Tungtvassaksjonen - Sideversjonshistorikk

PaulVIF på 5. aug. 2022 kl. 11:00

2022-08-05T11:00:40Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 5. aug. 2022 kl. 11:00
Linje 175:		Linje 175:

	[[Kategori:Andre verdenskrig]]		[[Kategori:Andre verdenskrig]]
			[[Kategori:Operasjoner under andre verdenskrig]]
	[[kategori:Krigshandlinger]]		[[kategori:Krigshandlinger]]
	[[Kategori:Tinn kommune]]		[[Kategori:Tinn kommune]]

Stigrp: /* Operasjon Gunnerside */

2022-07-11T00:25:20Z

Operasjon Gunnerside

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 11. jul. 2022 kl. 00:25
Linje 18:		Linje 18:

	==Operasjon Gunnerside==		==Operasjon Gunnerside==
	{{thumb\|Minnesmerke Vemork tungtvannsaksjonen 28. februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 28- februar 1943, med namna til deltakarane påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}		{{thumb\|Minnesmerke Vemork tungtvannsaksjonen 28. februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 28. februar 1943, med namna til deltakarane påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}
	''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.		''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.

Stigrp: /* Operasjon Gunnerside */

2021-08-07T16:27:03Z

Operasjon Gunnerside

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. aug. 2021 kl. 16:27
Linje 18:		Linje 18:

	==Operasjon Gunnerside==		==Operasjon Gunnerside==
	{{thumb\|Minnesmerke Vemork tungtvannsaksjonen 28. februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 23 februar 1943, med ~~deltakernes navn~~ påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}		{{thumb\|Minnesmerke Vemork tungtvannsaksjonen 28. februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 28- februar 1943, med namna til deltakarane påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}
	''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.		''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.

Stigrp: /* Operasjon Gunnerside */

2021-08-07T16:26:26Z

Operasjon Gunnerside

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. aug. 2021 kl. 16:26
Linje 18:		Linje 18:

	==Operasjon Gunnerside==		==Operasjon Gunnerside==
	{{thumb\|Minnesmerke ~~tungvannssabotasjen~~ Vemork 23 februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 23 februar 1943, med deltakernes navn påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}		{{thumb\|Minnesmerke Vemork tungtvannsaksjonen 28. februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 23 februar 1943, med deltakernes navn påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}
	''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.		''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.

Stigrp på 7. aug. 2021 kl. 16:23

2021-08-07T16:23:07Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. aug. 2021 kl. 16:23
Linje 1:		Linje 1:
	<onlyinclude>{{thumb\|Vemork kraftstasjon og vannstoffabrikken.jpg\|Kraftstasjonen og hydrogenfabrikken i 1930. ~~I hydrogenfabrikken~~, som ligg fremst på biletet, blei bygga i 1929, ark.: [[Thorvald Astrup]], og her byrja ein å produsere tungtvatn i 1934.\|Emil Hanssen\|1930}}		<onlyinclude>{{thumb\|Vemork kraftstasjon og vannstoffabrikken.jpg\|Kraftstasjonen og hydrogenfabrikken i 1930. Hydrogenfabrikken, som ligg fremst på biletet, blei bygga i 1929 (ark.: [[Thorvald Astrup]]), og her byrja ein å produsere tungtvatn i 1934.\|Emil Hanssen\|1930}}
	<noinclude>{{thumb\|Vemork.jpg\|Tungvannsfabrikken frå 1934 lå rett ''foran'' kraftstasjonen på Vemork, men blei fjerna i 1977. I kraftstasjonen (på biletet) ligg no [[Norsk Industriarbeidermuseum]], som har ei permanent utstilling om sabotasjeaksjonen. \|Siri Iversen\|2010}}</noinclude>		<noinclude>{{thumb\|Vemork.jpg\|Tungvannsfabrikken frå 1934 lå rett ''foran'' kraftstasjonen på Vemork, men blei fjerna i 1977. I kraftstasjonen (på biletet) ligg no [[Norsk Industriarbeidermuseum]], som har ei permanent utstilling om sabotasjeaksjonen. \|Siri Iversen\|2010}}</noinclude>
	'''[[Tungtvassaksjonen]]''', også kjend som '''Vemorkaksjonen''', var ein sabotasjeaksjon retta mot [[Norsk Hydro]] sitt anlegg på [[Vemork]] i [[Tinn kommune]] i [[Telemark]]. Tungtvatn var viktig for den tyske atomforskinga, og det var avgjerande for dei allierte å hindre at tyskarane klarte å utvikle atomvåpen. Aksjonen vart gjennomført av mannskap frå [[Kompani Linge]], og vart igangsett av britiske [[SOE]]. Anlegget som vart sprengt den 27. februar 1943, låg framafor [[Vemork kraftstasjon]]. Bygningen vart fjerna i 1977, men i september/oktober 2017 vart kjellaren hvor aksjonen blei gjennomførd gravd fram igjen.		'''[[Tungtvassaksjonen]]''', også kjend som '''Vemorkaksjonen''', var ein sabotasjeaksjon retta mot [[Norsk Hydro]] sitt anlegg på [[Vemork]] i [[Tinn kommune]] i [[Telemark]]. Tungtvatn var viktig for den tyske atomforskinga, og det var avgjerande for dei allierte å hindre at tyskarane klarte å utvikle atomvåpen. Aksjonen vart gjennomført av mannskap frå [[Kompani Linge]], og vart igangsett av britiske [[SOE]]. Anlegget som vart sprengt den 27. februar 1943, låg framafor [[Vemork kraftstasjon]]. Bygningen vart fjerna i 1977, men i september/oktober 2017 vart kjellaren hvor aksjonen blei gjennomførd gravd fram igjen.

Stigrp: setter inn bilde med minnesmerke

2021-08-07T16:22:04Z

setter inn bilde med minnesmerke

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. aug. 2021 kl. 16:22
Linje 18:		Linje 18:

	==Operasjon Gunnerside==		==Operasjon Gunnerside==
	{{thumb ~~høyre~~ \| ~~Claus Helberg foto~~.~~jpg~~\|~~[[Claus Helberg]] var blant deltakarane i Tungtvassaksjonen~~.\|~~Glåmdalsmuseet.~~}}		{{thumb\|Minnesmerke tungvannssabotasjen Vemork 23 februar 1943.JPG\|Minnesmerke på Vemork over tungvannssabotasjen 23 februar 1943, med deltakernes navn påført.\|Stig Rune Pedersen (2021)}}
	''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.		''Operasjon Gunnerside'' bygde på erfaringane frå ''Operasjon Grouse''. Ein såg at det ikkje var lett å nytte glidefly, og at ein heller burde sende inn ei større gruppe nordmenn på ski. Seks mann frå NORIC 1 vart plukka ut, og vart sleppt ned i fallskjerm over Hardangervidda i februar 1943. Dei seks slo seg saman med karane frå ''Operasjon Grouse''.

Linje 143:		Linje 143:

	==Konsekvensar==		==Konsekvensar==
			{{thumb høyre \| Claus Helberg foto.jpg\|[[Claus Helberg]] var blant deltakarane i Tungtvassaksjonen.\|Glåmdalsmuseet.}}
	Sabotørane visste ikkje kva tungtvatnet skulle nyttast til, berre at det var viktig at det vart øydelagt. Det var først etter at atombombane hadde falle over Japan at dei fekk vite detaljane i kva dei hadde vore med på. Det er usikkert om aksjonen hadde noko å seia for om tyskarane klarte å utvikle atomvåpen eller ikkje. Produksjonen kom i gang att i 1943, men då stogga ein som nemnt transporten ved å senke jernbaneferja, og produksjonen vart flytta til Tyskland. Det som er klart, er at tyskarane la stor vekt på forsking på nye våpen, mellom anna rakettvåpen som V1 og V2, og mot slutten av krigen vart det ofte nemnt at det nok skulle snu berre dei hemmelege våpna kom fram. Truleg ville dei ikkje ha klart å utvikle atomvåpen uansett innan mai 1945, men ein kunne ikkje vite kor lenge tyskarane ville halde ut før dei måtte kapitulere, så strategisk var operasjonen særs viktig, om enn ein i ettertid kan sjå at tapet av menneskeliv var høgt sett i lys av den avgrensa nytta av aksjonane.		Sabotørane visste ikkje kva tungtvatnet skulle nyttast til, berre at det var viktig at det vart øydelagt. Det var først etter at atombombane hadde falle over Japan at dei fekk vite detaljane i kva dei hadde vore med på. Det er usikkert om aksjonen hadde noko å seia for om tyskarane klarte å utvikle atomvåpen eller ikkje. Produksjonen kom i gang att i 1943, men då stogga ein som nemnt transporten ved å senke jernbaneferja, og produksjonen vart flytta til Tyskland. Det som er klart, er at tyskarane la stor vekt på forsking på nye våpen, mellom anna rakettvåpen som V1 og V2, og mot slutten av krigen vart det ofte nemnt at det nok skulle snu berre dei hemmelege våpna kom fram. Truleg ville dei ikkje ha klart å utvikle atomvåpen uansett innan mai 1945, men ein kunne ikkje vite kor lenge tyskarane ville halde ut før dei måtte kapitulere, så strategisk var operasjonen særs viktig, om enn ein i ettertid kan sjå at tapet av menneskeliv var høgt sett i lys av den avgrensa nytta av aksjonane.

Kiplesund: /* Kjelder og eksternt stoff */

2020-06-07T14:26:13Z

Kjelder og eksternt stoff

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 7. jun. 2020 kl. 14:26
Linje 172:		Linje 172:
	*[https://tv.nrk.no/program/DKMR30005014 Joachim Rønneberg - den siste sabotøren (NRK-program)]		*[https://tv.nrk.no/program/DKMR30005014 Joachim Rønneberg - den siste sabotøren (NRK-program)]
	*[https://tv.nrk.no/program/DSTE41008017 Tungtvannskjelleren (NRK-program)]		*[https://tv.nrk.no/program/DSTE41008017 Tungtvannskjelleren (NRK-program)]
			*[https://www.youtube.com/watch?v=axBiR8ZipPM Filmen The Heroes of Telemark]

	[[Kategori:Andre verdenskrig]]		[[Kategori:Andre verdenskrig]]

Kiplesund: /* Kjelder og eksternt stoff */

2020-06-06T19:58:00Z

Kjelder og eksternt stoff

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. jun. 2020 kl. 19:58
Linje 171:		Linje 171:
	* [http://www.varden.no/kultur/vil-ikke-minnes-tyske-ofre-for-tungtvannsaksjonen-1.975548 Vil ikke minnes tyske ofre for tungvannsaksjonen] i [[Varden]], publ. 2013-08-24, lest 2015-05-07.		* [http://www.varden.no/kultur/vil-ikke-minnes-tyske-ofre-for-tungtvannsaksjonen-1.975548 Vil ikke minnes tyske ofre for tungvannsaksjonen] i [[Varden]], publ. 2013-08-24, lest 2015-05-07.
	*[https://tv.nrk.no/program/DKMR30005014 Joachim Rønneberg - den siste sabotøren (NRK-program)]		*[https://tv.nrk.no/program/DKMR30005014 Joachim Rønneberg - den siste sabotøren (NRK-program)]
			*[https://tv.nrk.no/program/DSTE41008017 Tungtvannskjelleren (NRK-program)]

	[[Kategori:Andre verdenskrig]]		[[Kategori:Andre verdenskrig]]

Kiplesund: /* Kjelder */

2020-06-06T19:52:42Z

Kjelder

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 6. jun. 2020 kl. 19:52
Linje 157:		Linje 157:
	<references/>		<references/>

	==Kjelder==		==Kjelder og eksternt stoff==

	* {{WP-lenke\|Vemork-aksjonen\|nb}}		* {{WP-lenke\|Vemork-aksjonen\|nb}}
Linje 170:		Linje 170:
	* [http://www.vg.no/rampelys/tv/slik-var-de-dramatiske-minuttene-etter-hydro-senkingen/a/23384351/ Slik var de dramatiske minuttene etter Hydro-senkingen] i VG, publ. 2015-02-01, lest 2015-05-07		* [http://www.vg.no/rampelys/tv/slik-var-de-dramatiske-minuttene-etter-hydro-senkingen/a/23384351/ Slik var de dramatiske minuttene etter Hydro-senkingen] i VG, publ. 2015-02-01, lest 2015-05-07
	* [http://www.varden.no/kultur/vil-ikke-minnes-tyske-ofre-for-tungtvannsaksjonen-1.975548 Vil ikke minnes tyske ofre for tungvannsaksjonen] i [[Varden]], publ. 2013-08-24, lest 2015-05-07.		* [http://www.varden.no/kultur/vil-ikke-minnes-tyske-ofre-for-tungtvannsaksjonen-1.975548 Vil ikke minnes tyske ofre for tungvannsaksjonen] i [[Varden]], publ. 2013-08-24, lest 2015-05-07.
			*[https://tv.nrk.no/program/DKMR30005014 Joachim Rønneberg - den siste sabotøren (NRK-program)]

	[[Kategori:Andre verdenskrig]]		[[Kategori:Andre verdenskrig]]

Stigrp: /* Tinnsjøaksjonen */

2018-06-04T12:31:24Z

Tinnsjøaksjonen

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jun. 2018 kl. 12:31
Linje 36:		Linje 36:
	==Tinnsjøaksjonen==		==Tinnsjøaksjonen==
	{{thumb \|Helleland kirkegård britiske graver Freshman.jpg\|Britiske krigsgraver ved Helleland kirkegård i [[Eigersund kommune]] for fleire henretta etter ''Operasjon Frehsman''.\|Stig Rune Pedersen (2016)}}		{{thumb \|Helleland kirkegård britiske graver Freshman.jpg\|Britiske krigsgraver ved Helleland kirkegård i [[Eigersund kommune]] for fleire henretta etter ''Operasjon Frehsman''.\|Stig Rune Pedersen (2016)}}
	{{thumb\| SOE Norwegian Section Baker Street London.jpg\|Plakett på ~~bygningen~~ ved nr. 206 Baker Street i London, der den norske seksjonen av [[SOE]] holdt til, nær SOE-hovedkvarteret. Minneplaketten, med fokus på at Vermork-aksjonen vart planlagt herfra, vart avduka i 2016.\|Stig Rune Pedersen (2018)}}		{{thumb\| SOE Norwegian Section Baker Street London.jpg\|Plakett på bygning ved nr. 206 Baker Street i London, der den norske seksjonen av [[SOE]] holdt til, nær SOE-hovedkvarteret. Minneplaketten, med fokus på at Vermork-aksjonen vart planlagt herfra, vart avduka i 2016.\|Stig Rune Pedersen (2018)}}
	{{thumb \| Knut Haukelid annonse 1948.JPG\|Faksimile frå Aftenposten 2. mars 1948: annonse for Knut Haukelid si bok om tungtvasssaksjonene. }}		{{thumb \| Knut Haukelid annonse 1948.JPG\|Faksimile frå Aftenposten 2. mars 1948: annonse for Knut Haukelid si bok om tungtvasssaksjonene. }}
	Etter at tyskarane hadde fått i gang att produksjonen av tungtvatn i 1943 kom ein til at det ikkje ville være mogleg å sprenge fabrikken ein gong til. [[Bombinga av Vemork 16. november 1943\|Eit bombeåtak 16. november 1943]] førte til store øydeleggingar og Skinnarland fikk etterretningar om at tyskerane ville flytta all produksjon og utstyr til Tyskland, inklusive ferdig produserte tungtvatnet som framleis var på Vemork.		Etter at tyskarane hadde fått i gang att produksjonen av tungtvatn i 1943 kom ein til at det ikkje ville være mogleg å sprenge fabrikken ein gong til. [[Bombinga av Vemork 16. november 1943\|Eit bombeåtak 16. november 1943]] førte til store øydeleggingar og Skinnarland fikk etterretningar om at tyskerane ville flytta all produksjon og utstyr til Tyskland, inklusive ferdig produserte tungtvatnet som framleis var på Vemork.

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 4. jun. 2018 kl. 12:31
Linje 36:		Linje 36:
	==Tinnsjøaksjonen==		==Tinnsjøaksjonen==
	{{thumb \|Helleland kirkegård britiske graver Freshman.jpg\|Britiske krigsgraver ved Helleland kirkegård i [[Eigersund kommune]] for fleire henretta etter ''Operasjon Frehsman''.\|Stig Rune Pedersen (2016)}}		{{thumb \|Helleland kirkegård britiske graver Freshman.jpg\|Britiske krigsgraver ved Helleland kirkegård i [[Eigersund kommune]] for fleire henretta etter ''Operasjon Frehsman''.\|Stig Rune Pedersen (2016)}}
	{{thumb\| SOE Norwegian Section Baker Street London.jpg\|Plakett på ~~bygningen~~ ved nr. 206 Baker Street i London, der den norske seksjonen av [[SOE]] holdt til, nær SOE-hovedkvarteret. Minneplaketten, med fokus på at Vermork-aksjonen vart planlagt herfra, vart avduka i 2016.\|Stig Rune Pedersen (2018)}}		{{thumb\| SOE Norwegian Section Baker Street London.jpg\|Plakett på bygning ved nr. 206 Baker Street i London, der den norske seksjonen av [[SOE]] holdt til, nær SOE-hovedkvarteret. Minneplaketten, med fokus på at Vermork-aksjonen vart planlagt herfra, vart avduka i 2016.\|Stig Rune Pedersen (2018)}}
	{{thumb \| Knut Haukelid annonse 1948.JPG\|Faksimile frå Aftenposten 2. mars 1948: annonse for Knut Haukelid si bok om tungtvasssaksjonene. }}		{{thumb \| Knut Haukelid annonse 1948.JPG\|Faksimile frå Aftenposten 2. mars 1948: annonse for Knut Haukelid si bok om tungtvasssaksjonene. }}
	Etter at tyskarane hadde fått i gang att produksjonen av tungtvatn i 1943 kom ein til at det ikkje ville være mogleg å sprenge fabrikken ein gong til. [[Bombinga av Vemork 16. november 1943\|Eit bombeåtak 16. november 1943]] førte til store øydeleggingar og Skinnarland fikk etterretningar om at tyskerane ville flytta all produksjon og utstyr til Tyskland, inklusive ferdig produserte tungtvatnet som framleis var på Vemork.		Etter at tyskarane hadde fått i gang att produksjonen av tungtvatn i 1943 kom ein til at det ikkje ville være mogleg å sprenge fabrikken ein gong til. [[Bombinga av Vemork 16. november 1943\|Eit bombeåtak 16. november 1943]] førte til store øydeleggingar og Skinnarland fikk etterretningar om at tyskerane ville flytta all produksjon og utstyr til Tyskland, inklusive ferdig produserte tungtvatnet som framleis var på Vemork.