Sveits - Sideversjonshistorikk

PaulVIF på 26. aug. 2022 kl. 10:45

2022-08-26T10:45:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 26. aug. 2022 kl. 10:45
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb ~~høyre~~\|Palais des Nations Genève 2008.jpg\|Motiv frå ''Palais des Nations'' i Genève i Sveits, Folkeforbundet sitt hovedkvarter, oppført 1929-1936, i dag mellom anna Europa-hovedkvarteret til FN. [[Carl Joachim Hambro]] var Folkeforbundet sin president frå 1939. \|[[Bruker:Stigrp\|Stig Rune Pedersen]] (2008)}}		{{thumb\|Palais des Nations Genève 2008.jpg\|Motiv frå ''Palais des Nations'' i Genève i Sveits, Folkeforbundet sitt hovedkvarter, oppført 1929-1936, i dag mellom anna Europa-hovedkvarteret til FN. [[Carl Joachim Hambro]] var Folkeforbundet sin president frå 1939. \|[[Bruker:Stigrp\|Stig Rune Pedersen]] (2008)}}
	'''[[Sveits]]''' er ein forbundsrepublikk i Sentral-Europa. Landet grensar til [[Frankrike]], [[Tyskland]], [[Liechtenstein]], [[Østerrike]] og [[Italia]]. Sveits omtalast som Noreg ofte som eit «annleisland». Det er eit fjellrikt land, med Jurafjella i nordvest og Alpene i sør og sentralt i landet. Mellom dei to fjellkjedene ligg eit lågareliggande område, Mittelland. Hovedstaden er Bern, og landet har noko over åtte millionar innbyggjarar. Det er delt i 26 kantonar, delstatar med utstrakt indre sjølvstyre.		'''[[Sveits]]''', offisielt ''Det sveitsiske edsforbund'', er ein forbundsrepublikk i Sentral-Europa. Landet grensar til [[Frankrike]], [[Tyskland]], [[Liechtenstein]], [[Østerrike]] og [[Italia]]. Sveits omtalast som Noreg ofte som eit «annleisland». Det er eit fjellrikt land, med Jurafjella i nordvest og Alpene i sør og sentralt i landet. Mellom dei to fjellkjedene ligg eit lågareliggande område, Mittelland. Hovedstaden er Bern, og landet har noko over åtte millionar innbyggjarar. Det er delt i 26 kantonar, delstatar med utstrakt indre sjølvstyre.

	==Språk==		==Språk==

PaulVIF: /* Historie */

2022-05-06T18:29:23Z

Historie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. mai 2022 kl. 18:29
Linje 57:		Linje 57:
	Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.		Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.

	Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna fleire FN-organisasjonar og [[Raudekrossen]]. Hovudkvarteret til EFTA (Det Europeiske frihandelsforbundet), der Noreg er medlem saman med Sveits, Island og Lichtenstein, ligg i Geneve.		Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna fleire FN-organisasjonar og [[Røde Kors\|Raudekrossen]]. Hovudkvarteret til EFTA (Det Europeiske frihandelsforbundet), der Noreg er medlem saman med Sveits, Island og Lichtenstein, ligg i Geneve.

	==Sveits og Noreg==		==Sveits og Noreg==

Cnyborg på 15. feb. 2022 kl. 08:40

2022-02-15T08:40:27Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 15. feb. 2022 kl. 08:40
Linje 73:		Linje 73:

	Mellom norske slekter med sveitsiske røter finn vi [[Heftye]] og [[Tschudi]].		Mellom norske slekter med sveitsiske røter finn vi [[Heftye]] og [[Tschudi]].

			Bydelen [[Enenda (bydel i Sarpsborg)\|Enenda]] i [[Sarpsborg]] har eit namn som er henta frå Sveits. I 1850 kom [[Johannes Knobel (1838–1910)\|Johannes Knobel]] frå landsbyen Ennenda i kantonen Glarus til Noreg. Då sonen hans byrja utparsellere eigedomar tidleg på 1900-talet kalla han området Enenda, og namnet vart ståande.

	==Sjå også==		==Sjå også==

Cnyborg: /* Språk */

2020-09-16T09:26:54Z

Språk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 16. sep. 2020 kl. 09:26
Linje 4:		Linje 4:
	==Språk==		==Språk==

			{{thumb\|Sveits - no-nb krt 00924.jpg\|Kart over Sveits fra 1843, fra Nasjonalbibliotekets samling.}}
	Sveits har fire offisielle språk, og innbyggjarane oppgjev eitt av dei som morsmål (tal i parentes): [[Tysk]] (70 %), [[fransk]] (22,4 %), [[italiensk]] (7,1 %) og [[retoromansk]] (0,5 %). Dei tre største språka har yttergrense i Sveits, og strekk seg inn frå «moderlanda». Det særeigne språket retoromansk er utvikla direkte frå [[latin]].		Sveits har fire offisielle språk, og innbyggjarane oppgjev eitt av dei som morsmål (tal i parentes): [[Tysk]] (70 %), [[fransk]] (22,4 %), [[italiensk]] (7,1 %) og [[retoromansk]] (0,5 %). Dei tre største språka har yttergrense i Sveits, og strekk seg inn frå «moderlanda». Det særeigne språket retoromansk er utvikla direkte frå [[latin]].

	Dei fire kantonane Neuchâtel, Vaud, Genève og Jura er franskspråklege; Bern/Berne, Fribourg/Freiburg og Valais/Wallis er fransk- og tyskspråklege, Ticino er italienskspråkleg og resten er tyskspråklege. Dei retoromanskspråklege er særleg konsentrert i Graubünden, der det også er tre dalføre med italiensktalande innbyggjarar.		Dei fire kantonane Neuchâtel, Vaud, Genève og Jura er franskspråklege; Bern/Berne, Fribourg/Freiburg og Valais/Wallis er fransk- og tyskspråklege, Ticino er italienskspråkleg og resten er tyskspråklege. Dei retoromanskspråklege er særleg konsentrert i Graubünden, der det også er tre dalføre med italiensktalande innbyggjarar.

	Dei tysktalande sveitsarane nyttar lokale dialekter i det som kallas sveitsertysk (Schwyzerdütsch), men skriv høgtysk standardspråk som i Tyskland og Østerrike.		Dei tysktalande sveitsarane nyttar lokale dialekter i det som kallas sveitsertysk (Schwyzerdütsch), men skriv høgtysk standardspråk som i Tyskland og Østerrike.

	==Namn==		==Namn==

Stigrp: /* Historie */

2017-02-07T21:50:31Z

Historie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. feb. 2017 kl. 21:50
Linje 56:		Linje 56:
	Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.		Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.

	Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna ~~flere~~ FN-organisasjonar og [[Raudekrossen]].Hovudkvarteret til EFTA (Det Europeiske frihandelsforbundet), ~~hvor~~ Noreg er medlem saman med Sveits, Island og Lichtenstein, ligg i Geneve.		Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna fleire FN-organisasjonar og [[Raudekrossen]]. Hovudkvarteret til EFTA (Det Europeiske frihandelsforbundet), der Noreg er medlem saman med Sveits, Island og Lichtenstein, ligg i Geneve.

	==Sveits og Noreg==		==Sveits og Noreg==

Stigrp: /* Historie */

2017-02-07T21:49:11Z

Historie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. feb. 2017 kl. 21:49
Linje 43:		Linje 43:

	==Historie==		==Historie==
	{{thumb\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|~~EFTA Geneve HK 2017.JPG\|Hovedkvarteret~~ til EFTA ligg i Geneve.\|Stig Rune Pedersen}}		{{thumb\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|Hovudkvarteret til EFTA ligg i Geneve.\|Stig Rune Pedersen}}
	Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.		Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.

Stigrp: /* Historie */

2017-02-07T21:48:49Z

Historie

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. feb. 2017 kl. 21:48
Linje 43:		Linje 43:

	==Historie==		==Historie==
	{{EFTA Geneve HK 2017.JPG\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|Hovedkvarteret til EFTA ligg i Geneve.\|Stig Rune Pedersen}}		{{thumb\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|Hovedkvarteret til EFTA ligg i Geneve.\|Stig Rune Pedersen}}
	Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.		Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.

Stigrp: /* Historie */ EFTA sitt hovudkvarter ligg i Geneve

2017-02-07T21:48:20Z

Historie: EFTA sitt hovudkvarter ligg i Geneve

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. feb. 2017 kl. 21:48
Linje 43:		Linje 43:

	==Historie==		==Historie==
			{{EFTA Geneve HK 2017.JPG\|EFTA Geneve HK 2017.JPG\|Hovedkvarteret til EFTA ligg i Geneve.\|Stig Rune Pedersen}}
	Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.		Dei eldste spor etter menneske i Sveits er frå kring 50 000 år sidan, men det skulle ta lang tid før ein fekk ein større, fast busetnad. Helvetierne, som var ein keltisk stamme, slo seg i dei siste fire århundra før vår tidsrekning ned vest i landet, og reterne slog seg ned i aust. Kvar reterne kom frå veit ein ikkje, men det er dei som har gjett namn til språket retoromansk. I 58 f.Kr. la romarane det meste av området under seg. I folkevandringstida kom fleire germanske stammar – burgundarane, alemannerane og langobardane – inn i landet og fortrengde eller assimilerte helvetierne. Allereie i denne innvandringa kan ein sjå skiljelinene mellom språkområde i dagens Sveits.

Linje 56:		Linje 56:
	Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.		Sveits er eit viktig finansielt senter, og tenesteyting er sentral i sveitsisk økonomi. Bankane i landet har vore kjent for sin strenge tystnadsplikt, men etter kvart som Sveits har opna seg meir for resten av verda har dei også letta på sløret overfor andre land sine skattevesen. Sveits er difor ikkje lenger i same grad som før eit paradis for dei som vil gøyme unna formuane sine.

	Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna [[Raudekrossen]].		Ein annan følgje av nøytraliteten er at fleire internasjonale organisasjonar har sitt hovudsete i Sveits. Dette gjeld mellom anna flere FN-organisasjonar og [[Raudekrossen]].Hovudkvarteret til EFTA (Det Europeiske frihandelsforbundet), hvor Noreg er medlem saman med Sveits, Island og Lichtenstein, ligg i Geneve.

	==Sveits og Noreg==		==Sveits og Noreg==

Stigrp: gjør bildeteksten (mer) nynorsk

2016-03-13T21:42:42Z

gjør bildeteksten (mer) nynorsk

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. mar. 2016 kl. 21:42
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb høyre\|Palais des Nations Genève 2008.jpg\|Motiv ~~fra~~ ''Palais des Nations'' i Genève i Sveits, ~~Folkeforbundets~~ hovedkvarter, oppført 1929-1936, i dag ~~blant annet FNs~~ Europa-~~hovedkvarter~~. [[Carl Joachim Hambro]] var ~~Folkeforbundets~~ president ~~fra~~ 1939. \|[[Bruker:Stigrp\|Stig Rune Pedersen]] (2008)}}		{{thumb høyre\|Palais des Nations Genève 2008.jpg\|Motiv frå ''Palais des Nations'' i Genève i Sveits, Folkeforbundet sitt hovedkvarter, oppført 1929-1936, i dag mellom anna Europa-hovedkvarteret til FN. [[Carl Joachim Hambro]] var Folkeforbundet sin president frå 1939. \|[[Bruker:Stigrp\|Stig Rune Pedersen]] (2008)}}
	'''[[Sveits]]''' er ein forbundsrepublikk i Sentral-Europa. Landet grensar til [[Frankrike]], [[Tyskland]], [[Liechtenstein]], [[Østerrike]] og [[Italia]]. Sveits omtalast som Noreg ofte som eit «annleisland». Det er eit fjellrikt land, med Jurafjella i nordvest og Alpene i sør og sentralt i landet. Mellom dei to fjellkjedene ligg eit lågareliggande område, Mittelland. Hovedstaden er Bern, og landet har noko over åtte millionar innbyggjarar. Det er delt i 26 kantonar, delstatar med utstrakt indre sjølvstyre.		'''[[Sveits]]''' er ein forbundsrepublikk i Sentral-Europa. Landet grensar til [[Frankrike]], [[Tyskland]], [[Liechtenstein]], [[Østerrike]] og [[Italia]]. Sveits omtalast som Noreg ofte som eit «annleisland». Det er eit fjellrikt land, med Jurafjella i nordvest og Alpene i sør og sentralt i landet. Mellom dei to fjellkjedene ligg eit lågareliggande område, Mittelland. Hovedstaden er Bern, og landet har noko over åtte millionar innbyggjarar. Det er delt i 26 kantonar, delstatar med utstrakt indre sjølvstyre.

Thoni: /* Geografi */

2016-03-13T20:02:22Z

Geografi

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 13. mar. 2016 kl. 20:02
Linje 17:		Linje 17:

	==Geografi==		==Geografi==
			{{thumb\| Wilervoress.JPG\|I Berner Oberland er det seterdrift helt opp til 2000 moh.\|Heidi Thöni Sletten\|2015}}
	Omkring 70 prosent av arealet er fjellområde. Samstundes er også 70 prosent [[kulturlandskap]], så ein stor del av fjellområda er utbygd. Jurafjella utgjer omkring ti prosent av landet, Alpene 30 prosent og Mittelland 60 prosent; sjølv i det lågareliggjande Mittelland er det altså store fjellområde. Nokre av dei høgste fjella i Europa ligg i Sveits, og difor finn ein også fleire hovudvasskiljer der. Rhône og Rhinen har sine kjelder i Sveits, elva Inn renn gjennom Engdain inn i Donau og frå Alpene renn fleire elver inn i Po, for å nemne nokre av vassdraga. Alpene utgjer et klimaskilje, med temperert klima i nord og middelhavsklima i sør.		Omkring 70 prosent av arealet er fjellområde. Samstundes er også 70 prosent [[kulturlandskap]], så ein stor del av fjellområda er utbygd. Jurafjella utgjer omkring ti prosent av landet, Alpene 30 prosent og Mittelland 60 prosent; sjølv i det lågareliggjande Mittelland er det altså store fjellområde. Nokre av dei høgste fjella i Europa ligg i Sveits, og difor finn ein også fleire hovudvasskiljer der. Rhône og Rhinen har sine kjelder i Sveits, elva Inn renn gjennom Engdain inn i Donau og frå Alpene renn fleire elver inn i Po, for å nemne nokre av vassdraga. Alpene utgjer et klimaskilje, med temperert klima i nord og middelhavsklima i sør.

	I nord er skogen prega av bartre, medan det i sør er meir lauvskog. Det er eit rikt dyreliv i landet.		I nord er skogen prega av bartre, medan det i sør er meir lauvskog. Det er eit rikt dyreliv i landet.

	==Folk og busetnad==		==Folk og busetnad==