Sogndalstrand - Sideversjonshistorikk

PaulVIF: /* Frå strandstad til ladestad */

2017-05-19T11:05:53Z

Frå strandstad til ladestad

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. mai 2017 kl. 11:05
Linje 3:		Linje 3:

	==Frå strandstad til ladestad==		==Frå strandstad til ladestad==
	Strandstaden Sogndalstrand oppstod seinast i løpet av første halvdel av 1600-talet. Dei rike fiskeria i området, særleg på Sira-grunnen, var ei viktig medverkande årsak. Kjøpmenn, skipparar, sjøfolk og ein del handverkarar slo seg ned her. Ifølgje ein kommisjonsrapport frå [[1653]] blei det importert atskillige varer og kjøpmannsgods til Sogndalstrand og eksportert mellom anna hestar, huder og skinn, smør, talg, laks og annan fisk. Sokna, som har utløp ved Sogndalstrand, var ei svært god lakseelv. Ein tollbetjent skal ha halde til i Sogndalstrand seinast i 1640-åra. Frå [[1699]] til [[1738]] høyrde tollstasjonen her til [[Flekkefjord]] tolldistrikt, før han på ny kom under [[Stavanger]]. Den næraste konkurrenten til Sogndalstrand var [[Egersund]]. Begge stadene opplevde ein vekst i skipsfarten utover 1700-talet, særleg frå 1740-åra av. Forutan lokal småskipsfart, satsa reiarane også på varetransport mellom [[Bergen]] og Austlandet, delvis til fortrengsel av borgarane i Stavanger. Kring 1750 var 17 skip heimehøyrande i Sogndalstrand. Mellom dei kjøpmennene og skipsreiarane som gjorde det godt, var [[Bjørn Kjeldsen]]. Han døydde styrtrik i Sogndalstrand i [[1693]]. Nettoformua i buet utgjorde 4600 riksdalar. Då var ikkje 112 gardar og gardpartar, samt hus og laksefiskeri, medrekna. Ein som markerte seg i første halvdel av 1700-talet var [[Jan Jacobsen Kielland]]. Sønene hans, [[Gabriel Kirsebom Kielland]] og [[Jacob Kielland]], etablerte seg som kjøpmenn i Stavanger.		Strandstaden Sogndalstrand oppstod seinast i løpet av første halvdel av 1600-talet. Dei rike fiskeria i området, særleg på Sira-grunnen, var ei viktig medverkande årsak. Kjøpmenn, skipparar, sjøfolk og ein del handverkarar slo seg ned her. Ifølgje ein kommisjonsrapport frå [[1653]] blei det importert atskillige varer og kjøpmannsgods til Sogndalstrand og eksportert mellom anna hestar, huder og skinn, smør, talg, laks og annan fisk. Sokna, som har utløp ved Sogndalstrand, var ei svært god lakseelv. Ein tollbetjent skal ha halde til i Sogndalstrand seinast i 1640-åra. Frå [[1699]] til [[1738]] høyrde tollstasjonen her til [[Flekkefjord]] tolldistrikt, før han på ny kom under [[Stavanger]]. Den næraste konkurrenten til Sogndalstrand var [[Egersund]]. Begge stadene opplevde ein vekst i skipsfarten utover 1700-talet, særleg frå 1740-åra av. Forutan lokal småskipsfart, satsa reiarane også på varetransport mellom [[Bergen]] og Austlandet, delvis til fortrengsel av borgarane i Stavanger. Kring 1750 var 17 skip heimehøyrande i Sogndalstrand. Mellom dei kjøpmennene og skipsreiarane som gjorde det godt, var [[Bjørn Kjeldsen]]. Han døydde styrtrik i Sogndalstrand i [[1693]]. Nettoformua i buet utgjorde 4600 riksdalar. Då var ikkje 112 gardar og gardpartar, samt hus og laksefiskeri, medrekna. Ein som markerte seg i første halvdel av 1700-talet var [[Jan Jacobsen Kielland]]. Sønene hans, [[Gabriel Kirsebom Kielland (1724–1780)\|Gabriel Kirsebom Kielland]] og [[Jacob Kielland]], etablerte seg som kjøpmenn i Stavanger.

	Kva status Sogndalstrand eigentleg hadde på 1700-talet, ser ut til å ha vore noko uklart. Var det ein strandstad utan privilegier eller ein ladestad med visse rettar? Amtmann Scheel halla rundt [[1790]] til den siste oppfatninga. Han viste til at Sogndalstrand var nemnt i tollforordningane av [[1683]], [[1691]], [[1732]], [[1762]] og [[1768]]. Dette medførte ifølgje amtmannen at dansk korn kunne importerast til Sogndalstrand og at varer til og frå byar i Norge kunne lastast, lossast og fortollast her. Ein kongeleg resolusjon av 18. juli [[1798]] avklarte spørsmålet. Ved dette høvet fekk både Sogndalstrand og Egersund i praksis status som [[ladestader]]. Resolusjonen slo fast at det skulle opprettast ''et nyt Tolddistrict for Egersund og Soggendahl under Christiansands Stift hvilke Steder er forundt Frihed at losse tilladte fremmede, og udskibe indenlandske Vare, uden at skibene anløbe Stavanger eller gjør Toldklarering Sammesteds, og skal paa hvert af disse to Steder ansættes en Told-Opsyns og en Told-Oppebørsel-Betjent''. Med dette hadde Rogaland fått to nye byar i tillegg til Stavanger.		Kva status Sogndalstrand eigentleg hadde på 1700-talet, ser ut til å ha vore noko uklart. Var det ein strandstad utan privilegier eller ein ladestad med visse rettar? Amtmann Scheel halla rundt [[1790]] til den siste oppfatninga. Han viste til at Sogndalstrand var nemnt i tollforordningane av [[1683]], [[1691]], [[1732]], [[1762]] og [[1768]]. Dette medførte ifølgje amtmannen at dansk korn kunne importerast til Sogndalstrand og at varer til og frå byar i Norge kunne lastast, lossast og fortollast her. Ein kongeleg resolusjon av 18. juli [[1798]] avklarte spørsmålet. Ved dette høvet fekk både Sogndalstrand og Egersund i praksis status som [[ladestader]]. Resolusjonen slo fast at det skulle opprettast ''et nyt Tolddistrict for Egersund og Soggendahl under Christiansands Stift hvilke Steder er forundt Frihed at losse tilladte fremmede, og udskibe indenlandske Vare, uden at skibene anløbe Stavanger eller gjør Toldklarering Sammesteds, og skal paa hvert af disse to Steder ansættes en Told-Opsyns og en Told-Oppebørsel-Betjent''. Med dette hadde Rogaland fått to nye byar i tillegg til Stavanger.

Cnyborg: {{nn}}

2016-01-25T09:26:20Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 25. jan. 2016 kl. 09:26
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb ~~høyre~~\|Songdalstrand.JPG\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarvin\|Jarle Vines]]}}		<onlyinclude>{{thumb\|Songdalstrand.JPG\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarvin\|Jarle Vines]]}}
	'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. </onlyinclude>		'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. </onlyinclude>

Linje 32:		Linje 32:
	[[Kategori:Tettsteder]]		[[Kategori:Tettsteder]]
	{{F2}}		{{F2}}
			{{nn}}

Aslak Kittelsen på 5. feb. 2015 kl. 15:47

2015-02-05T15:47:52Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. feb. 2015 kl. 15:47
Linje 10:		Linje 10:
	Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].		Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].

	<onlyinclude>I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune.</onlyinclude> Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].		<onlyinclude>I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna [[England]] og [[Hamburg]]. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune.</onlyinclude> Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].

	Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene om bord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.		Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene om bord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.
Linje 16:		Linje 16:
	Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.		Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.

	I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 20 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege og jordmor. Kommunehuset blei reist i 1897.		I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 20 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege og jordmor. Kommunehuset blei reist i 1897.

	==Nedgang og nye visjonar==		==Nedgang og nye visjonar==

Kallrustad: rettar utdraget

2013-04-03T11:47:53Z

rettar utdraget

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. apr. 2013 kl. 11:47
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb høyre\|Songdalstrand.JPG\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarvin\|Jarle Vines]]}}		<onlyinclude>{{thumb høyre\|Songdalstrand.JPG\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarvin\|Jarle Vines]]}}
	~~<onlyinclude>~~'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. <onlyinclude>		'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. </onlyinclude>

	==Frå strandstad til ladestad==		==Frå strandstad til ladestad==

Kallrustad: større bilete

2013-04-03T11:40:38Z

større bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. apr. 2013 kl. 11:40
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb høyre\|Songdalstrand.JPG~~\|thumb~~\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:~~Jarle Vines~~\|Jarle Vines]]}}		{{thumb høyre\|Songdalstrand.JPG\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarvin\|Jarle Vines]]}}
	<onlyinclude>'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. <onlyinclude>		<onlyinclude>'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. <onlyinclude>

Kallrustad: F2

2013-04-03T11:39:41Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 3. apr. 2013 kl. 11:39
Linje 1:		Linje 1:
	~~[[Bilde:~~Songdalstrand.JPG\|thumb\|Sogndalstrand mai 2010 ~~<br />Foto~~: Jarle Vines]]		{{thumb høyre\|Songdalstrand.JPG\|thumb\|Sogndalstrand mai 2010.\|[[Bruker:Jarle Vines\|Jarle Vines]]}}
	'''Sogndalstrand''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål.		<onlyinclude>'''[[Sogndalstrand]]''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål. <onlyinclude>

	==Frå strandstad til ladestad==		==Frå strandstad til ladestad==
Linje 10:		Linje 10:
	Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].		Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].

	I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].		<onlyinclude>I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune.</onlyinclude> Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].

	Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene om bord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.		Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene om bord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.
Linje 29:		Linje 29:
	*Grude, Egil Harald: ''Strandsted og ladested. Egersund fram til 1880''. Egersund byhistorie b. 1. Eigersund kommune, 1996		*Grude, Egil Harald: ''Strandsted og ladested. Egersund fram til 1880''. Egersund byhistorie b. 1. Eigersund kommune, 1996

	~~[[Kategori:Sogndalstrand\| ]]~~
	[[Kategori:Sokndal kommune]]		[[Kategori:Sokndal kommune]]
	[[Kategori:Tettsteder ~~i Rogaland~~]]		[[Kategori:Tettsteder]]
			{{F2}}

Jarvin: +bilde

2010-06-04T16:13:39Z

+bilde

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jun. 2010 kl. 16:13
Linje 1:		Linje 1:
			[[Bilde:Songdalstrand.JPG\|thumb\|Sogndalstrand mai 2010 <br />Foto: Jarle Vines]]
	'''Sogndalstrand''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål.		'''Sogndalstrand''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål.

Frode på 18. jun. 2008 kl. 14:20

2008-06-18T14:20:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jun. 2008 kl. 14:20
Linje 11:		Linje 11:
	I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].		I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].

	Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene ~~ombord~~, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.		Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene om bord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.

	Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.		Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.

Frode på 18. jun. 2008 kl. 14:12

2008-06-18T14:12:14Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jun. 2008 kl. 14:12
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{under arbeid}}~~
	'''Sogndalstrand''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål.		'''Sogndalstrand''' er ein tettstad i [[Sokndal kommune]], mellom [[Rekefjord]] og [[Jøssingfjord]] og like sør for kommunesenteret, [[Hauge i Dalane]]. På 1600-talet voks det fram ein [[strandstad]] her med næringsverksemd knytta til handel, sjøfart og fiske. I dag framstår Sogndalstrand som ein idyllisk tettstad med verneverdige trehus. Det er ein møteplass for folk i området og eit attraktivt turistmål.

Linje 12:		Linje 11:
	I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].		I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].

	Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene ombord, som alle var frå Sokndal omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.		Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene ombord, som alle var frå Sokndal, omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.

	Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.		Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.

	I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 20 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege og jordmor. ~~kommunehuset~~ blei reist i 1897.		I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 20 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege og jordmor. Kommunehuset blei reist i 1897.

	==Nedgang og nye visjonar==		==Nedgang og nye visjonar==
	I byrjinga av 1860-åra starta gruvedrifta i Sokndal. Rekefjord var i kring ti år malmhavn, men drifta blei nedlagt. Då gruvenæringa kom i gong att i [[1919]] blei Jøssingfjord utskipshavn. Det at [[Den sørlandske hovedvei]] blei lagt nord for Sogndalstrand, bidrog også til at staden kom meir i bakgrunnen. Aktivitetane knytta til fiskeri og skipsfart gjekk tilbake etter 1900. I mellomkrigstida prega fattigdom på mange vis den tidlegare ladestaden. Tilbakegongen kom til uttrykk ved at Sogndalstrand og Rekefjord i 1944 på nytt vart slått saman med Sokndal kommune.		I byrjinga av 1860-åra starta gruvedrifta i Sokndal. Rekefjord var i kring ti år malmhavn, men drifta blei nedlagt. Då gruvenæringa kom i gong att i [[1919]] blei Jøssingfjord utskipshavn. Det at [[Den sørlandske hovedvei]] blei lagt nord for Sogndalstrand, bidrog også til at staden kom meir i bakgrunnen. Aktivitetane knytta til fiskeri og skipsfart gjekk tilbake etter 1900. I mellomkrigstida prega fattigdom på mange vis den tidlegare ladestaden. Tilbakegongen kom til uttrykk ved at Sogndalstrand og Rekefjord i 1944 på nytt vart slått saman med Sokndal kommune.

	Frå slutten av 1900-talet kom det ein ny giv i Sogndalstrand. Mange hus vart restaurerte og fylte med ny aktivitet. Kulturhotellet, galleri og små butikkar trekkjer turistar til staden. Her er også eit sjø- og fiskerimuseum som er del av Dalane folkemuseum. Sogndalstrand har no kring 80 innbyggjarar. ~~ein~~ del bygningar blir nytta til fritidshus.		Frå slutten av 1900-talet kom det ein ny giv i Sogndalstrand. Mange hus vart restaurerte og fylte med ny aktivitet. Kulturhotellet, galleri og små butikkar trekkjer turistar til staden, om lag 60 000 i 2007. Her er også eit sjø- og fiskerimuseum som er del av Dalane folkemuseum. Den restaurerte sjøhusrekkja ved utløpet av elva er blitt varemerket for staden. Sogndalstrand har no kring 80 innbyggjarar. Ein del bygningar blir nytta til fritidshus.

	==Litteratur==		==Litteratur==

Frode på 18. jun. 2008 kl. 14:02

2008-06-18T14:02:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. jun. 2008 kl. 14:02
Linje 10:		Linje 10:
	Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].		Ved folketeljinga i 1801 vart det registrert 31 hushald med til saman 106 personar i Sogndalstrand. Blant mennene finn vi yrke som skipsreiar, skippar, styrmann, matros, los, fiskar, snekkar og smed. Dessutan budde det menn med same yrke på fleire av gardane i nærleiken, som nok også i stor grad må reknast med til dette miljøet. Dei to tollbetjentane heldt til på prestegarden [[Eik]].

	I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand hadde på denne tida ~~nær~~ 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].		I første halvdel av 1800-talet opplevde Sogndalstrand ein sterk vekst. Det rike [[sildefisket]] skapte stor aktivitet. Eksporten av klippfisk, laks, hummar og makrell tok seg også opp. Både menn og kvinner arbeidde på ishusa med å klargjera fersk laks og makrell. Hollandske brønnbåtar henta levande hummar for transport til mellom anna England og Hamburg. I [[1846]] vart Sogndalstrand og Rekefjord skilt ut frå Sokndal landsokn som eigen kommune. Bakgrunnen var den sterke veksten i folketal. Sogndalstrand og austlege del av Rekefjord hadde på denne tida om lag 500 innbyggjarar. Her kom eigen skule i [[1833]], postopneri i [[1843]], sparebank i [[1863]] og telegrafstasjon i [[1866]].

	Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene ombord, som alle var frå Sokndal omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.		Briggen "Vidar" er truleg det mest kjente seglskipet frå Sogndalstrand. I [[1866]] tok "Vidar" under kommando av kaptein [[Alfred Nielsen]] seg opp St. Lawrence elva og over dei store innsjøane til Chicago. Berre nokre få seglskip hadde greidd denne turen tidlegare. Mottakinga var difor strålande. Kring [[1870]] fekk Sogndalstrand sitt første dampskip. Det var "D/S Fiskaren" eigd av [[C. Herlofsen rederi]]. Skipet blei sett inn i rute mellom Trondheim og Christiania. Kort tid i førevegen hadde barken "Sogndal" forlist utanfor Yarmouth, og dei 14 mennene ombord, som alle var frå Sokndal omkom. "Fiskaren " forliste også, ved [[Gamle-Hellesund]] i [[1883]], men heile mannskapet vart berga.
Linje 16:		Linje 16:
	Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.		Det kom industri til Sogndalstrand på 1800-talet. I 1886 starta A/S [[Soggendals Spinderi og Væveri]]. Eit fargeri vart også etablert i tilknytning til verksemda. Spinneriet eksisterte i om lag 60 år, men drifta var sjeldan heilårleg. I 1947 blei den store bygningen riven. Ein liten såpefabrikk var i drift ein periode i 1880-åra.

	I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 22 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege.		I 1870-åra hadde Sogndalstrand mellom anna 20 butikkar, 4 bakeri, 2 brennevinshandlarar, 4 skjenkestover, tollstasjon, lensmann, distriktslege og jordmor. kommunehuset blei reist i 1897.

	==Nedgang og nye visjonar==		==Nedgang og nye visjonar==