Forskjell mellom versjoner av «Kristiansund»

Fra lokalhistoriewiki.no
Hopp til navigering Hopp til søk
(→‎Galleri: + kart)
 
(8 mellomliggende revisjoner av 4 brukere er ikke vist)
Linje 1: Linje 1:
{{thumb|C05128crj Kristiansund.jpg|Kristiansund sett fra Tustna.|Olve Utne|2011}}
+
{{thumb|C05128crj Kristiansund.jpg|Kristiansund sett fra Tustna.|[[Olve Utne]]|2011}}
'''[[Kristiansund]]''' er en by og administrasjonssenter i [[Kristiansund kommune]] på [[Nordmøre]]. Den strekker seg over tre øyer med et samla areal på 22 kvadratkilometer. Bosetninga i området var opprinnelig kjent som Lille-Fosen, som på 1600-tallet fikk status som [[ladested]]. Den 29. juni 1742 innvilga [[Christian VI]] status som [[kjøpstad]], og ga byen navnet Christiansund etter seg selv. Byen var identisk med Kristiansund kommune fram til 1964, da den vesle øykommunen [[Grip kommune|Grip]] og en del av [[Bremsnes kommune]] ble innlemma. Da [Frei kommune|Frei]] også ble innlemma i 2008 vokste kommunen til omkring fire ganger størrelsen av byen.  
+
'''[[Kristiansund]]''' er ein by og administrasjonssenter i [[Kristiansund kommune]] på [[Nordmøre]]. Han strekk seg over tre øyer med eit samla areal på 22 kvadratkilometer. Busetninga i området var opphavleg kjend som Lille-Fosen, som på 1600-tallet fekk status som [[ladestad]]. Den 29. juni 1742 gav [[Christian VI]] status som [[kjøpstad]], og gav byen namnet Christiansund etter seg sjølv. Byen var identisk med Kristiansund kommune fram til 1964, den vesle øykommunen [[Grip kommune|Grip]] og ein del av [[Bremsnes kommune]] vart innlemma. Då [[Frei kommune|Frei]] også vart innlemma i 2008 vart kommunen omkring fire gonger så stor som sjølve byen.
  
Byen ble kjent som et sentrum for produksjon og eksport av [[klippfisk]], en historie som blant annet formidles av [[Norsk klippfiskmuseum]] i Kristiansund. I senere år har byen blitt et administrasjonssenter for olje- og gassindustrien på [[Haltenbanken]]. Den er også regionssenter for Nordmøre.
+
Kristiansund ligg på tre øyar: [[Nordlandet (Kristiansund)|Nordlandet]], [[Gomalandet]]/[[Kirklandet (Kristiansund)|Kirklandet]] og [[Innlandet (Kristiansund)|Innlandet]]. Heilt sidan 1876 har [[sundbåtane]] gått mellom øyane og knytt dei saman. Gomalandet og Kirklandet er knytta saman av eit smalt eid inst i [[Vågen (Kristiansund)|Vågen]]. Dette er eit kunstig eid laga av fyllmasse; det var opphavleg to øyar.  
  
[[Tettsted]]et Kristiansund strekker seg ikke ut over kommunegrensene. Mer enn to tredjedeler av kommunens befolkning bor innafor tettstedets grenser.
+
Byen vart kjend som eit sentrum for produksjon og eksport av [[klippfisk]], ei historie som bland anna formidlast av [[Norsk klippfiskmuseum]] i Kristiansund. I seinare år har byen vorte eit administrasjonssenter for olje- og gassindustrien på [[Haltenbanken]]. Den er også regionssenter for Nordmøre.
 +
 
 +
[[Tettsted|Tettstaden]] Kristiansund strekk seg ikkje ut over kommunegrensene. Det bor 18 355 personar i tettstaden (2016), noko som er meir enn to tredjedeler av kommunen sin befolkning.'
 +
 
 +
==Bynamnet==
 +
 
 +
Som nemnd heitte byen først Lille-Fosen. Fosen eller Fosna kjem truleg frå norrønt ''folksn'', som tyder 'gøymestad', som må vere ein referanse til ei trygg hamn.
 +
 
 +
I 1742 fekk byen namnet Christianssund etter Christian VI. Dette var gjeldande skrivemåte fram til byrjinga av 1900-talet, då forma Kristiansund vart innførd.
 +
 
 +
I 1929 var det ein folkeavstemming over eit forslag om at byen skal heitte Fosna i staden. 4740 innbyggjarar stemte, og berre 41 av dei stemte for Fosna som nytt namn.
 +
 
 +
[[Kristiansund sitt byvåpen]] er basert på ein feiltolking av det gamle namnet. Dei som fastsette det trudde at Fosen viste til ein foss, og la inn det motivet.  
  
 
==Galleri==
 
==Galleri==
  
 
<gallery>
 
<gallery>
Fil:Byvaapen 1929 - Kristiansund.jpg|Kristiansunds byvåpen slik det så ut i 1929. Årstallet 1742 er året da byen fikk sitt nye navn og kjøpstadstatus.
+
Byvaapen 1929 - Kristiansund.jpg|Kristiansunds byvåpen slik det så ut i 1929. Årstallet 1742 er året da byen fikk sitt nye navn og kjøpstadstatus.
 +
Kart Kristiansund Refsdal 1920.jpg|Ivar Refsdals bykart fra omkring 1920.
 
</gallery>
 
</gallery>
  
==Kilder==
+
==Kjelder==
  
 
* [https://snl.no/Kristiansund Kristiansund] i ''Store norske leksikon''.
 
* [https://snl.no/Kristiansund Kristiansund] i ''Store norske leksikon''.
 +
* {{Norske kommunevåpen 1987}}.
 +
 +
{{artikkelkoord|63.115937|N|7.7133975|Ø}}
  
 
[[Kategori:Byer]]
 
[[Kategori:Byer]]
Linje 20: Linje 36:
 
[[Kategori:Kristiansund kommune]]
 
[[Kategori:Kristiansund kommune]]
 
[[Kategori:Hurtigrutens anløpssteder]]
 
[[Kategori:Hurtigrutens anløpssteder]]
 +
{{nn}}

Nåværende revisjon fra 10. des. 2018 kl. 12:03

Kristiansund sett fra Tustna.
Foto: Olve Utne (2011).

Kristiansund er ein by og administrasjonssenter i Kristiansund kommuneNordmøre. Han strekk seg over tre øyer med eit samla areal på 22 kvadratkilometer. Busetninga i området var opphavleg kjend som Lille-Fosen, som på 1600-tallet fekk status som ladestad. Den 29. juni 1742 gav Christian VI status som kjøpstad, og gav byen namnet Christiansund etter seg sjølv. Byen var identisk med Kristiansund kommune fram til 1964, då den vesle øykommunen Grip og ein del av Bremsnes kommune vart innlemma. Då Frei også vart innlemma i 2008 vart kommunen omkring fire gonger så stor som sjølve byen.

Kristiansund ligg på tre øyar: Nordlandet, Gomalandet/Kirklandet og Innlandet. Heilt sidan 1876 har sundbåtane gått mellom øyane og knytt dei saman. Gomalandet og Kirklandet er knytta saman av eit smalt eid inst i Vågen. Dette er eit kunstig eid laga av fyllmasse; det var opphavleg to øyar.

Byen vart kjend som eit sentrum for produksjon og eksport av klippfisk, ei historie som bland anna formidlast av Norsk klippfiskmuseum i Kristiansund. I seinare år har byen vorte eit administrasjonssenter for olje- og gassindustrien på Haltenbanken. Den er også regionssenter for Nordmøre.

Tettstaden Kristiansund strekk seg ikkje ut over kommunegrensene. Det bor 18 355 personar i tettstaden (2016), noko som er meir enn to tredjedeler av kommunen sin befolkning.'

Bynamnet

Som nemnd heitte byen først Lille-Fosen. Fosen eller Fosna kjem truleg frå norrønt folksn, som tyder 'gøymestad', som må vere ein referanse til ei trygg hamn.

I 1742 fekk byen namnet Christianssund etter Christian VI. Dette var gjeldande skrivemåte fram til byrjinga av 1900-talet, då forma Kristiansund vart innførd.

I 1929 var det ein folkeavstemming over eit forslag om at byen skal heitte Fosna i staden. 4740 innbyggjarar stemte, og berre 41 av dei stemte for Fosna som nytt namn.

Kristiansund sitt byvåpen er basert på ein feiltolking av det gamle namnet. Dei som fastsette det trudde at Fosen viste til ein foss, og la inn det motivet.

Galleri

Kjelder


Koordinater: 63.115937° N 7.7133975° Ø