Vekselskole - Sideversjonshistorikk

Hans P. Hosar: Tilleggsoppl. Litteraturtilvising

2021-01-24T16:48:59Z

Tilleggsoppl. Litteraturtilvising

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jan. 2021 kl. 16:48
Linje 17:		Linje 17:

	== Vekselsundervisning ved Krigsskolen ==		== Vekselsundervisning ved Krigsskolen ==
	Vekselsundervisninga var av opphavsmennene utarbeidd med tanke på grunnskoleutdanning for allmugen. Men prinsippa vart også i ein viss mon tillempa høgare undervisning. Same året som det vart starta vekselsskolar på barnetrinnet i Christiania og Bergen, i 1825, vart prinsippet innført også ved Krigsskolen i den norske hovudstaden.<ref>Hosar, H.P. 2000, s. 123–125.</ref> Her vart metoden helst omtala som «den gjensidige-» eller «selvvirksomhetens metode». Ein la vekt på at metodikken oppmuntra til elevane sin eigeninnsats, og dessutan stimulerte ein sunn kappestrid. To år tidlegare hadde den svenske krigsskolen Karlberg innført same undervisningsopplegget. Kronprins Oscar (seinare kong [[Oscar I]]) hadde beordra krigsskolesjefen i Christiania saman med matematikklæraren der til ein studietur til Karlberg. Prøveordninga frå 1825 vart gjort permanent i og med ein ny plan for Krigsskolen 1829. Det gjaldt da berre den nedste treårige hovudavdelinga, altså for dei yngste kadettane som byrja skulen i 13-14-årsalderen. I den toårige høgste, «videnskabelige» avdelinga skulle undervisninga i hovudsak vere kateterundervisning.		Vekselsundervisninga var av opphavsmennene utarbeidd med tanke på grunnskoleutdanning for allmugen. Men prinsippa vart også i ein viss mon tillempa høgare undervisning. Same året som det vart starta vekselsskolar på barnetrinnet i Christiania og Bergen, i 1825, vart prinsippet innført også ved Krigsskolen i den norske hovudstaden.<ref>Hosar, H.P. 2000, s. 123–125.</ref> Her vart metoden helst omtala som «den gjensidige-» eller «selvvirksomhetens metode». Ein la vekt på at metodikken oppmuntra til elevane sin eigeninnsats, og dessutan stimulerte ein sunn kappestrid. To år tidlegare hadde den svenske krigsskolen Karlberg innført same undervisningsopplegget. Kronprins Oscar (seinare kong [[Oscar I]]) hadde beordra krigsskolesjefen i Christiania saman med matematikklæraren der til ein studietur til Karlberg. Prøveordninga frå 1825 vart gjort permanent i og med ein ny plan for Krigsskolen 1829. Det gjaldt da berre den nedste treårige hovudavdelinga, altså for dei yngste kadettane som byrja skulen i 13-14-årsalderen. I den toårige høgste, «videnskabelige» avdelinga skulle undervisninga i hovudsak vere kateterundervisning. Men med nok ein nyorganisering av Krigsskolen frå 1837, fall vekselsundervisninga der heilt bort.

	Men ~~med nok~~ ein ~~nyorganisering av Krigsskolen~~ frå ~~1837~~, ~~fall vekselsundervisninga der heilt bort~~.		Også ved [[Sjøkrigsskolen]] var det vurdert å innføre vekselsundervisning. Men ein kommisjon som skulle vurdere dette, rådde i frå, og kommisjonsinnstillnga vart teken til følgje.<ref>Haffner, V. 1925, s. 50.</ref>


Linje 28:		Linje 28:
	*Baardseth, Nils: «Skolevæsen», i ''Bærum. En bygds historie''. Utg. Utsendt fra Kommunehuset. 1924. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008112612001}}.		*Baardseth, Nils: «Skolevæsen», i ''Bærum. En bygds historie''. Utg. Utsendt fra Kommunehuset. 1924. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008112612001}}.
	*Dokka, Hans-Jørgen: ''En skole gjennom 250 år. Den norske allmueskole – folkeskole – grunnskole 1739–1989''. Utg. NKS-forlaget. Oslo. 1988. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014071106106}}.		*Dokka, Hans-Jørgen: ''En skole gjennom 250 år. Den norske allmueskole – folkeskole – grunnskole 1739–1989''. Utg. NKS-forlaget. Oslo. 1988. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014071106106}}.
			*Haffner, Vilhelm: ''Innstillinger og betenkninger fra kongelige og parlamentariske kommisjoner, departementale komiteer m.m''. Utg. Fabritius. 1925. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014020308008}}.
			**S. 31, nr. 33 Skolevesenet i Bergen.
			**S. 49, nr. 68 Veksel-undervisningen i Kristiania.
			**S. 50, nr. 70 Vekselundervisningen ved sjøkadettinstituttet.
			**S. 57, nr. 82 Vekselundervisningen i Trondhjem.
			**S. 84, nr. 128 Krigsskolens undervisningsmetode m.m.
	*Hosar, Hans P.: ''Kunnskap, dannelse og krigens krav. Krigsskolen 1750–2000''. Utg. Krigsskolen i samarbeid med Elanders Publ.. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016022948006}}.		*Hosar, Hans P.: ''Kunnskap, dannelse og krigens krav. Krigsskolen 1750–2000''. Utg. Krigsskolen i samarbeid med Elanders Publ.. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016022948006}}.
	*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.		*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.

Hans P. Hosar: Språkvask

2021-01-24T16:22:08Z

Språkvask

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 24. jan. 2021 kl. 16:22
Linje 1:		Linje 1:
	{{thumb\|Bell-Lancaster dansk.png\|Dansk karikert framstilling av undervising etter vekselskolemodellen (Bell-Lancaster-metoden). Teikning: P.C. Klæstrup (1820-1882).\|}}		{{thumb\|Bell-Lancaster dansk.png\|Dansk karikert framstilling av undervising etter vekselskolemodellen (Bell-Lancaster-metoden). Teikning: P.C. Klæstrup (1820-1882).\|}}
	'''[[Vekselskole]]''' ~~er ei av mange nemningar~~ på ~~ein ny~~ pedagogisk ~~metode~~ som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet~~. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire~~. Hovudelement i ~~undervisningsopplegget er~~ elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er ~~retninga~~ mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter ~~dei~~ to britiske ~~opphavspersonane~~, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).		'''[[Vekselskole]]''' var ein skole basert på såkalla ''vekselsundervisning'', eit pedagogisk opplegg som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Hovudelement i undervisningsmåten var elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Vekselsundervisninga vart også kalla «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten» eller «selvvirksomhetens metode». Internasjonalt er fenomenet mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter sine to britiske opphavspersonar, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar). Enda ei nemning var Madras-metoden, med bakgrunn i at den eine opphavsmannen, A.Bell, var inspirert av røynsler han gjorde seg som koloniembetsmann i Madras, India.

	I Noreg vart ~~metoden~~ mykje brukt i tidsrommet 1820–1860, særleg i [[Allmueskole\|allmugeskolen]] i byane og i ein del [[fastskoler\|fastskolar]] på landet, men også så vidt i høgare undervisning, nærare bestemt ved [[Krigsskolen]].		I Noreg vart vekselsundervisning mykje brukt i tidsrommet 1820–1860, særleg i [[Allmueskole\|allmugeskolen]] i byane og i ein del [[fastskoler\|fastskolar]] på landet, men også så vidt i høgare undervisning, nærare bestemt ved [[Krigsskolen]].

	== Metoden ==		== Metoden ==
	Vekselskolesystemet var utvikla av [[Andrew Bell]] (1753–1832), skotsk prest, og [[Joseph Lancaster]] (1778 –1838), engelsk [[Kveker\|kvekar]] og skolemann. Dei ~~var~~ visstnok uavhengig av kvarandre ~~komne~~ fram til likearta undervisningsprinsipp rundt år 1800.		Vekselskolesystemet var utvikla av [[Andrew Bell]] (1753–1832), skotsk prest, og [[Joseph Lancaster]] (1778 –1838), engelsk [[Kveker\|kvekar]] og skolemann. Dei hadde visstnok uavhengig av kvarandre kome fram til likearta undervisningsprinsipp rundt år 1800.

	Eit hovudprinsipp i metoden er at pensum blir oppdelt i klårt avgrensa, mindre delar, som kvar for seg blir konsentrert til punktvise og tabellariske oversyn som eignar seg til å puggast på nesten mekanisk vis. Dette gjorde det mogleg å dele opp store klasser i smågrupper. Kvar gruppe hadde ein «monitor», ein utvald, flink elev som skulle leie medelevane i drillinga. I stor utstrekning bestod lærestoffet av ~~tabellar~~ på svære plansjar, som så smågruppene samla seg framføre og pugga i eit roterande stasjonsopplegg.		Eit hovudprinsipp i metoden er at pensum blir oppdelt i klårt avgrensa, mindre delar, som kvar for seg blir konsentrert til punktvise og tabellariske oversyn som eignar seg til å puggast på nesten mekanisk vis. Dette gjorde det mogleg å dele opp store klasser i smågrupper. Kvar gruppe hadde ein «monitor», ein utvald, flink elev som skulle leie medelevane i drillinga. I stor utstrekning bestod lærestoffet av oppsummeringar og eksempel på svære plansjar, som så smågruppene samla seg framføre og pugga i eit roterande stasjonsopplegg.

	Gruppeundervisninga gjorde det mogleg å få store tal elevar undervist utan tilsvarande auke i utgifter til kvalifiserte lærarar. Det vart propagandert for at 1000 elevar kunne undervisast samstundes under leiing av ein einaste lærar. Dette gjorde metoden særleg attraktiv i byar med ein raskt veksande arbeidarklasse. I England vart frå 1811 denne undervisningsmåten fremja av eit ideelt selskap som nettopp skulle arbeide for «the Education for the ~~poor»~~		Gruppeundervisninga gjorde det mogleg å få store tal elevar undervist utan tilsvarande auke i utgifter til kvalifiserte lærarar. Det vart propagandert for at 1000 elevar kunne undervisast samstundes under leiing av ein einaste lærar. Dette gjorde metoden særleg attraktiv i byar med ein raskt veksande arbeidarklasse. I England vart frå 1811 denne undervisningsmåten fremja av eit ideelt selskap som nettopp skulle arbeide for «the Education for the Poor».

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==

Hans P. Hosar: /* Vekselskolen i Noreg */

2021-01-23T15:34:52Z

Vekselskolen i Noreg

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 15:34
Linje 12:		Linje 12:

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==
	Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. 160.</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: [[Trondheim]], [[Tønsberg]], [[Farsund]], [[Fredriksvern]] (Stavern), [[Kongsberg]], [[Kragerø]], [[Larvik]], [[Risør]], [[Stavanger]], [[Kristiansund]] og [[Bodø]].<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landsbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827, seinare flytta til [[Store Stabekk]]<ref>Baardseth, N. 1924, s. 284–285.</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i [[Grong]] i 1820-åra og i [[Vågå]] i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>		Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. 160.</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe skoler\|Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: [[Trondheim]], [[Tønsberg]], [[Farsund]], [[Fredriksvern]] (Stavern), [[Kongsberg]], [[Kragerø]], [[Larvik]], [[Risør]], [[Stavanger]], [[Kristiansund]] og [[Bodø]].<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landsbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827, seinare flytta til [[Store Stabekk]]<ref>Baardseth, N. 1924, s. 284–285.</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i [[Grong]] i 1820-åra og i [[Vågå]] i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.

Hans P. Hosar på 23. jan. 2021 kl. 15:23

2021-01-23T15:23:32Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 15:23
Linje 5:		Linje 5:

	== Metoden ==		== Metoden ==
	Vekselskolesystemet var utvikla av [[Andrew Bell]] (1753–1832), skotsk prest, og [[Joseph Lancaster]] (1778 –1838), engelsk [[Kveker\|kvekar]] og skolemann. Dei var visstnok uavhengig av kvarandre ~~kome~~ fram til likearta undervisningsprinsipp rundt år 1800.		Vekselskolesystemet var utvikla av [[Andrew Bell]] (1753–1832), skotsk prest, og [[Joseph Lancaster]] (1778 –1838), engelsk [[Kveker\|kvekar]] og skolemann. Dei var visstnok uavhengig av kvarandre komne fram til likearta undervisningsprinsipp rundt år 1800.

	Eit hovudprinsipp i metoden er at pensum blir oppdelt i klårt avgrensa, mindre delar, som kvar for seg blir konsentrert til punktvise og tabellariske oversyn som eignar seg til å puggast på nesten mekanisk vis. Dette gjorde det mogleg å dele opp store klasser i smågrupper. Kvar gruppe hadde ein «monitor», ein utvald, flink elev som skulle leie medelevane i drillinga. I stor utstrekning bestod lærestoffet av tabellar på svære plansjar, som så smågruppene samla seg framføre og pugga i eit roterande stasjonsopplegg.		Eit hovudprinsipp i metoden er at pensum blir oppdelt i klårt avgrensa, mindre delar, som kvar for seg blir konsentrert til punktvise og tabellariske oversyn som eignar seg til å puggast på nesten mekanisk vis. Dette gjorde det mogleg å dele opp store klasser i smågrupper. Kvar gruppe hadde ein «monitor», ein utvald, flink elev som skulle leie medelevane i drillinga. I stor utstrekning bestod lærestoffet av tabellar på svære plansjar, som så smågruppene samla seg framføre og pugga i eit roterande stasjonsopplegg.
Linje 12:		Linje 12:

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==
	Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. 160.</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld ~~landbygda~~, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>~~https://barum~~.~~folkebibl~~.~~no/skolevaesen-omgangsskolen/~~</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>		Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. 160.</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: [[Trondheim]], [[Tønsberg]], [[Farsund]], [[Fredriksvern]] (Stavern), [[Kongsberg]], [[Kragerø]], [[Larvik]], [[Risør]], [[Stavanger]], [[Kristiansund]] og [[Bodø]].<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landsbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827, seinare flytta til [[Store Stabekk]]<ref>Baardseth, N. 1924, s. 284–285.</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i [[Grong]] i 1820-åra og i [[Vågå]] i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.
Linje 26:		Linje 26:
	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.		*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.
			*Baardseth, Nils: «Skolevæsen», i ''Bærum. En bygds historie''. Utg. Utsendt fra Kommunehuset. 1924. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2008112612001}}.
	*Dokka, Hans-Jørgen: ''En skole gjennom 250 år. Den norske allmueskole – folkeskole – grunnskole 1739–1989''. Utg. NKS-forlaget. Oslo. 1988. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014071106106}}.		*Dokka, Hans-Jørgen: ''En skole gjennom 250 år. Den norske allmueskole – folkeskole – grunnskole 1739–1989''. Utg. NKS-forlaget. Oslo. 1988. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014071106106}}.
	*Hosar, Hans P.: ''Kunnskap, dannelse og krigens krav. Krigsskolen 1750–2000''. Utg. Krigsskolen i samarbeid med Elanders Publ.. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016022948006}}.		*Hosar, Hans P.: ''Kunnskap, dannelse og krigens krav. Krigsskolen 1750–2000''. Utg. Krigsskolen i samarbeid med Elanders Publ.. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016022948006}}.

Hans P. Hosar på 23. jan. 2021 kl. 15:00

2021-01-23T15:00:34Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 15:00
Linje 1:		Linje 1:
	~~[[Fil:~~Bell-Lancaster dansk.png~~\|miniatyr~~\|Dansk karikert framstilling av undervising etter vekselskolemodellen (Bell-Lancaster-metoden). Teikning: P.C. Klæstrup (1820-1882).]]		{{thumb\|Bell-Lancaster dansk.png\|Dansk karikert framstilling av undervising etter vekselskolemodellen (Bell-Lancaster-metoden). Teikning: P.C. Klæstrup (1820-1882).\|}}
	'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).		'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).

Hans P. Hosar: Bilete

2021-01-23T14:55:59Z

Bilete

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 14:55
Linje 1:		Linje 1:
	~~{{Under samarbeid}}~~		[[Fil:Bell-Lancaster dansk.png\|miniatyr\|Dansk karikert framstilling av undervising etter vekselskolemodellen (Bell-Lancaster-metoden). Teikning: P.C. Klæstrup (1820-1882).]]
	'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).		'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).

Hans P. Hosar på 23. jan. 2021 kl. 14:43

2021-01-23T14:43:19Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 14:43
Linje 25:		Linje 25:
	<references/>		<references/>
	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.		*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.
			*Dokka, Hans-Jørgen: ''En skole gjennom 250 år. Den norske allmueskole – folkeskole – grunnskole 1739–1989''. Utg. NKS-forlaget. Oslo. 1988. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2014071106106}}.
			*Hosar, Hans P.: ''Kunnskap, dannelse og krigens krav. Krigsskolen 1750–2000''. Utg. Krigsskolen i samarbeid med Elanders Publ.. 2000. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2016022948006}}.
	*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.		*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.
	*Omsted, Arne: «Prinds Christian Augusts Minde. Fortellingen om en mishandlet stiftelse.» i ''St. Halvard'' bd. 22, Oslo 1945. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2014112581023_001}}.		*Omsted, Arne: «Prinds Christian Augusts Minde. Fortellingen om en mishandlet stiftelse.» i ''St. Halvard'' bd. 22, Oslo 1945. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2014112581023_001}}.

			[[Kategori:Utdanning]]

Hans P. Hosar på 23. jan. 2021 kl. 08:49

2021-01-23T08:49:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 08:49
Linje 12:		Linje 12:

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==
	Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. xx</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>		Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. 160.</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.

Hans P. Hosar på 23. jan. 2021 kl. 06:47

2021-01-23T06:47:20Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 06:47
Linje 12:		Linje 12:

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==
	Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania, med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>		Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. xx</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.
Linje 27:		Linje 27:
	*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.		*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.
	*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.		*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.
			*Omsted, Arne: «Prinds Christian Augusts Minde. Fortellingen om en mishandlet stiftelse.» i ''St. Halvard'' bd. 22, Oslo 1945. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2014112581023_001}}.

Hans P. Hosar: Utbygging

2021-01-23T06:39:39Z

Utbygging

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 06:39
Linje 2:		Linje 2:
	'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).		'''[[Vekselskole]]''' er ei av mange nemningar på ein ny pedagogisk metode som var utbreidd over mykje av Europa, og til dels i andre delar av verda, i fyrste halvparten av 1800-talet. Andre namn på fenomenet er «den innbyrdes eller gjensidige undervisningsmåten», «selvvirksomhetens metode» og fleire. Hovudelement i undervisningsopplegget er elevleia gruppeundervisning og utstrekt bruk av plansjar til formidling av lærestoffet. Internasjonalt er retninga mest kjent som den Bell-Lancasterske metode, etter dei to britiske opphavspersonane, eller også «the Monitorial System», som viser til den systematiske bruken av utvalde elevar som hjelpelærarar (monitorar).

	I Noreg vart metoden mykje brukt i tidsrommet 1820–1860, særleg i allmugeskolen i byane og i ein del fastskolar på landet, men også så vidt i høgare undervisning, nærare bestemt ved Krigsskolen.		I Noreg vart metoden mykje brukt i tidsrommet 1820–1860, særleg i [[Allmueskole\|allmugeskolen]] i byane og i ein del [[fastskoler\|fastskolar]] på landet, men også så vidt i høgare undervisning, nærare bestemt ved [[Krigsskolen]].

	== Metoden ==		== Metoden ==
Linje 15:		Linje 15:

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.

			== Vekselsundervisning ved Krigsskolen ==
			Vekselsundervisninga var av opphavsmennene utarbeidd med tanke på grunnskoleutdanning for allmugen. Men prinsippa vart også i ein viss mon tillempa høgare undervisning. Same året som det vart starta vekselsskolar på barnetrinnet i Christiania og Bergen, i 1825, vart prinsippet innført også ved Krigsskolen i den norske hovudstaden.<ref>Hosar, H.P. 2000, s. 123–125.</ref> Her vart metoden helst omtala som «den gjensidige-» eller «selvvirksomhetens metode». Ein la vekt på at metodikken oppmuntra til elevane sin eigeninnsats, og dessutan stimulerte ein sunn kappestrid. To år tidlegare hadde den svenske krigsskolen Karlberg innført same undervisningsopplegget. Kronprins Oscar (seinare kong [[Oscar I]]) hadde beordra krigsskolesjefen i Christiania saman med matematikklæraren der til ein studietur til Karlberg. Prøveordninga frå 1825 vart gjort permanent i og med ein ny plan for Krigsskolen 1829. Det gjaldt da berre den nedste treårige hovudavdelinga, altså for dei yngste kadettane som byrja skulen i 13-14-årsalderen. I den toårige høgste, «videnskabelige» avdelinga skulle undervisninga i hovudsak vere kateterundervisning.

			Men med nok ein nyorganisering av Krigsskolen frå 1837, fall vekselsundervisninga der heilt bort.


	== Referansar ==		== Referansar ==

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 23. jan. 2021 kl. 06:47
Linje 12:		Linje 12:

	== Vekselskolen i Noreg ==		== Vekselskolen i Noreg ==
	Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania, med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>		Det fyrste forsøket med metoden som er kjent i Noreg, fann stad i Christiania i 1820, der 120 elevar vart underviste av 16 monitørar under leiing av løytnant J.C.Henrichsen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> I 1825 vart det starta vekselskole ved arbeidsanstalten [[Prinds Christian Augusts Minde]] i Christiania,<ref>Omsted, A. 1945, s. xx</ref> med [[Bastian Svendsen]] som lærar. Same år vart det starta vekselskole på fattigskolen [[Christi Krybbe]] i Bergen.<ref>Ness, E. 1989 s. 37</ref>. Deretter spreidde metoden seg til det meste av landet. I tillegg til Christiania og Bergen har det påviseleg vore drive vekselsundervisning i dei fleste byane: Trondheim, Tønsberg, Farsund, Fredriksvern, Kongsberg, Kragerø, Larvik, Risør, Stavanger, Kristiansund og Bodø.<ref>Ness, E. 1989 s. 37.</ref> Når det gjeld landbygda, kan nemnast at det vart starta vekselsskule i [[Sandvika (Bærum)\|Sandvika]] i Bærum i 1827<ref>https://barum.folkebibl.no/skolevaesen-omgangsskolen/</ref>. Den kjende presten og ivrige skoleentusiasten [[Hans Peter Schnitler Krag\|Peter Schnitler Krag]], innførte vekselsundervisning i Grong i 1820-åra og i Vågå i det neste tiåret. <ref>Arvesen, O. 1916, s 31, 57, 69.</ref>

	Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.		Den faktiske utbreiinga av vekselsundervisninga er det til dels motstridande opplysningar om, men den må ha vore betydeleg. Skolehistorikaren [[Einar Ness]] hevdar at i 1840 var det vekselsundervisning ved i alt 49 byskolar og i 91 fastskolar i landet. I ein læreplan som baserte seg på den nye [[Skoleloven av 1827\|skolelova frå 1827]] vart det tilrådd å nytte metoden i dei yngste klassene. Ein annan skolehistorikar, [[Hans-Jørgen Dokka]], meiner at kjeldene peikar mot at dette rådet frå skolestyresmaktene i lita utstrekning vart følgt.<ref>Dokka, H-J. 1989, s. 31.</ref> Korkje Dokka eller Ness gjev nærare kjeldetilvisingar. Det er i alle høve ganske klart at metoden, som nesten hadde preg av å vere ei moteretning, hadde utspelt si rolle da den viktige nye skolelova kom i 1860. Det kan ha gjort sitt at metoden vart avvist av [[Grundtvigianisme\|grundtvigianarane]], som gjorde seg sterkt gjeldande i den framveksande lærarstanden i Noreg på midten av 1800-talet.
Linje 27:		Linje 27:
	*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.		*Arvesen, O.: ''Vaagaa-presten''. Utg. Cappelen. Kristiania. 1916. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2009051404068}}.
	*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.		*Ness, Einar: ''Det var en gang''. Utg. Universitetsforlaget. <Oslo>. 1989. {{nb.no\|NBN:no-nb_digibok_2007091700036}}.
			*Omsted, Arne: «Prinds Christian Augusts Minde. Fortellingen om en mishandlet stiftelse.» i ''St. Halvard'' bd. 22, Oslo 1945. {{nb.no\|NBN:no-nb_digitidsskrift_2014112581023_001}}.