Sondre Norheim - Sideversjonshistorikk

Marianne Wiig: Teksterstatting – «Liv og verke» til «Liv og virke»

2022-06-20T09:25:17Z

Teksterstatting – «Liv og verke» til «Liv og virke»

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. jun. 2022 kl. 09:25
Linje 10:		Linje 10:
	Den 15. januar 1854 vart han gift med [[Rannei Åmundsdotter (1824–1913)\|Rannei Åmundsdotter]] (1824–1913). Ho var dotter av leiglending [[Aamund Oleson (1771–1862)\|Aamund Oleson]] og [[Hæge Olavsdotter (1776–1868)\|Hæge Olavsdotter]]. Paret fekk åtte born; ei dotter døydde femten veker gamal, medan dei andre vaks opp.		Den 15. januar 1854 vart han gift med [[Rannei Åmundsdotter (1824–1913)\|Rannei Åmundsdotter]] (1824–1913). Ho var dotter av leiglending [[Aamund Oleson (1771–1862)\|Aamund Oleson]] og [[Hæge Olavsdotter (1776–1868)\|Hæge Olavsdotter]]. Paret fekk åtte born; ei dotter døydde femten veker gamal, medan dei andre vaks opp.

	==Liv og ~~verke~~==		==Liv og virke==

	Sondre vaks opp på husmannsplassane [[Øverbø (Morgedal)\|Øverbø]] og [[Kvæven (Morgedal)\|Kvæven]] i Morgedal. Som husmannssøner flest lærte han seg handverk, og særleg dreiv han og broren [[Eivind Ouversson\|Eivind]] med treskjering og [[laft]]ing. For å tene pengar til familien reiste dei ofte ut av bygda, og Sondre drog både rundt i Telemark og til [[Setesdal]].		Sondre vaks opp på husmannsplassane [[Øverbø (Morgedal)\|Øverbø]] og [[Kvæven (Morgedal)\|Kvæven]] i Morgedal. Som husmannssøner flest lærte han seg handverk, og særleg dreiv han og broren [[Eivind Ouversson\|Eivind]] med treskjering og [[laft]]ing. For å tene pengar til familien reiste dei ofte ut av bygda, og Sondre drog både rundt i Telemark og til [[Setesdal]].

MortenHV: /* Litteratur og kjelder */

2018-08-27T09:37:49Z

Litteratur og kjelder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. aug. 2018 kl. 09:37
Linje 49:		Linje 49:
	* [http://www.riksantikvaren.no/Aktuelt/Maanedens-kulturminne/Paa-besoek-hos-Sondre-Norheim-i-den-moderne-skisportens-vogge På besøk hos Sondre Norheim i «den moderne skisportens vogge» ], Riksantikvaren. Publ. 2015-01-12, lest 2017-08-18.		* [http://www.riksantikvaren.no/Aktuelt/Maanedens-kulturminne/Paa-besoek-hos-Sondre-Norheim-i-den-moderne-skisportens-vogge På besøk hos Sondre Norheim i «den moderne skisportens vogge» ], Riksantikvaren. Publ. 2015-01-12, lest 2017-08-18.
	* Loupedalen, Torjus: ''Kviteseid bygdesoge : Ættesoga''. [Kviteseid]. 1956. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008051504059}}.		* Loupedalen, Torjus: ''Kviteseid bygdesoge : Ættesoga''. [Kviteseid]. 1956. {{bokhylla\|NBN:no-nb_digibok_2008051504059}}.
	* Steinsholt, ~~Kjell~~: [https://nbl.snl.no/Sondre_Norheim Sondre Norheim] i ''Norsk biografisk leksikon''.		* Steinsholt, Kjetil: [https://nbl.snl.no/Sondre_Norheim Sondre Norheim] i ''Norsk biografisk leksikon''.
	* Torgersen, Abjørn og Eirik Haugen: [https://www.ta.no/pulsen/fant-losningen-pa-norheim-mysteriet/s/1-111-3332639 «Fant løsningen på Norheim-mysteriet»] i ''Telemark Arbeiderblad''. Publ. 2008-02-06, lest 2017-08-18.		* Torgersen, Abjørn og Eirik Haugen: [https://www.ta.no/pulsen/fant-losningen-pa-norheim-mysteriet/s/1-111-3332639 «Fant løsningen på Norheim-mysteriet»] i ''Telemark Arbeiderblad''. Publ. 2008-02-06, lest 2017-08-18.

Siri J: flytting

2017-08-18T22:33:49Z

flytting

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 22:33
Linje 30:		Linje 30:
	Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.		Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.

	Han vart æra under opnings-seremoniane i tre gonger, då vart og OL-fakkelen tend på fødestad Øverbø i Morgedal: [[OL i Oslo 1952\|Oslo i 1952]], Squaw Valley i 1960 og [[OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994]]. [[Morgedal idrettslag]] eig i dag plassen. Ingen av bygningane frå hans tid står att, men stua han bygde på Kasin etter at han gifta seg er flytta til Øverbø og er open for besøkande. Den nye stua står på grunnmuren etter stua Sondre Norheim vart fødd i~~. Maskoten til dei paralympiske spela i 1994 var oppkalla etter han~~.		Han vart æra under opnings-seremoniane i tre gonger, då vart og OL-fakkelen tend på fødestad Øverbø i Morgedal: [[OL i Oslo 1952\|Oslo i 1952]], Squaw Valley i 1960 og [[OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994]]. Maskoten til dei paralympiske spela i 1994 var oppkalla etter han. [[Morgedal idrettslag]] eig i dag plassen. Ingen av bygningane frå hans tid står att, men stua han bygde på Kasin etter at han gifta seg er flytta til Øverbø og er open for besøkande. Den nye stua står på grunnmuren etter stua Sondre Norheim vart fødd i.

	Eit anna slag ettermæle står oldebarnet<ref>[http://www.telelaget.com/pioneers/norheim/didyouknow.htm «Did You Know That ...» på Telelaget.com], lest 2017-08-19.</ref> Pam Nordheim for. Ho deltok i skiskyting internasjonalt for USA fleire gonger, i 1988 var ho med i verdenscupen i [[Holmenkollen]] på 5 km sprint og 10 km individuell. I 1992 vann ho 15 km individuelt under verdscupen på [[Fagernes]].<ref>[http://skisport365.com/skiskyting/utover.php?ID=1118&k=F#res «Pam Nordheim» på Skisport365.com], lest 2017-08-19.</ref>		Eit anna slag ettermæle står oldebarnet<ref>[http://www.telelaget.com/pioneers/norheim/didyouknow.htm «Did You Know That ...» på Telelaget.com], lest 2017-08-19.</ref> Pam Nordheim for. Ho deltok i skiskyting internasjonalt for USA fleire gonger, i 1988 var ho med i verdenscupen i [[Holmenkollen]] på 5 km sprint og 10 km individuell. I 1992 vann ho 15 km individuelt under verdscupen på [[Fagernes]].<ref>[http://skisport365.com/skiskyting/utover.php?ID=1118&k=F#res «Pam Nordheim» på Skisport365.com], lest 2017-08-19.</ref>

Siri J: lenkefiks

2017-08-18T22:31:42Z

lenkefiks

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 22:31
Linje 24:		Linje 24:
	Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på Norheim; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje lang tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.		Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på Norheim; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje lang tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.

	Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter]].</ref>		Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter Norheim (1824–1913)\|Rannei Åmundsdotter]].</ref>

	==Ettermæle==		==Ettermæle==

Siri J: og ein ting til....

2017-08-18T22:30:35Z

og ein ting til....

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 22:30
Linje 30:		Linje 30:
	Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.		Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.

	Han vart æra under opnings-seremoniane i tre gonger, då vart og OL-fakkelen tend på fødestad Øverbø i Morgedal: [[OL i Oslo 1952\|Oslo i 1952]], Squaw Valley i 1960 og [[OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994]]. [[Morgedal idrettslag]] eig i dag plassen. Ingen av bygningane frå hans tid står att, men stua han bygde på Kasin etter at han gifta seg er flytta til Øverbø og er open for besøkande. Den nye stua står på grunnmuren etter stua Sondre Norheim vart fødd i. Maskoten til dei paralympiske spela i 1994 var oppkalla etter han		Han vart æra under opnings-seremoniane i tre gonger, då vart og OL-fakkelen tend på fødestad Øverbø i Morgedal: [[OL i Oslo 1952\|Oslo i 1952]], Squaw Valley i 1960 og [[OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994]]. [[Morgedal idrettslag]] eig i dag plassen. Ingen av bygningane frå hans tid står att, men stua han bygde på Kasin etter at han gifta seg er flytta til Øverbø og er open for besøkande. Den nye stua står på grunnmuren etter stua Sondre Norheim vart fødd i. Maskoten til dei paralympiske spela i 1994 var oppkalla etter han.

			Eit anna slag ettermæle står oldebarnet<ref>[http://www.telelaget.com/pioneers/norheim/didyouknow.htm «Did You Know That ...» på Telelaget.com], lest 2017-08-19.</ref> Pam Nordheim for. Ho deltok i skiskyting internasjonalt for USA fleire gonger, i 1988 var ho med i verdenscupen i [[Holmenkollen]] på 5 km sprint og 10 km individuell. I 1992 vann ho 15 km individuelt under verdscupen på [[Fagernes]].<ref>[http://skisport365.com/skiskyting/utover.php?ID=1118&k=F#res «Pam Nordheim» på Skisport365.com], lest 2017-08-19.</ref>

	NRK laga i 1970 filmen ''Frikaren på ski – The history of Sondre Norheim, the Father of Modern Ski Sport''. Sondre Norheim vart gravlagt ved [[Norway Lutheran Church and Cemetery]] i Denbigh i 1897, og grava var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka, og under [[Norsk Høstfest]] vitjar grupper grava hans samstundes som ein minnestund vert halden.		NRK laga i 1970 filmen ''Frikaren på ski – The history of Sondre Norheim, the Father of Modern Ski Sport''. Sondre Norheim vart gravlagt ved [[Norway Lutheran Church and Cemetery]] i Denbigh i 1897, og grava var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka, og under [[Norsk Høstfest]] vitjar grupper grava hans samstundes som ein minnestund vert halden.

	I Minot i Nord-Dakota finst fleire hedersbevis. I 1984 var han ein av dei fem fyrste innlemma i [[Scandinavian-American Hall of Fame]] under høstfesten, i 1987 vart det sett opp ei statue av han i [[Scandinavian Heritage Park]], og året etter vart ei identisk statue sett opp i Morgedal. Statuane er laga av [[Knut Skinnarland]]. Så, i 1993, vart Sondre Norheim Eternal Flame Monument avduka i [[Scandinavian Heritage Park]], og skiløparen Lars Berge Haugan frå Morgedal tente flamma.<ref>[http://www.sondrenorheim.com/olympics/1994.htm ''A Torch for the XVII Olympic Winter Games'' (Lillehammer, Norway, 1994)]</ref>		I Minot i Nord-Dakota finst fleire hedersbevis. I 1984 var han ein av dei fem fyrste innlemma i [[Scandinavian-American Hall of Fame]] under høstfesten, i 1987 vart det sett opp ei statue av han i [[Scandinavian Heritage Park]], og året etter vart ei identisk statue sett opp i Morgedal. Statuane er laga av [[Knut Skinnarland]]. Så, i 1993, vart Sondre Norheim Eternal Flame Monument avduka i [[Scandinavian Heritage Park]], og skiløparen Lars Berge Haugan frå Morgedal tente flamma.<ref>[http://www.sondrenorheim.com/olympics/1994.htm ''A Torch for the XVII Olympic Winter Games'' (Lillehammer, Norway, 1994)]</ref>


	Det er fire stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]], [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]] og på Ullern i Oslo [[Sondrevegen (Oslo)\|Sondrevegen]] og [[Nordheimbakken (Oslo)\|Nordheimbakken]].		Det er fire stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]], [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]] og på Ullern i Oslo [[Sondrevegen (Oslo)\|Sondrevegen]] og [[Nordheimbakken (Oslo)\|Nordheimbakken]].

Siri J: /* Ettermæle */ noko meir

2017-08-18T21:55:57Z

Ettermæle: noko meir

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 21:55
Linje 30:		Linje 30:
	Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.		Sondre Norheim er eit av dei viktigaste namna i skisporten sin historie. Han er ikkje berre eit nasjonalt ikon og Morgedal sin store helt; han er òg kjend i andre delar av verda.

	~~I Minot i Nord~~-~~Dakota vart det~~ i ~~1987 sett opp ei statue av han~~, og ~~året etter vart ei identisk statue sett opp~~ i Morgedal. ~~Statuane er laga av~~ [[~~Knut Skinnarland~~]].		Han vart æra under opnings-seremoniane i tre gonger, då vart og OL-fakkelen tend på fødestad Øverbø i Morgedal: [[OL i Oslo 1952\|Oslo i 1952]], Squaw Valley i 1960 og [[OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994]]. [[Morgedal idrettslag]] eig i dag plassen. Ingen av bygningane frå hans tid står att, men stua han bygde på Kasin etter at han gifta seg er flytta til Øverbø og er open for besøkande. Den nye stua står på grunnmuren etter stua Sondre Norheim vart fødd i. Maskoten til dei paralympiske spela i 1994 var oppkalla etter han

	~~Tre gonger har OL-fakkelen vorte tend~~ på Sondre Norheim ~~sin fødestad Øverbø i Morgedal:~~ [[OL i ~~Oslo 1952\|Oslo~~ i ~~1952]]~~, ~~Squaw Valley~~ i ~~1960~~ og [[~~OL på Lillehammer 1994\|Lillehammer 1994~~]]. [[~~Morgedal idrettslag~~]] ~~eig~~ i ~~dag plassen. Ingen~~ av ~~bygningane frå hans tid står att~~, ~~men stua han bygde på Kasin~~ etter ~~at han gifta seg~~ er ~~flytta til Øverbø og er open for besøkande~~. ~~Den nye stue står på grunnmuren etter stua~~ Sondre Norheim ~~vart fødd~~ i.		NRK laga i 1970 filmen ''Frikaren på ski – The history of Sondre Norheim, the Father of Modern Ski Sport''. Sondre Norheim vart gravlagt ved [[Norway Lutheran Church and Cemetery]] i Denbigh i 1897, og grava var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka, og under [[Norsk Høstfest]] vitjar grupper grava hans samstundes som ein minnestund vert halden.

			I Minot i Nord-Dakota finst fleire hedersbevis. I 1984 var han ein av dei fem fyrste innlemma i [[Scandinavian-American Hall of Fame]] under høstfesten, i 1987 vart det sett opp ei statue av han i [[Scandinavian Heritage Park]], og året etter vart ei identisk statue sett opp i Morgedal. Statuane er laga av [[Knut Skinnarland]]. Så, i 1993, vart Sondre Norheim Eternal Flame Monument avduka i [[Scandinavian Heritage Park]], og skiløparen Lars Berge Haugan frå Morgedal tente flamma.<ref>[http://www.sondrenorheim.com/olympics/1994.htm ''A Torch for the XVII Olympic Winter Games'' (Lillehammer, Norway, 1994)]</ref>

	~~Sondre Norheim sin grav var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka.~~

	Det er fire stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]], [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]] og på Ullern i Oslo [[Sondrevegen (Oslo)\|Sondrevegen]] og [[Nordheimbakken (Oslo)\|Nordheimbakken]].		Det er fire stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]], [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]] og på Ullern i Oslo [[Sondrevegen (Oslo)\|Sondrevegen]] og [[Nordheimbakken (Oslo)\|Nordheimbakken]].

Siri J: /* Liv og verke */

2017-08-18T21:32:23Z

Liv og verke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 21:32
Linje 22:		Linje 22:
	Han vart i 1870 invitert til eit oppvisingsrenn i Christiania. På denne tida var det ein stor diskusjon i avisene, særleg i ''[[Morgenbladet]]'' og ''[[Fædrelandet]]'', om skisporten. I hovudstaden undra ein seg over at telemarkingar var så mykje betre enn andre. Sondre Norheim sitt utstyr vart granska, og stilen hans vart standarden som Centralforeningen streva mot. I 1871 og 1875 gjekk han renn i Christiania. Han var no ikkje lenger den beste, for alderen gjorde sitt. Men han var framleis modellen for ein moderne skisport.		Han vart i 1870 invitert til eit oppvisingsrenn i Christiania. På denne tida var det ein stor diskusjon i avisene, særleg i ''[[Morgenbladet]]'' og ''[[Fædrelandet]]'', om skisporten. I hovudstaden undra ein seg over at telemarkingar var så mykje betre enn andre. Sondre Norheim sitt utstyr vart granska, og stilen hans vart standarden som Centralforeningen streva mot. I 1871 og 1875 gjekk han renn i Christiania. Han var no ikkje lenger den beste, for alderen gjorde sitt. Men han var framleis modellen for ein moderne skisport.

	Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på ~~Nordheim~~; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje lang tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.		Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på Norheim; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje lang tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.

	Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter]].</ref>		Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter]].</ref>

Siri J: /* Liv og verke */ småflikk

2017-08-18T21:31:04Z

Liv og verke: småflikk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 21:31
Linje 12:		Linje 12:
	==Liv og verke==		==Liv og verke==

	Sondre vaks opp på ~~husmannsplassan~~ [[Øverbø (Morgedal)\|Øverbø]] og [[Kvæven (Morgedal)\|Kvæven]] i Morgedal. Som husmannssøner flest lærte han seg handverk, og særleg dreiv han og broren [[Eivind Ouversson\|Eivind]] med treskjering og [[laft]]ing. For å tene pengar til familien reiste dei ofte ut av bygda, og Sondre drog både rundt i Telemark og til [[Setesdal]].		Sondre vaks opp på husmannsplassane [[Øverbø (Morgedal)\|Øverbø]] og [[Kvæven (Morgedal)\|Kvæven]] i Morgedal. Som husmannssøner flest lærte han seg handverk, og særleg dreiv han og broren [[Eivind Ouversson\|Eivind]] med treskjering og [[laft]]ing. For å tene pengar til familien reiste dei ofte ut av bygda, og Sondre drog både rundt i Telemark og til [[Setesdal]].

	I Morgedal var skikøyring noko dei fleste dreiv med. Det var den greiaste og snøggaste måten å kome seg fram på på vinteren, men det var òg moro i ein hard kvardag. Sondre Norheim byrja tidleg å eksperimentere med nye bindingar. Ein nytta vidjespenningar for å feste skia, og Sondre fann ut at om ein la til ein ekstra vidjespenning rundt hælen sat skia betre fast. Ein kunne då ta [[telemarkssvingen]], hoppe og køyre i brattare bakker. Å gå om kapp – langrenn – hadde dei gjort lenge, men no kunne dei òg finne på nye greiner å konkurrere i, eller berre more seg med. [[Slalåm]] – namnet tyder 'spor i helling' – vart utvikla i 1860-åra. Den barskaste formen for slalåm var ''uvyrdslåm'', som gjekk føre seg i dei brattaste bakkane og hadde fleire hinder. Og den gongen var det ikkje ei plaststong som gav deg eit rapp over låret om du køyrde feil, det var stein og tre som ein kunne slå seg spent ihel mot.		I Morgedal var skikøyring noko dei fleste dreiv med. Det var den greiaste og snøggaste måten å kome seg fram på på vinteren, men det var òg moro i ein hard kvardag. Sondre Norheim byrja tidleg å eksperimentere med nye bindingar. Ein nytta vidjespenningar for å feste skia, og Sondre fann ut at om ein la til ein ekstra vidjespenning rundt hælen sat skia betre fast. Ein kunne då ta [[telemarkssvingen]], hoppe og køyre i brattare bakker. Å gå om kapp – langrenn – hadde dei gjort lenge, men no kunne dei òg finne på nye greiner å konkurrere i, eller berre more seg med. [[Slalåm]] – namnet tyder 'spor i helling' – vart utvikla i 1860-åra. Den barskaste formen for slalåm var ''uvyrdslåm'', som gjekk føre seg i dei brattaste bakkane og hadde fleire hinder. Og den gongen var det ikkje ei plaststong som gav deg eit rapp over låret om du køyrde feil, det var stein og tre som ein kunne slå seg spent ihel mot.
Linje 18:		Linje 18:
	Etter at Sondre Norheim i 1854 gifta seg med Rannei Åmundsdotter, budde dei ein tid på plassen [[Kasin (Morgedal)\|Kasin]]. Dei flytta så ein del rundt, inntil dei rydda plassen [[Nordheim (Morgedal)\|Norheim]], som han tok namn etter.		Etter at Sondre Norheim i 1854 gifta seg med Rannei Åmundsdotter, budde dei ein tid på plassen [[Kasin (Morgedal)\|Kasin]]. Dei flytta så ein del rundt, inntil dei rydda plassen [[Nordheim (Morgedal)\|Norheim]], som han tok namn etter.

	Sondre Norheim fekk eit ry som skiløpar som spredde seg langt utafor Telemark. I 1868 vart han invitert til [[Oslo\|Christiania]], der [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]] skulle samle dei beste skiløparane til eit renn. Sondre var då 43 år gamal – godt over høgden om ein ser på dagens utøvarar. Han gjekk i tre dagar frå Morgedal til Christiania, og stilte så i rennet. Løypa gjekk over [[St. Hanshaugen (strøk)\|St. Hanshaugen]], ved [[Gamle Aker kirke\|Gamle Aker kyrkje]] og over [[Iverløkka (Oslo)\|Iverløkka]], og det var vekslande terreng med fleire hopp. Det gjekk ikkje berre på tid, men òg stil. Domarar sto rundt om i løypa og gav karakter for løp, gange, holdning og stavbruk. Karakterane vart lagt saman og vurdert opp mot tida. Sondre vann førstepremien på ti spesiedalar. I avisene sto det at trea ved Iversløkka skalv når han hoppa. Den då 17 år gamle [[Nicolay Fritz Reichwein Huitfeldt\|Fritz Huitfeldt]], ein annan viktig skipioner, skreiv seinare at Sondre opne ei ny æra i skisporten.		Sondre Norheim fekk eit ry som skiløpar som spredde seg langt utafor Telemark. I 1868 vart han invitert til [[Oslo\|Christiania]], der [[Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug]] skulle samle dei beste skiløparane til eit renn. Sondre var då 43 år gamal – godt over høgden om ein ser på dagens utøvarar. Han gjekk i tre dagar frå Morgedal til Christiania, og stilte så i rennet. Løypa gjekk over [[St. Hanshaugen (strøk)\|St. Hanshaugen]], ved [[Gamle Aker kirke\|Gamle Aker kyrkje]] og over [[Iverløkka (Oslo)\|Iverløkka]], og det var vekslande terreng med fleire hopp. Det gjekk ikkje berre på tid, men òg stil. Domarar sto rundt om i løypa og gav karakter for løp, gange, holdning og stavbruk. Karakterane vart lagt saman og vurdert opp mot tida. Sondre vann førstepremien på ti [[Spesiedaler\|spesiedalar]]. I avisene sto det at trea ved Iversløkka skalv når han hoppa. Den då 17 år gamle [[Nicolay Fritz Reichwein Huitfeldt\|Fritz Huitfeldt]], ein annan viktig skipioner, skreiv seinare at Sondre opne ein ny æra i skisporten.

	Han vart i 1870 invitert til eit oppvisingsrenn i Christiania. På denne tida var det ein stor diskusjon i avisene, særleg i ''[[Morgenbladet]]'' og ''[[Fædrelandet]]'', om skisporten. I hovudstaden undra ein seg over at ~~telemarkinga~~ var så mykje betre enn andre. Sondre Norheim sitt utstyr vart granska, og stilen hans vart standarden som Centralforeningen streva mot. I 1871 og 1875 gjekk han renn i Christiania. Han var no ikkje lenger den beste, for alderen gjorde sitt. Men han var framleis modellen for ein moderne skisport.		Han vart i 1870 invitert til eit oppvisingsrenn i Christiania. På denne tida var det ein stor diskusjon i avisene, særleg i ''[[Morgenbladet]]'' og ''[[Fædrelandet]]'', om skisporten. I hovudstaden undra ein seg over at telemarkingar var så mykje betre enn andre. Sondre Norheim sitt utstyr vart granska, og stilen hans vart standarden som Centralforeningen streva mot. I 1871 og 1875 gjekk han renn i Christiania. Han var no ikkje lenger den beste, for alderen gjorde sitt. Men han var framleis modellen for ein moderne skisport.

	Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på ~~Norheim~~; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje ~~langt~~ tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.		Den gongen gjekk det ikkje an å leve av å vere skiløpar. Ein pengepremie eller nokre dalar for ei oppvising rakk ikkje langt, og sponsorar var noko som låg langt inn i framtida. Det var som husmann at Sondre Norheim måtte livnære seg, og som så mange andre husmenn sleit han i 1870- og 1880-åra. I mai 1884 var det auksjon på Nordheim; dei sleit med å betale festeavgifta. Det tok ikkje lang tid før heile familien drog til Amerika. Vi finn Sondre Norheim i emigrantprotokollen for Christiania med utreisedato 30. mai 1884.<ref>{{digitalarkivet\|pe00000000015882\|Sondre O. Norheim\|Emigranter over Kristiania 1867-1927, tilleggsliste}}</ref> Dei hadde då tre ungar: Åmund, Talleiv og Anne. Dei kom først til [[Minnesota]], der fleire andre frå Morgedal hadde funne ein ny heimstad. Så reiste dei etter nokre år vidare til Villard i Nord-Dakota. I 1888 underteikna Sondre Norheim ein intensjonserklæring om å verte amerikansk borgar, og i 1891 fekk han eit jordstykke av staten.

	Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter]].</ref>		Han døydde i Denbigh i Nord-Dakota i 1897. Enka Rannei Åmundsdotter levde til 1913.<ref>Påstanden om at ho døydde 104 år gamal i 1929 er ikkje rett, sjå artikkelen om [[Rannei Åmundsdotter]].</ref>

Siri J: /* Ettermæle */ +2

2017-08-18T21:21:15Z

Ettermæle: +2

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 21:21
Linje 36:		Linje 36:
	Sondre Norheim sin grav var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka.		Sondre Norheim sin grav var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka.

	Det er ~~tre~~ stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]] og [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]].		Det er fire stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]], [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]] og på Ullern i Oslo [[Sondrevegen (Oslo)\|Sondrevegen]] og [[Nordheimbakken (Oslo)\|Nordheimbakken]].

	==Referansar/notar==		==Referansar/notar==

Cnyborg: /* Ettermæle */

2017-08-18T08:54:13Z

Ettermæle

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 18. aug. 2017 kl. 08:54
Linje 36:		Linje 36:
	Sondre Norheim sin grav var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka.		Sondre Norheim sin grav var lenge umerka. Først i 1965 vart han identifisert og merka.

	Det er tre stader i Noreg der ein ~~fikk~~ vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]] og [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]].		Det er tre stader i Noreg der ein finn vegar oppkalla etter han: [[Sondre Norheims vei (Kongsberg)\|Sondre Norheims vei]] på [[Kongsberg]], [[Sondre Norheims veg (Skien)\|Sondre Norheims veg]] i [[Skien]] og [[Sondre Norheims gate (Stavanger)\|Sondre Norheims gate]] i [[Stavanger]].

	==Referansar/notar==		==Referansar/notar==