukte [[lutefisk]] og [[Potet\|potetar]] med lefsekling og [[rømmebrød]] som gjestebodsmat.<ref>Flaten, Hans: ''Hemsedal 1814-1914''. Utg. Hemsedal kommunes forl.. Hemsedal. 1914. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2015021108039\|side=187}}.</ref> Småmat er ikkje nemnt. Desserten var som i Ål og Hol dylle. I ''Frå busetjing til kommunalt sjølvstyre'' om Gol nemner Hallvard Svello småmat, men ikkje som festmat. På fyrste bryllaupsdagen brukte dei [[matgjerd]] med lefsekling, rømmebrød og andre kaker, mjølkeprim og andre ostar. Hans Hegna skriv ikkje spesifikt om hovudmåltidet i gjestebod i si bok om Flå frå 1921. Småmat er ikkje nemnt, men matgjerd vart brukt som sundagsmat. I Nesboka til Jon Rønning er det ikkje nemnt kva dei åt som hovudmåltid i gjestebod.

	~~I tillegg til Hallingdal nemner~~ ''Norsk ordbok'' heimfestingar for småmat i [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]], [[Røldal]]. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.		''Norsk ordbok'' nemner som heimfestingar for småmat [[Rollag kommune\|Rollag]], [[Ølen kommune\|Ølen]] og [[Røldal]] i tillegg til Hallingdal. Auka mobilitet og masseproduksjon av småmat sidan 1980-talet har gjort retten kjend også utover Hallingdal og tilgrensande område.

	==Ingrediensar og anna som høyrer til==		==Ingrediensar og anna som høyrer til==
Linje 37:		Linje 37:
	*''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.		*''Gryta hennar mor''. Utg. Bakeverkstedet. 2015. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2020012307210}}.
	*''Hallingdølen 2016.03.22''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20160322_78_34_1}}, s. 19		*''Hallingdølen 2016.03.22''. {{nb.no\|NBN:no-nb_digavis_hallingdolen_null_null_20160322_78_34_1}}, s. 19
			*Hegna, Hans: ''Flaa, Hallingdal 1920''. Utg. [s.n]. 1921. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016021507616}}.
	*Laa, Lise: ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.		*Laa, Lise: ''Hallingkost og gamle skikkar frå Ål''. Utg. Bondekvinnelaget. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016060208042}}.
	*Laa, Lise: ''Meir halling-kost''. Utg. L. Laa. 1998. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017030948545}}.		*Laa, Lise: ''Meir halling-kost''. Utg. L. Laa. 1998. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017030948545}}.