Surmjølks-Gunna - Sideversjonshistorikk

Hans P. Hosar: Kjeldetilvisingar mm

2022-03-02T06:38:35Z

Kjeldetilvisingar mm

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mar. 2022 kl. 06:38
Linje 3:		Linje 3:

	== Namnet ==		== Namnet ==
	Når Skyrgunnurudh påviseleg eksisterte år 1400, kan vi med stor visse gå ut frå at garden hadde vorte rydda minst eit halvt hundreår tidlegare, før [[Svartedauden]] og folketalsnedgangen etter 1350. Sjølve gardsnamnet er informativt. «Skyr» er gammalnorsk for surmjølk, også brukt i moderne norsk som «skjør». «Gunnu» kan knapt vere noko anna enn genitivsform av kvinnenamnet Gunna. Sistelekken «rudh» er sjølvsagt den utbreidde gardsnamnendinga -rud/-rød, som finst i tusentals i landet, av desse ca. 760 i Østfold <ref>https://snl.no/g%C3%A5rdsnavn</ref> og 41 registrerte berre i Hobøl aleine.<ref>Hosar, H.P. 1993, s. 131.</ref> Skyrgunnurudh kan omsetjast til moderne norsk som «Surmjølk-Gunnas rydning».		Når Skyrgunnurudh påviseleg eksisterte år 1400, kan vi med stor visse gå ut frå at garden hadde vorte rydda minst eit halvt hundreår tidlegare, før [[Svartedauden]] og folketalsnedgangen etter 1350. Sjølve gardsnamnet er informativt. «Skyr» er gammalnorsk for surmjølk, også brukt i moderne norsk som «skjør». «Gunnu» kan knapt vere noko anna enn genitivsform av kvinnenamnet Gunna. Sistelekken «rudh» er sjølvsagt den utbreidde gardsnamnendinga -rud/-rød, som finst i tusentals i landet, av desse ca. 760 i Østfold <ref>[https://snl.no/g%C3%A5rdsnavn Store norske leksikon, artikkel Gårdsnavn.]</ref> og 41 registrerte berre i Hobøl aleine.<ref>Hosar, H.P. 1993, s. 131.</ref> Skyrgunnurudh kan omsetjast til moderne norsk som «Surmjølk-Gunnas rydning».

	Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.		Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.

Hans P. Hosar på 2. mar. 2022 kl. 06:34

2022-03-02T06:34:48Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 2. mar. 2022 kl. 06:34
Linje 1:		Linje 1:
	[[Fil:Hobøl, Hobøl kirke 01.JPG\|miniatyr\|Hobøl kyrkje, bygd ca. 1200. Her har venteleg Surmjølks-Gunna lydd messe mang ein gong. Foto: Siri Johannessen]]		[[Fil:Hobøl, Hobøl kirke 01.JPG\|miniatyr\|Hobøl kyrkje, bygd ca. 1200. Her har venteleg Surmjølks-Gunna lydd messe mang ein gong. Foto: Siri Johannessen]]
	'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamn på ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.		'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamn på ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje [[Bureising\|bureisar]]. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.

	== Namnet ==		== Namnet ==
Linje 8:		Linje 8:

	== Bureisar, småbrukar ==		== Bureisar, småbrukar ==
	Bureisar- og småbrukarhypotesen er likevel fyrst og fremst knytta til rud-endinga (rud = rydning). Dei fleste rud-gardane kom til under busetjingsekspansjonen i århundra fram til Svartedauden. Det dreia seg i mange tilfelle om små,~~tungdrevne~~ utkantbruk.		Bureisar- og småbrukarhypotesen er likevel fyrst og fremst knytta til rud-endinga (rud = rydning). Dei fleste rud-gardane kom til under busetjingsekspansjonen i århundra fram til Svartedauden. Det dreia seg i mange tilfelle om små,tungdrivne utkantbruk.

	Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles kalla Nygårdshytta.<ref>Hoel, K. 1994, side 139–140.</ref>		Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles kalla Nygårdshytta.<ref>Hoel, K. 1994, side 139–140.</ref>

	== Bureisingskvinner ==		== Bureisingskvinner ==
	Det er også andre -rud-namn i Hobøl som med større eller mindre visse kan knyttast til kvinnelege namnegjevarar. Det gjeld heilt sikkert «Citzelerud» (Cecilie-, Sisselrud), eit namn som er nemnt i 1514 <ref>[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012121024002?page=33 NRJ bd. I s. 24]</ref> men som seinare har vorte borte. ~~Andre moglege~~ er ~~Bærø~~ (opphavleg Berurud) av kvinnenamnet Bera ~~og Elverud av kvinnenamnet Elfr~~.<ref>Hosar, H.P. 1993 s. ~~xxx og~~ Lundeby, E. 1993 s. ~~xxx~~</ref>		Det er også eit par andre -rud-namn i Hobøl som med større eller mindre visse kan knyttast til kvinnelege namnegjevarar. Det gjeld heilt sikkert «Citzelerud» (Cecilie-, Sisselrud), eit namn som er nemnt i 1514 <ref>[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012121024002?page=33 NRJ bd. I s. 24]</ref> men som seinare har vorte borte. Eit anna mogleg tilfelle er Bærød (opphavleg Berurud) som kan kome av av kvinnenamnet Bera.<ref>Hosar, H.P. 1993 s. 129, Lundeby, E. 1993 s. 236, jf. Hoel, K. 1994, side 98–99.</ref> Det har også vore gissa på at Elverud kan ha kome av eit kvinnenamn Elfr, men dette er mindre sannsynleg.<ref>Hoel, K. 1994, side 50–51.</ref>

	== Referansar ==		== Referansar ==

Hans P. Hosar på 1. mar. 2022 kl. 06:29

2022-03-01T06:29:38Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. mar. 2022 kl. 06:29
Linje 1:		Linje 1:
	[[Fil:Hobøl, Hobøl kirke 01.JPG\|miniatyr\|Hobøl kyrkje, bygd ca. 1200. Her har venteleg Surmjølks-Gunna lydd messe mang ein gong. Foto: Siri Johannessen]]		[[Fil:Hobøl, Hobøl kirke 01.JPG\|miniatyr\|Hobøl kyrkje, bygd ca. 1200. Her har venteleg Surmjølks-Gunna lydd messe mang ein gong. Foto: Siri Johannessen]]
	'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var ~~oppnamnet til~~ ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.		'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamn på ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.

	== Namnet ==		== Namnet ==

Hans P. Hosar: Litteratur og ref

2022-03-01T06:27:56Z

Litteratur og ref

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 1. mar. 2022 kl. 06:27
Linje 10:		Linje 10:
	Bureisar- og småbrukarhypotesen er likevel fyrst og fremst knytta til rud-endinga (rud = rydning). Dei fleste rud-gardane kom til under busetjingsekspansjonen i århundra fram til Svartedauden. Det dreia seg i mange tilfelle om små,tungdrevne utkantbruk.		Bureisar- og småbrukarhypotesen er likevel fyrst og fremst knytta til rud-endinga (rud = rydning). Dei fleste rud-gardane kom til under busetjingsekspansjonen i århundra fram til Svartedauden. Det dreia seg i mange tilfelle om små,tungdrevne utkantbruk.

	Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles ~~vanlegvis~~ kalla Nygårdshytta.		Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles kalla Nygårdshytta.<ref>Hoel, K. 1994, side 139–140.</ref>

	== Bureisingskvinner ==		== Bureisingskvinner ==
Linje 20:		Linje 20:
	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	*''Biskop Eysteins Jordebog''. Utg. Børsum. Oslo. 1958. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017072148001}}. (Side 122.)		*''Biskop Eysteins Jordebog''. Utg. Børsum. Oslo. 1958. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017072148001}}. (Side 122.)
			*Hoel, Kåre: ''Bustadnavn i Østfold''. Utg. Solum. 1994. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016121448048}}.
	*Hosar, Hans P.: «Hobøls historie til ca. 1500». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 37–229. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}		*Hosar, Hans P.: «Hobøls historie til ca. 1500». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 37–229. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}
	*Lundeby, Einar: «Gårds- og plassnavn i Hobøl». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 229–249. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}		*Lundeby, Einar: «Gårds- og plassnavn i Hobøl». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 229–249. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 06:08

2021-12-17T06:08:50Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 06:08
Linje 1:		Linje 1:
			[[Fil:Hobøl, Hobøl kirke 01.JPG\|miniatyr\|Hobøl kyrkje, bygd ca. 1200. Her har venteleg Surmjølks-Gunna lydd messe mang ein gong. Foto: Siri Johannessen]]
	'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.		'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 06:00

2021-12-17T06:00:28Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 06:00
Linje 12:		Linje 12:

	== Bureisingskvinner ==		== Bureisingskvinner ==
	Det er også andre -rud-namn i Hobøl som med større eller mindre visse kan knyttast til kvinnelege namnegjevarar. Det gjeld heilt sikkert «Citzelerud» (Cecilie-, Sisselrud), eit namn som er nemnt I 1514 <ref>[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012121024002?page=33 ]</ref> men som seinare har vorte borte. Andre moglege er Bærø (opphavleg Berurud) av kvinnenamnet Bera og Elverud av kvinnenamnet Elfr.<ref>Hosar, H.P. 1993 s. xxx og Lundeby, E. 1993 s. xxx</ref>		Det er også andre -rud-namn i Hobøl som med større eller mindre visse kan knyttast til kvinnelege namnegjevarar. Det gjeld heilt sikkert «Citzelerud» (Cecilie-, Sisselrud), eit namn som er nemnt i 1514 <ref>[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012121024002?page=33 NRJ bd. I s. 24]</ref> men som seinare har vorte borte. Andre moglege er Bærø (opphavleg Berurud) av kvinnenamnet Bera og Elverud av kvinnenamnet Elfr.<ref>Hosar, H.P. 1993 s. xxx og Lundeby, E. 1993 s. xxx</ref>

	== Referansar ==		== Referansar ==
Linje 18:		Linje 18:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
			*''Biskop Eysteins Jordebog''. Utg. Børsum. Oslo. 1958. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2017072148001}}. (Side 122.)
			*Hosar, Hans P.: «Hobøls historie til ca. 1500». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 37–229. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}
			*Lundeby, Einar: «Gårds- og plassnavn i Hobøl». I ''Hobølboka'' bd. I, s. 229–249. Hobøl kommune 1993. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2013071508248}}
			*NRJ: ''Norske Regnskaber og Jordebøger fra det 16de Aarhundrede.'' Bd. I. Utg. Det Norske historiske Kildeskriftfond. 1887. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2012121024002}}. (S. 24.)
	{{nn}}		{{nn}}
	{{Kvinner i lokalhistoria}}		{{Kvinner i lokalhistoria}}

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 05:31

2021-12-17T05:31:37Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 05:31
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.		'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Indre Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.

	== Namnet ==		== Namnet ==
Linje 10:		Linje 10:

	Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles vanlegvis kalla Nygårdshytta.		Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles vanlegvis kalla Nygårdshytta.

			== Bureisingskvinner ==
			Det er også andre -rud-namn i Hobøl som med større eller mindre visse kan knyttast til kvinnelege namnegjevarar. Det gjeld heilt sikkert «Citzelerud» (Cecilie-, Sisselrud), eit namn som er nemnt I 1514 <ref>[https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2012121024002?page=33 ]</ref> men som seinare har vorte borte. Andre moglege er Bærø (opphavleg Berurud) av kvinnenamnet Bera og Elverud av kvinnenamnet Elfr.<ref>Hosar, H.P. 1993 s. xxx og Lundeby, E. 1993 s. xxx</ref>

	== Referansar ==		== Referansar ==
Linje 15:		Linje 18:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==

			{{nn}}
			{{Kvinner i lokalhistoria}}
			[[Kategori:Personer]]
			[[Kategori:Middelalderen]]
			[[Kategori:Indre Østfold kommune]]
			[[Kategori:Hobøl]]

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 05:15

2021-12-17T05:15:29Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 05:15
Linje 5:		Linje 5:

	Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.		Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.

			== Bureisar, småbrukar ==
			Bureisar- og småbrukarhypotesen er likevel fyrst og fremst knytta til rud-endinga (rud = rydning). Dei fleste rud-gardane kom til under busetjingsekspansjonen i århundra fram til Svartedauden. Det dreia seg i mange tilfelle om små,tungdrevne utkantbruk.

			Småbruksstatusen blir vi ekstra overtydde om akkurat når det gjeld Skyrgunnurud. På 1700- og 1800-talet finn vi nemleg att namnet i forvanska former som «Skiølkunrød», «Selvvonerud» og «Selvgonnerød» brukt om ein husmannsplass under Nygård i Hobøl. Heilt opp til vår tid har same plassen også vore kjent som «Gonnerød», men elles vanlegvis kalla Nygårdshytta.

	== Referansar ==		== Referansar ==

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 05:07

2021-12-17T05:07:32Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 05:07
Linje 2:		Linje 2:

	== Namnet ==		== Namnet ==
	Når Skyrgunnurudh påviseleg eksisterte år 1400, kan vi med stor visse gå ut frå at garden hadde vorte rydda minst eit halvt hundreår tidlegare, før [[Svartedauden]] og folketalsnedgangen etter 1350. Sjølve gardsnamnet er informativt. «Skyr» er gammalnorsk for surmjølk, også brukt i moderne norsk som «skjør». «Gunnu» kan knapt vere noko anna enn genitivsform av kvinnenamnet Gunna. Sistelekken «rudh» er sjølvsagt den utbreidde gardsnamnendinga -rud/-rød, som finst i tusentals i landet, av desse ca. 760 i Østfold <ref>https://snl.no/g%C3%A5rdsnavn</ref> og 41 registrerte berre i Hobøl aleine.<ref>Hosar, H.P. 1993, s. 131.</ref>		Når Skyrgunnurudh påviseleg eksisterte år 1400, kan vi med stor visse gå ut frå at garden hadde vorte rydda minst eit halvt hundreår tidlegare, før [[Svartedauden]] og folketalsnedgangen etter 1350. Sjølve gardsnamnet er informativt. «Skyr» er gammalnorsk for surmjølk, også brukt i moderne norsk som «skjør». «Gunnu» kan knapt vere noko anna enn genitivsform av kvinnenamnet Gunna. Sistelekken «rudh» er sjølvsagt den utbreidde gardsnamnendinga -rud/-rød, som finst i tusentals i landet, av desse ca. 760 i Østfold <ref>https://snl.no/g%C3%A5rdsnavn</ref> og 41 registrerte berre i Hobøl aleine.<ref>Hosar, H.P. 1993, s. 131.</ref> Skyrgunnurudh kan omsetjast til moderne norsk som «Surmjølk-Gunnas rydning».

	Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.		Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.

Hans P. Hosar på 17. des. 2021 kl. 05:02

2021-12-17T05:02:52Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. des. 2021 kl. 05:02
Linje 1:		Linje 1:
	'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet.		'''[[Surmjølks-Gunna]]''' var oppnamnet til ei kvinne som levde i [[Mossedal]] ([[Hobøl]] i [[Østfold]]) i [[høgmellomalderen]]. Ho var truleg gardbrukar (småbrukar?) og kanskje bureisar. «Truleg» og «kanskje» og spørjeteikn må brukast sidan det einaste vi strengt tatt veit om henne, er at ho har fått oppnamnet sitt knytta til eit gardsnamn i bygda. Det er nemnt i [[Røde bok]], dvs. eit kyrkjeleg eigedomsregister frå ca. år 1400. Det viser at ein gard med namnet «Skyrgunnurudh» på det tidspunktet var eit leiglendingsbruk som låg til presteembetet i Hobøl. Dermed er vi på sporet av Surmjølks-Gunna.

			== Namnet ==
			Når Skyrgunnurudh påviseleg eksisterte år 1400, kan vi med stor visse gå ut frå at garden hadde vorte rydda minst eit halvt hundreår tidlegare, før [[Svartedauden]] og folketalsnedgangen etter 1350. Sjølve gardsnamnet er informativt. «Skyr» er gammalnorsk for surmjølk, også brukt i moderne norsk som «skjør». «Gunnu» kan knapt vere noko anna enn genitivsform av kvinnenamnet Gunna. Sistelekken «rudh» er sjølvsagt den utbreidde gardsnamnendinga -rud/-rød, som finst i tusentals i landet, av desse ca. 760 i Østfold <ref>https://snl.no/g%C3%A5rdsnavn</ref> og 41 registrerte berre i Hobøl aleine.<ref>Hosar, H.P. 1993, s. 131.</ref>

			Kva som kan vere bakgrunnen for surmjølksetiketten til Gunna kan vi berre spekulere på. Det høyrest ikkje spesielt staseleg ut i våre øyro, iallfall knapt naturleg å hefte til ei mektig matmor på ein storgard. Etiketten treng likevel ikkje ha vore nedsetjande meint. Kanskje var Gunna kjent som ekstra dugande når det gjeld den viktige foredlinga og preserveringa av mjølka på garden.

			== Referansar ==
			<references/>

			== Kjelder og litteratur ==